Rb. Oost-Brabant, 08-08-2024, nr. 11044151

De kern van het geschil betreft de beantwoording van de vraag of de overeenkomst tussen partijen moet worden aangemerkt als een arbeidsovereenkomst of een overeenkomst van opdracht. Als sprake is van een overeenkomst van opdracht zijn de onder I tot en met III (zie 3.1.) ingestelde verzoeken niet toewijsbaar.

Het juridisch kader

Vooropgesteld wordt dat een overeenkomst moet worden aangemerkt als een arbeidsovereenkomst als de inhoud van die overeenkomst voldoet aan de in artikel 7:610 BW (te weten: de overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich verbindt in dienst van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd arbeid te verrichten) opgenomen omschrijving. Om te kunnen beoordelen of een overeenkomst als een arbeidsovereenkomst moet worden gekwalificeerd, moet eerst worden vastgesteld wat de overeengekomen wederzijdse rechten en verplichtingen zijn (zie het arrest van de Hoge Raad van 6 november 2020, ECLI:NL:HR:2020:1746). Deze vaststelling zal zo nodig moeten plaatsvinden aan de hand van de zogenoemde Haviltex-maatstaf. Deze maatstaf houdt in dat bij de beantwoording van de vraag hoe de verhouding van partijen is geregeld niet alleen de taalkundige uitleg van de bepalingen van een contract van belang zijn, maar ook de zin die partijen over en weer redelijkerwijs aan deze bepalingen mochten toekennen en hetgeen zij redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Na vaststelling van de overeengekomen rechten en verplichtingen zal moeten worden getoetst of de inhoud van de overeenkomst voldoet aan de wettelijke omschrijving van de arbeidsovereenkomst, opgenomen in artikel 7:610 BW. Voor deze kwalificatie is niet van belang of partijen de bedoeling hadden de overeenkomst onder de wettelijke regeling van de arbeidsovereenkomst te laten vallen. De Hoge Raad heeft met betrekking tot de kwalificatie van een arbeidsovereenkomst in het Deliveroo-arrest van 24 maart 2023 (ECLI:NL:HR:2023:443) overwogen dat de vraag of een overeenkomst als arbeidsovereenkomst moet worden aangemerkt afhangt van alle omstandigheden in onderling verband bezien, waarbij onder meer de volgende (niet-limitatieve) gezichtspunten van belang kunnen zijn:

Daarbij heeft de Hoge Raad overwogen dat het gewicht dat toekomt aan een contractueel beding bij beantwoording van de vraag of een overeenkomst als arbeidsovereenkomst moet worden aangemerkt, mede afhangt van de mate waarin dat beding daadwerkelijk betekenis heeft voor de partij die de werkzaamheden verricht.

Toepassing van het juridisch kader

Uit de hiervoor onder 2.3. weergegeven feitenvaststelling blijkt wat partijen zijn overeengekomen. Dit betekent dat getoetst moet worden of de inhoud van de overeenkomst voldoet aan de wettelijke omschrijving van de arbeidsovereenkomst. Puntsgewijze toepassing van de gezichtspunten uit het hiervoor genoemde arrest van 24 maart 2023 (zie 5.2) op onderhavige zaak leidt tot het volgende:

a. De aard en duur van de werkzaamheden

Vaststaat dat [verzoeker] in de periode van 29 juli 2023 tot en met 11 januari 2024 – in opdracht van [verweerster] – werkzaamheden heeft verricht op basis van een overeenkomst voor bepaalde tijd. De werkzaamheden van [verzoeker] bestonden uit het beveiligen van objecten die hij bij derden (die daarvoor aan [verweerster] opdracht hebben gegeven) moest uitvoeren. De korte duur (5,5 maanden) van de overeenkomst levert (eerder) een aanwijzing op voor het bestaan van een overeenkomst van opdracht, maar sluit een arbeidsovereenkomst (zeker) niet uit.

b. De wijze waarop de werkzaamheden en de tijden werden bepaald

Van belang is verder dat er geen verplichting voor [verzoeker] bestond om zich voor een minimum aantal uren voor [verweerster] beschikbaar te stellen. Wel volgt uit de overgelegde e-mailcorrespondentie (zie onder meer het e-mailbericht van 10 januari 2024) dat hijzelf de wens had om voor minimaal 180 uren per maand bij [verweerster] te werk te worden gesteld. Ook is van belang dat het hem vrijstond om zelf te bepalen op welke dagen en tijden hij bereid was om voor [verweerster] werkzaamheden uit te voeren, was hij niet gebonden aan een maximum aantal vakantiedagen en werd hij niet verplicht zich ter beschikking te stellen in het opvangen van drukte bij piekmomenten in het werk (bijvoorbeeld in vakantieperiodes). Door de toelichting die partijen tijdens de mondelinge behandeling hebben gegeven, is duidelijk geworden dat [verzoeker] – op basis van de door hemzelf doorgegeven beschikbaarheid – door de planning werd ingedeeld, waarna (zoals aan de zijde van [verweerster] tijdens de mondelinge behandeling onweersproken is aangevoerd) voor de zzp-ers alsnog de mogelijkheid bestond om – zonder dat hiertegen werd opgetreden – de diensten te weigeren. Dit gezichtspunt bevat een duidelijke aanwijzing voor het bestaan van een overeenkomst van opdracht.

c. De inbedding van het werk en degene die de werkzaamheden verricht in de organisatie en de bedrijfsvoering van degene voor wie de werkzaamheden worden verricht

De beveiligingswerkzaamheden die door [verzoeker] werden uitgevoerd zijn een wezenlijk onderdeel van de bedrijfsvoering en behoren tot de kernactiviteit van [verweerster] . In die zin zijn de werkzaamheden van [verzoeker] ingebed in de bedrijfsorganisatie van [verweerster] en vormt dat een aanwijzing voor het bestaan van een arbeidsovereenkomst.

Aan de andere kant is niet gebleken dat [verzoeker] gebonden was aan (verlof)regelingen van [verweerster] of bedrijfsgoederen (behoudens een shirt en een jas van [verweerster] ), er een verplichting bestond voor [verzoeker] om deel te nemen aan bedrijfstrainingen of bijscholingscursussen of dat er functioneringsgesprekken met [verzoeker] werden gevoerd, zodat [verzoeker] in zoverre niet was ingebed in de organisatie. De enkele stelling van [verzoeker] dat hij het werk diende uit te voeren conform de instructies en opdrachten van [verweerster] leidt niet tot een ander oordeel. Niet is uitgesloten dat een opdrachtgever een opdrachtnemer voor het werk basisregels voorschrijft. Daarbij is van belang dat door [verweerster] onweersproken is aangevoerd dat deze instructies en/of opdrachten grotendeels waren gebaseerd op de instructies die zij weer ontving van haar opdrachtgevers. Wat betreft het inbeddingsaspect zijn er dus niet veel aanwijzingen voor het aannemen van een arbeidsovereenkomst.

d. Het al dan niet bestaan van een verplichting het werk persoonlijk uit te voeren

Tijdens de mondelinge behandeling is door [verweerster] aangegeven dat zij geen bezwaar had tegen een vervanger, mits de vervanger voldeed aan de door haar gestelde kwaliteitseisen. [verzoeker] heeft tijdens de mondelinge behandeling naar voren gebracht dat hij in de periode dat hij werkzaam was voor [verweerster] weinig ziek was of vrij nam. Als dit toch voorkwam, moest hij – nadat hij was ingeroosterd – binnen de groep van mensen die werkzaam waren bij [verweerster] – vervanging regelen. Het gegeven dat de vervanging bij afwezigheid uit deze groep moest komen, impliceert nog niet dat [verzoeker] een persoonlijke verplichting had het werk te verrichten. [verzoeker] had immers de mogelijkheid (zoals hijzelf tijdens de mondelinge behandeling heeft toegelicht) om zich door iemand uit een groep van zestien mensen te laten vervangen.

e. De wijze waarop de contractuele regeling van de verhouding tussen partijen tot stand is gekomen

Partijen verschillen verder van mening wiens wens het was een overeenkomst van opdracht aan te gaan en wijzen daarbij over en weer naar elkaar. [verzoeker] heeft zich op het standpunt gesteld dat de samenwerkingsovereenkomst hem werd opgedrongen en dat hij geen andere keuze had. [verweerster] heeft dit betwist en aangevoerd dat aan [verzoeker] de keuze is voorgelegd om werkzaamheden te verrichten op basis van een arbeidsovereenkomst of een overeenkomst van opdracht, waarna door [verzoeker] de keuze is gemaakt voor het laatste.

De vraag wie de overeenkomst van opdracht heeft geïnitieerd, kan in het midden blijven. Van belang is dat uit niets blijkt dat [verzoeker] tegen zijn wil door [verweerster] een overeenkomst van opdracht is opgedrongen en (door de erkenning door [verzoeker] tijdens de mondelinge behandeling) in ieder geval vaststaat dat hijzelf niet heeft verzocht om een arbeidsovereenkomst en/of heeft geprotesteerd tegen het soort overeenkomst dat hem werd aangeboden. Verder vindt de kantonrechter in deze zaak van belang dat [verzoeker] niet door [verweerster] (voor het eerst) het ondernemerschap in is ‘geduwd’. Door de toelichting die [verzoeker] tijdens de mondelinge behandeling heeft gegeven is immers gebleken dat hij, voorafgaand aan de periode dat hij werkzaam was voor [verweerster] , al via zijn eenmanszaak werkzaam was als zzp-er en dat hij de wens had om voor [verweerster] te werken, omdat het aantal opdrachten dat hij ontving in die andere branche tegenviel. Vaststaat dat [verweerster] de overeenkomst heeft opgesteld (en daardoor de inhoud van de overeenkomst heeft bepaald) en heeft voorgelegd aan [verzoeker] . Dit gezichtspunt bevat zowel elementen die wijzen op de aanwezigheid als op de afwezigheid van een arbeidsovereenkomst.

f. De wijze waarop de beloning wordt bepaald en waarop deze wordt uitgekeerd

Uit de overgelegde facturen volgt dat [verzoeker] zijn beloning via zijn eenmanszaak [bedrijfsnaam verweerster] factureerde en daarbij 21% BTW in rekening bracht, waarna de facturen door [verweerster] werden betaald. Die manier van betaling wijkt af van de gebruikelijke loonbetaling in een arbeidsrelatie, waarbij de werkgever op het loon premies en/of belastingen inhoudt en afdraagt aan de Belastingdienst en daarvan loonstroken verstrekt. [verzoeker] was dus zelf verantwoordelijk voor de facturering, de afdrachten (hetgeen hij grotendeels uitbesteedde aan een financieel adviseur) en (eventueel) de pensioenopbouw. Verder staat vast dat [verzoeker] niet werd doorbetaald tijdens ziekte en/of vakantieverlof. Dit gezichtspunt wijst duidelijk in de richting van een overeenkomst van opdracht.

g. De hoogte van de beloning

Door [verweerster] is onweersproken aangevoerd dat het afgesproken honorarium substantieel hoger is dan de beloning die werknemers ontvangen die soortgelijke werkzaamheden in loondienst verrichten. Dat [verzoeker] geen invloed had op het overeengekomen honorarium is niet onderbouwd en volgt nergens uit. Een en ander wijst dus niet op het bestaan van een arbeidsovereenkomst.

h. De vraag of degene die de werkzaamheden verricht daarbij commercieel risico loopt

[verzoeker] liep een commercieel risico. Hij was immers voor meer aansprakelijk dan een werknemer in loondienst. Op basis van de overeenkomst werd hij verplicht om een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering af te sluiten, waaraan hij (blijkens productie 4 bij verweerschrift) heeft voldaan. Tot slot liep hij een commercieel risico, omdat de hoogte van de beloning afhankelijk was van de door hem daadwerkelijk gemaakte uren. Hierdoor was [verzoeker] afhankelijk van het werkaanbod. Dit wijst in de richting van een overeenkomst van opdracht en niet van een arbeidsovereenkomst.

i. De vraag of degene die de werkzaamheden verricht zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kan gedragen

Door de toelichting die [verzoeker] tijdens de mondelinge behandeling heeft gegeven – en door [verweerster] niet is betwist – is komen vast te staan dat hij in de periode dat hij werkzaam was voor [verweerster] geen andere opdrachtgevers had, terwijl hij – gelet op de overeenkomst – niet werd beperkt in het aantal opdrachtgevers. Het concurrentiebeding (zoals dit is opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst) bepaalt immers dat het niet is toegestaan om acties te ondernemen om bij elkaar ondergebrachte opdrachten zelf te verwerven. Dit betekent dat het was toegestaan om voor andere opdrachtgevers werkzaam te zijn. Verder is door [verweerster] onweersproken aangevoerd dat zij [verzoeker] bij de contractonderhandeling erop heeft gewezen dat het ondernemerschap ertoe leidt dat hij ook voor andere opdrachtgevers werkzaamheden moet verrichten. Dat [verzoeker] geen andere opdrachtgevers had, kan – gelet op de korte duur van de overeenkomst (nog geen zes maanden) – aan [verweerster] niet worden tegengeworpen. Daarnaast komt het de kantonrechter niet vreemd voor dat [verzoeker] (nog) geen andere opdrachtgevers had binnen de beveiligingsbranche omdat hij voor het eerst werkzaam was in die branche. Toepassing van dit gezichtspunt geeft geen uitsluitsel over de vraag of sprake is van een arbeidsovereenkomst of een overeenkomst van opdracht.

Conclusie

De kantonrechter is van oordeel dat, alle omstandigheden in onderling verband bezien, de overeenkomst niet kan worden aangemerkt als een arbeidsovereenkomst. Partijen hebben zich bij de inrichting van de overeenkomst (de overeengekomen rechten en verplichtingen) en de wijze waarop zij daaraan uitvoering hebben gegeven meer gedragen als opdrachtgever en opdrachtnemer dan als werkgever en werknemer. Omdat wordt geconcludeerd dat er sprake is van een overeenkomst van opdracht, kan er geen sprake zijn geweest van een arbeidsrechtelijk ontslag op staande voet.

Overige verzoeken

Omdat is geoordeeld dat sprake is van een overeenkomst van opdracht zijn de verzoeken onder I tot en met III (zie 3.1.) – voor zover hieraan ten grondslag is gelegd dat sprake is van een arbeidsovereenkomst – niet toewijsbaar. Dit betekent dat de transitievergoeding, het loon en de wettelijke verhoging worden afgewezen.

Proceskosten

Omdat [verzoeker] in deze procedure in het ongelijk is gesteld, wordt hij veroordeeld in de kosten van deze procedure. Hieronder vallen ook de nakosten. De proceskosten van [verweerster] worden begroot op € 135,00 ter zake nakosten (plus de kosten van betekening zoals vermeld in de beslissing)