9.1 Inleiding

Het commune internationaal privaatrecht betreffende forumkeuze heeft een restfunctie. Voorzover de art. 23 EEX-V°/17 Verdrag en 24 EEX-V°/18 Verdrag, het Haags Forumkeuzeverdrag en andere verdragen over bijzondere onderwerpen niet van toepassing zijn, is een forumkeuze onderworpen aan het commune internationale bevoegdheidsrecht. Door het behandelen van het materiële, temporele en formele toepassingsbereik van deze artikelen, heb ik ook (in spiegelbeeld) de grenzen van de toepassing van het commune internationale privaatrecht geschetst.

Dit hoofdstuk heeft tot doel over de begrenzing enige aanvullende verduidelijking te geven. De hoofdregel over de verhouding van het commune internationale privaatrecht tot EEX-V°Nerdrag behandel ik in par. 9.2 tezamen met de vraag of het commune internationaal privaatrecht een aanvullende werking heeft. In par. 9.3 komen de hoofdlijnen van het commune Nederlandse en Belgische internationale bevoegdheidsrecht aan bod.

Doordat art. 24 EEX-V°/18 Verdrag geldt voor alle stilzwijgende forumkeuzen voor gerechten van de EG lidstaten respectievelijk verdragsluitende staten ongeacht de woonplaats van de verweerder, is het commune internationaal privaatrecht voor alle procedures binnen het materiële toepassingsbereik van art. 1 EEX-V°Nerdrag buiten spel gezet. Art. 9 aanhef en sub a Rv is dan ook niet van toepassing in burgerlijke en handelszaken met uitzondering van de onderwerpen die zijn vermeld in art. 1 lid 2 EEX-V°Nerdrag. Een gerecht mag binnen het materiële toepassingsbereik van art. 24 EEX-V°/18 Verdrag geen afwijkende regels over stilzwijgende forumkeuze toepassen, zodat de stilzwijgende forumkeuze op grond van art. 9 aanhef en sub a Rv in burgerlijke en handelszaken geen rol van betekenis speelt.1

Het toepassingsbereik van het commune internationaal privaatrecht over stilzwijgende forumkeuze wordt echter niet beperkt door het Haags Forumkeuzeverdrag, omdat hierin geen bepaling over stilzwijgende forumkeuze voorkomt. De eerdere ontwerpen voor een Haags bevoegdheids- en executieverdrag hadden in art. 5 een regel over stilzwijgende forumkeuze. Deze bepaling werd echter reeds in het begin kritisch bekeken, omdat de gevolgen voor de niet oplettende verweerder groot zijn en problemen met zich brengt voor de rechten van de verdediging.2 In het Haags Forumkeuze-verdrag is stilzwijgende forumkeuze niet als geldig forum aanvaard, zodat de toepassing van het commune internationaal privaatrecht over stilzwijgende forumkeuze hierdoor niet wordt beperkt.