Rb. Amsterdam, 03-08-2016, nr. C/13/591583 / HA ZA 15-699

Het geschil tussen partijen komt in de kern neer op het antwoord op de vraag of [eiser] eigenaar is geworden van de bebouwing. Deze vraag wordt ontkennend beantwoord. Daartoe dient hetgeen hierna wordt overwogen.

[eiser] primaire grondslag luidt dat hij eigenaar van de bebouwing is geworden, omdat de bebouwing als bestanddeel van zijn pand dient te worden gezien. Volgens [eiser] kon de bebouwing niet worden verwijderd zonder zijn pand te beschadigen, zodat het een bestanddeel is geworden in de zin van artikel 3:4 BW.

Voor het oordeel dat de bebouwing bestanddeel is geworden van het pand van [eiser] moet worden vastgesteld dat de bebouwing volgens verkeersopvatting onderdeel uitmaakt van het pand van [eiser] (3:4 lid 1 BW), dan wel dat de bebouwing zodanig met het pand van [eiser] was verbonden dat zij daarvan niet kon worden afgescheiden zonder dat beschadiging van betekenis werd toegebracht aan één van de zaken (3:4 lid 2 BW).

Met betrekking tot de eerste mogelijkheid heeft [eiser] gesteld dat de bebouwing tegen zijn pand was aangebouwd en dat de buitenmuur van zijn pand één van de wanden van de bebouwing vormde. Die enkele omstandigheid maakt naar het oordeel van de rechtbank echter nog niet dat de bebouwing naar verkeersopvatting onderdeel van [eiser] pand was. Uit de door [eiser] aangedragen omstandigheid volgt immers niet dat zonder de bebouwing [eiser] pand incompleet was of slechts met de bebouwing als één geheel kon worden beschouwd.

Met betrekking tot de tweede mogelijkheid heeft [eiser] gesteld dat de bebouwing zwaar beschadigd zou zijn geraakt indien zij van [eiser] pand zou zijn afgescheiden. Daarmee zou namelijk de dragende werking van de buitenmuur komen te vervallen, aldus [eiser] . Hierin wordt [eiser] niet gevolgd. Volgens [eiser] vormde de buitenmuur van zijn pand de binnenwand van de bebouwing. Daarmee staat echter niet vast dat het pand van [eiser] en de bebouwing zodanig met elkaar verbonden waren als bedoeld in lid 2 van artikel 3:4 BW. Met zijn stelling gaat [eiser] ten onrechte voorbij aan de door de Vereniging c.s. geschetste situatie dat tussen de buitenmuur van [eiser] pand en de bebouwing schotten waren geplaatst (zoals ook blijkt uit de door haar in het geding gebrachte foto’s). [eiser] heeft niet aangeboden te bewijzen dat de bebouwing en zijn pand waren verbonden zoals bedoeld in artikel 3:4 lid 2 BW, terwijl de rechtbank geen aanleiding ziet om hem ambtshalve tot bewijslevering toe te laten. [eiser] heeft namelijk geen aanvullende stellingen ingenomen die bijdragen tot het oordeel dat de twee zaken zodanig met elkaar verbonden waren dat zij niet konden worden afgescheiden zonder dat beschadiging van betekenis aan één der zaken zou worden toegebracht. De primaire grondslag leidt derhalve niet tot toewijzing van de vordering.

[eiser] heeft subsidiair gesteld dat de bebouwing reeds in 1975 is geplaatst en dat zij vanuit de winkel in [eiser] pand bereikbaar was. Bij de bouw van de bebouwing is de onderliggende grond in gebruik genomen. De bebouwing is vervolgens decennialang door de eigenaren van het pand gebruikt. Daarmee zijn bezitsdaden verricht met een continu karakter, aldus [eiser] . [eiser] verbindt hieraan de conclusie dat, nu twintig jaar is verstreken, hij op grond van artikel 3:105 BW jo. 3:306 BW eigenaar is geworden van de grond waarop de bebouwing stond. Daarmee is hij ook eigenaar van de bebouwing geworden, aldus [eiser] .

Bij de beoordeling van de subsidiaire grondslag wordt het volgende vooropgesteld. Op grond van artikel 3:105 lid 1 BW wordt degene die een goed bezit op het tijdstip waarop de verjaring van de rechtsvordering strekkende tot beëindiging van het bezit wordt voltooid rechthebbende tot dat goed, ook al was zijn bezit niet te goeder trouw.

De in artikel 3:105 BW bedoelde verjaringstermijn bedraagt in beginsel twintig jaar (artikel 3:306 BW) en vangt aan op de dag, volgende op die waarop een niet-rechthebbende bezitter is geworden of de onmiddellijke opheffing gevorderd kon worden van de toestand waarvan diens bezit de voortzetting vormt (artikel 3:314 lid 2 BW). Voor de beantwoording van de vraag of iemand een zaak in bezit heeft genomen, is bepalend of hij de feitelijke macht over die zaak is gaan uitoefenen (artikel 3:113 lid 1 BW). Indien de zaak in het bezit van een ander is, zijn enkele op zichzelf staande machtsuitoefeningen voor inbezitneming onvoldoende (artikel 3:113 lid 2 BW). De machtsuitoefening moet derhalve zodanig zijn dat deze naar verkeersopvatting het bezit van de oorspronkelijke bezitter teniet doet. Het antwoord op de vraag of iemand de voor bezit vereiste feitelijke macht uitoefent wordt, evenals de vraag of hij voor zichzelf of voor een ander houdt, bepaald naar verkeersopvatting en overigens op grond van uiterlijke feiten (artikel 3:108 BW). Op grond van artikel 3:119 BW rust op [eiser] de last zijn stellingen te onderbouwen en bij voldoende betwisting te bewijzen dat hij door bezit en verjaring rechthebbende is geworden.

Naar het oordeel van de rechtbank heeft [eiser] , tegenover de gemotiveerde betwisting door de Vereniging c.s., onvoldoende onderbouwd dat de machtsuitoefening door zijn rechtsvoorgangers zodanig is geweest dat deze naar verkeersopvatting het bezit van de Vereniging teniet heeft gedaan. In dit verband is van belang dat [eiser] heeft gesteld dat de bebouwing steeds is gebruikt als opslagruimte voor de winkel. Dit is echter geen naar buiten gerichte daad, waaruit de gemeente moest opmaken dat [eiser] rechtsvoorgangers pretendeerden eigenaar van de grond te zijn. Dit geldt te meer nu de Vereniging c.s., door verklaringen ondersteund, heeft gesteld dat zij reeds sinds 1992 gebruik maakte van de bebouwing. Deze stelling wordt ondersteund door de door de Vereniging c.s. in het geding gebrachte foto’s, waarop een deuropening in de richting van de tuin van de Vereniging c.s. is te zien. [eiser] heeft hier onvoldoende tegen ingebracht.

Ook indien ervan moet worden uitgegaan dat het gebruik als opslagruimte voor de winkel heeft te gelden als een naar buiten gerichte daad, heeft [eiser] onvoldoende aanknopingspunten aangereikt om tot het oordeel te komen dat de verjaring van de rechtsvordering is voltooid. [eiser] heeft immers niets gesteld over het moment vanaf wanneer de bebouwing als opslag werd gebruikt. Daarmee kan dus ook niet worden vastgesteld wanneer de verjaring is aangevangen en wanneer zij is voltooid. Weliswaar heeft [eiser] schriftelijke getuigenverklaringen in het geding gebracht, maar die verklaringen geven evenmin duidelijkheid over het moment vanaf welk de bebouwing als opslag van de winkel werd gebruikt. Bovendien heeft ook hier te gelden dat het bestaan van een deuropening naar de tuin van de Vereniging c.s. niet wijst op exclusief gebruik vanuit door [eiser] pand. Ook de subsidiaire grondslag leidt daarom niet tot toewijzing van de vordering.

De conclusie is dat de vorderingen zullen worden afgewezen. Er is geen sprake van onrechtmatig handelen van de Vereniging en/of haar bestuurders. Hetgeen partijen verder nog in conventie naar voren hebben gebracht behoeft, gelet op al hetgeen hiervoor is overwogen, geen beoordeling.

[eiser] zal, als de in het ongelijk gestelde partij, worden veroordeeld in de kosten van deze procedure aan de zijde van de Vereniging c.s. tot op heden begroot op EUR 1.909,-- aan griffierecht en op EUR 1.788,-- (2 punten x tarief EUR 894,--).

De gevorderde veroordeling in de nakosten is in het kader van deze procedure slechts toewijsbaar voor zover deze kosten op dit moment reeds kunnen worden begroot. De nakosten zullen dan ook worden toegewezen op de wijze zoals in de beslissing vermeld.

in reconventie

De reconventionele vordering van de Vereniging c.s. strekt ertoe dat de deur die uitkomt op de tuin van de Vereniging c.s. ondoorzichtig wordt gemaakt en dat de deuropening dicht wordt gemaakt. [eiser] heeft tegen deze vordering aangevoerd dat de deur reeds ondoorzichtig is, zodat om die reden de vordering niet toewijsbaar is.Verder heeft [eiser] aangevoerd dat, gelet op de omstandigheid dat hij door verjaring eigenaar is geworden van de grond onder de bebouwing, de erfgrens niet langer langs de buitenmuur van [adres 1] (bedoeld is waarschijnlijk [adres 2] ), maar deels langs de contouren van de bebouwing loopt. De conclusie van [eiser] is dat de deur zich alsdan op meer dan twee meter van de erfgrens bevindt en dat artikel 5:50 lid 1 BW niet van toepassing is. Dit laatste verweer faalt reeds op grond van het oordeel in conventie, dat [eiser] geen eigenaar is geworden van de grond onder de bebouwing. De erfgrens heeft daarmee zijn oorspronkelijke beloop gehouden.

De vraag of het ondoorzichtig zijn van de deur reeds tot afwijzing van de vordering leidt wordt ontkennend beantwoord. Op grond van artikel 5:50 lid 1 BW is het niet geoorloofd (behoudens toestemming van de eigenaar) om binnen twee meter van de grenslijn van het erf vensters of andere muuropeningen, dan wel balkons of soortgelijke werken te hebben, voor zover deze op dit erf uitzicht geven. Tussen partijen staat vast dat de achterzijde van de [eiser] pand een deur heeft die uitkomt op de tuin van de Vereniging c.s. Dat de deur ondoorzichtig is betekent niet dat daarmee de deur geen uitzicht meer geeft op het erf. Door de Vereniging c.s. is onbetwist gesteld dat de deur kan worden geopend. Daarmee geeft de deur dus uitzicht op de tuin. De vordering is daarom toewijsbaar. Een belangenafweging leidt niet tot een ander oordeel. [eiser] heeft weliswaar gesteld dat zijn belang bij behoud van de deur bestaat in het hebben van een vluchtweg in geval van een noodsituatie. Maar deze stelling heeft hij in het geheel niet concreet onderbouwd. Zo heeft hij niets gesteld over de plaatselijke situatie en waarom een andere vluchtweg niet mogelijk is.

De conclusie is dat de vordering zal worden toegewezen, met uitzondering van het gevorderde ondoorzichtig maken van de deur. Vast staat immers dat de deur reeds ondoorzichtig is. De gevorderde dwangsom is, als onbetwist, toewijsbaar als in de beslissing vermeld.

[eiser] zal, als de in het ongelijk gestelde partij, worden veroordeeld in de kosten van deze procedure aan de zijde van de Vereniging c.s. tot op heden begroot op EUR 904,-- (2 punten x tarief EUR 452,--).

De gevorderde veroordeling in de nakosten is in het kader van deze procedure slechts toewijsbaar voor zover deze kosten op dit moment reeds kunnen worden begroot. De nakosten zullen dan ook worden toegewezen op de wijze zoals in de beslissing vermeld.