339 Exclusieve bevoegdheid van de pandgever

Naar geldend recht komt de bevoegdheid om de overeenkomst waaruit de verpande vordering is of zal ontstaan te beëindigen exclusief aan de pandgever toe, ook indien de pandhouder inningsbevoegd is.1 De in de wetsgeschiedenis hiervoor gegeven motivering is dat een opzegging of ontbinding van een overeenkomst de pandgever diepgaand treft.2

Er is nog een andere reden waarom een bevoegdheid tot beëindiging (door opzegging, ontbinding of vernietiging) van een overeenkomst tussen de pandgever en de schuldenaar naar geldend recht niet aan de pandhouder toekomt. De pandhouder is geen partij bij die overeenkomst en hij wordt dat noch door de vestiging van het pandrecht, noch doordat hij inningsbevoegd wordt. Zonder een wettelijke grondslag kan hij geen rechten van de pandgever ten aanzien van de overeenkomst tussen de pandgever en de schuldenaar uitoefenen, afgezien van de mogelijkheid dat hij bevoegd is de pandgever te vertegenwoordigen.

Om dezelfde reden heeft ook een cessionaris niet het recht om de overeenkomst waaruit de vordering is ontstaan door opzegging, ontbinding of vernietiging te beëindigen en kan hij geen de cedent bindende wijzigingen daarvan overeenkomen.3 Een bevoegdheid tot beëindiging van een overeenkomst kan uitsluitend op een derde overgaan doordat deze partij bij de overeenkomst wordt. Dat kan bijvoorbeeld door contractsoverneming4 of door overgang onder algemene titel van de rechten en verplichtingen van de oorspronkelijke partij op de derde.

Het door opzegging, ontbinding of vernietiging beëindigen van een overeenkomst heeft niet alleen gevolgen voor de verpande of gecedeerde vorderingen die uit de overeenkomst zijn voortgevloeid, maar raakt ook andere rechten van de pandgever of cedent. Om die reden is het ook niet wenselijk dat de bevoegdheid om de overeenkomst te beëindigen aan de pandhouder of de cessionaris toekomt.