Revindicatoire aanspraken op giraal geld
Einde inhoudsopgave
Revindicatoire aanspraken op giraal geld (R&P nr. FR3) 2009/4.2.4:4.2.4 Procall (MI 2004, 196; JOR 2003, 209)
Revindicatoire aanspraken op giraal geld (R&P nr. FR3) 2009/4.2.4
4.2.4 Procall (MI 2004, 196; JOR 2003, 209)
Documentgegevens:
B. Bierens, datum 23-03-2009
- Datum
23-03-2009
- Auteur
B. Bierens
- JCDI
JCDI:ADS585259:1
- Vakgebied(en)
Financieel recht (V)
Toon alle voetnoten
Voetnoten
Voetnoten
BR 13 juni 2003, NJ 2004, 196 m.nt. HJS en JOR 2003, 209 m.nt. S.C.J.J. Kortmann en A. Steneker (`ProCall'). Over dit arrest onder meer Schoordijk (2003) p. 557-558; Wolfert (2003) p. 559-563; Biemans-Van Leeuwen (2003b) p. 499-501; H.J. Snijders (2004) p. 289-305; Steneker (2005); Struycken (2007) p. 532-535.
Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.
Omdat de wettelijke kwaliteitsrekening voorbehouden is aan notarissen en gerechtsdeurwaarders, bleef onduidelijkheid bestaan of onder het algemeen vermogensrecht door eenieder een kwaliteitsrekening kan worden gehouden. Deze vraag was aan de orde in het ProCall-arrest.1 De feiten kwamen op het volgende neer.
ProCall Factureerdiensten verzorgde de facturering, debiteurenbeheer en incasso van de `Co•Speratie Vrijgevestigde Geneeskundigen Beatrixziekenhuis BA'. ProCall had daartoe een incassorekening geopend en in de tenaamstelling van de rekening was de toevoeging 'inzake Cooperatie Beatrix' opgenomen. Op deze rekening zijn uitsluitend betalingen ontvangen van patiënten van de Cooperatie. Enige tijd later wordt ProCall failliet verklaard. Op dat moment had de incassorekening een batig saldo van ruim NLG 72.000, dat in de weken daarna door binnengekomen betalingen verdubbelde. De curator weigert het tegoed op de incassorekening over te maken aan de Cooperatie. In cassatie krijgt de curator van ProCall gelijk: het saldo op de incassorekening behoort niet tot het vermogen van de Cooperatie, maar valt in de faillissementsboedel. Zoals de Hoge Raad het verwoordt in to. 3.3.4:
`Aanvaarding van een kwaliteitsrekening betekent dat een uitzondering wordt gemaakt op het [...] in art. 3:276 BW verankerde, uitgangspunt dat een schuldenaar in beginsel met zijn gehele vermogen instaat voor zijn schulden tegenover al zijn schuldeisers. Blijkens de bewoordingen en strekking van deze bepaling kan een uitzondering daarop slechts worden aanvaard als de wet anders bepaalt (behoudens het zich hier niet voordoende geval van een afwijkende overeenkomst). Weliswaar heeft de Hoge Raad in [Hik 3 februari 1984, NJ 1984, 752, m.nt. W/vIK ("Slis-Stroom")] voor een specifiek geval een uitzondering op dit uitgangspunt aanvaard, maar met verdere uitbreiding daarvan dient terughoudendheid te worden betracht gezien de rechtszekerheid en de belangen van het financieringsverkeer, die bij het voormelde uitgangspunt bij uitstek zijn betrokken. Dit klemt temeer gelet op het feit dat de wetgever op dit arrest inmiddels slechts voor een eveneens specifiek [...] geval heeft voortgebouwd, daarbij onderstrepend dat terughoudendheid gepast is en dat de desbetreffende materie vooralsnog niet voldoende kan worden overzien om tot een algemene regeling van de derdenrekening te komen. Dat specifieke geval is de generale kwaliteitsrekening, aan te houden door notarissen en gerechtsdeurwaarders. Bij het zetten van deze stap heeft de wetgever benadrukt dat voor het maken van een uitzondering als hiervoor bedoeld goede gronden vereist zijn, welke in het geval van de notaris en de gerechtsdeurwaarder gevonden kunnen worden in de bescherming van het publiek, dat erop mag vertrouwen en ook daadwerkelijk pleegt te vertrouwen dat zij als degenen wier wettelijke taak in vele gevallen meebrengt dat hun door derden gelden worden toevertrouwd, deze gelden afgescheiden houden van hun eigen vermogen. In een, wat derdengelden betreft, vergelijkbare vertrouwenspositie verkeren ook de beroepsgroepen van advocaten en accountants. Overeenkomstige toepassing van de regeling opgenomen in art. 25 Wet op het notarisambt en art. 19 Gerechtsdeurwaarderswet op de door advocaten en accountants met het oog op het ontvangen van voor derden bestemde gelden aangehouden rekeningen — advocaten zijn krachtens de [...] Boekhoudverordening 1998 verplicht zo'n rekening te doen houden door een daartoe opgerichte stichting — is dan ook, als passend binnen het stelsel van de wet en aansluitend bij de wel in de wet geregelde gevallen, mogelijk. De door de Coöperatie in dit geding aangevoerde gronden kunnen evenwel in het licht van het hiervoor in 3.3.2, 3.3.3 en 3.3.4 overwogene niet leiden tot het oordeel dat het saldo van de op naam van ProCall staande rekening bij de Generale Bank niet tot de failliete boedel van ProCall behoort maar tot het vermogen van de Caperatie. [...]'
De Hoge Raad maakt dus een pas op de plaats op de weg die hij eerder had geplaveid in het arrest Slis-Stroom. De mogelijkheid tot het houden van een kwaliteits rekening op de wijze als voorzien in Slis-Stroom blijft bestaan, maar hij wijst een verdere uitbreiding van de toepassingsmogelijkheden af. De Hoge Raad ziet, met andere woorden, geen ruimte voor een open stelsel van kwaliteitsrekeningen, waarbij dergelijke rekeningen naar het vrije believen van de betrokkenen in het leven geroepen kunnen worden.