Rb. Overijssel, 05-12-2018, nr. C/08/218743 / HA ZA 18-258

[eiser] baseert zijn vordering op onrechtmatig handelen door de gemeente. Van belang is om vast te stellen waar dit onrechtmatig handelen volgens [eiser] uit bestaat.

In zijn dagvaarding voert [eiser] aan dat hem tijdens het gesprek, dat hij op 8 december 2017 op het gemeentehuis had met de heer [A] , stellig is laten weten dat kamerverhuur op deze locatie niet mocht. Bij voortzetting van de kamerverhuur zou er onmiddellijk worden ingegrepen. Dat was voor hem de reden om de kamerbewoners op 8 december 2017 niet terug te laten keren.

Inhoud gesprek 8 december 2017

Over dit gesprek en de inhoud daarvan komt in het dossier het volgende naar voren.

Tijdens de comparitie van partijen heeft [eiser] verklaard dat hij op 8 december 2017 samen met de heer [X] een gesprek op het gemeentehuis had onder andere met de heer [A] . Er is hen gezegd dat zij de bovenwoningen absoluut niet meer als kamers mochten verhuren. [eiser] zou daarover een brief krijgen. Als [eiser] bovenwoningen toch als kamers zou verhuren, zou hij een strafbaar feit plegen en hoge boetes krijgen. [eiser] ervoer dit als dreigend (dreigen met het door hem plegen van strafbare feiten en met hoge boetes).

[eiser] heeft tegen de heer [A] gezegd dat de bewoners niet terug zouden komen; hij moest dat aan [A] beloven.

Ten behoeve van de comparitie van partijen heeft [eiser] een handgeschreven verklaring van de heer [X] overgelegd (productie 34). De heer [X] is de adviseur van [eiser] . Hij schrijft dat hij (onder meer) op 8 december 2017 met [eiser] op het gemeentehuis is geweest en een gesprek had met twee mensen waaronder de heer [A] . Hij schrijft:

“Zij hebben gezegd dat de verzegeling er af mocht, maar dat [eiser] absoluut geen kamerverhuur mocht doen. De reden die zij daarvoor noemden is dat er geen kamerverhuur is toegestaan in het centrum van Goor. (…) Zou hij doorgaan met kamerverhuur, dan zouden daar grote boetes op staan. Het gesprek verliep niet in een vriendelijke sfeer. Ik vond de houding van de gemeente intimiderend tegenover ons.”

De gemeente heeft op 22 december 2017, in navolging van dit gesprek, een brief aan [eiser] gestuurd met als bijlage een concept last onder bestuursdwang. In deze concept last onder bestuursdwang wordt verwezen naar het gesprek van 8 december 2017. Over dit gesprek staat er:

“Wij hebben u toen uitdrukkelijk aangegeven dat het bewonen van de woningen alleen is toestaan voor één afzonderlijk huishouden per woning (…)

U gaf aan het einde van het gesprek aan dat u de arbeidsmigranten niet zult herplaatsen in de woningen. Wij hebben aangekondigd u aan deze toezegging te houden. (…) Wij hebben vervolgens opdracht gegeven aan de politie om de verzegeling weer te verwijderen onder de strikte voorwaarde dat de woningen niet bewoond zullen worden door personen die geen deel uitmaken van een afzonderlijk huishouden.”

Door de politie is op 8 december 2017 een rapport opgemaakt van de gebeurtenissen op 6 december 2017 aan de Spoorstraat 28 en 30 (door [eiser] overgelegd als productie 35). In dit rapport staat dat de panden zijn gesloten en verzegeld omdat ze niet voldeden aan de brandveiligheidsnormen. De bewoners zijn door eigenaar [eiser] elders ondergebracht. De gemeente staat kamerverhuur niet meer toe.

Verder staat in dit rapport dat op “8/10/2017” (de rechtbank begrijpt dat dit moet zijn 8 december 2017) contact is geweest met de gemeente Hof van Twente.

Er zijn een paar letters/woorden weggevallen op de overlegde kopie, maar de rechtbank begrijpt dat er staat dat op last van de gemeente de woning is vrijgegeven, onder strikte voorwaarden aan de gemeente. Geen kamerverhuur meer. Als de eigenaar zich niet aan de deze voorwaarden houdt dan legt de gemeente een last onder bestuursdwang op. [eiser] mag de woning dus niet meer verhuren als kamerverhuur. Als hij dit overtreedt graag direct een bericht naar de wijkagent.

Ter zitting heeft [eiser] gezegd dat er op 9 december 2017 opnieuw een politiecontrole heeft plaatsgevonden van de bovenwoningen.

Van de kant van de gemeente is in de conclusie van antwoord over het gesprek van 8 december 2017 gezegd dat ambtenaren uit het bestemmingsplan hadden afgeleid dat de bewoningen door meerdere huishoudens strijdig zou zijn met de bestemming. Dat ambtelijk oordeel is [eiser] op 8 december 2017 mondeling voorgehouden tijdens een gesprek op het gemeentehuis dat op verzoek van [eiser] plaatsvond.

In de conclusie van antwoord staat dat [eiser] slechts is geïnformeerd over dat interne, ambtelijke standpunt en dat hem is voorgehouden dat dit zou kunnen leiden tot een bovendien voorgenomen handhavingsbesluit, als het college dat standpunt zou volgen.

Tijdens de comparitie van partijen is er namens de gemeente verder niets gezegd over de inhoud van het gesprek, ook niet naar aanleiding van de door [eiser] nader overgelegde stukken (waaronder de verklaring van de heer [X] ). De heer [A] was ter zitting niet aanwezig, er was geen schriftelijke verklaring van hem en de wel aanwezige personen konden niets zeggen over het gesprek, hoewel de rechtbank voorafgaand aan de zitting aan partijen heeft laten weten dat aan de orde zou komen de vraag wat er op 8 december 2017 door ambtenaren van de gemeente Hof van Twente precies is gezegd tegen eiser.

De rechtbank gaat er daarom vanuit dat tijdens het gesprek op 8 december 2017 door de heer [A] , werkzaam bij het team Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving, stellig en op kenbare wijze is gezegd dat [eiser] geen kamerbewoners mocht huisvesten, dat hij anders een strafbaar feit zou plegen en hoge boetes zou riskeren, en dat hij moest beloven dat hij de kamerbewoners niet zou laten terugkeren, en dat er anders direct handhavend zou worden opgetreden.

Deze feiten zijn door de gemeente immers niet betwist, hoewel zij daartoe wel de gelegenheid had. Bovendien wordt de stelligheid waarmee de opmerkingen door [A] zijn gemaakt, bevestigd door de concept-last onder bestuursdwang (r.o. 5.2.3), door het rapport van de politie (r.o. 5.2.4), en door het feit dat er op 9 december 2017 nog een politiecontrole heeft plaatsgevonden (r.o. 5.2.5).

In dat licht is het onvoldoende geloofwaardig dat [A] enige nuance zou hebben aangebracht zoals in de conclusie van antwoord gesteld (“zou kunnen leiden tot handhaving; voorgenomen besluit”).

Onrechtmatig?

De te beantwoorden vraag is dan of deze mededeling onrechtmatig was.

In zijn arrest van 25 mei 20121.heeft de Hoge Raad het criterium gegeven aan de hand waarvan kan worden beoordeeld of uitlatingen van ambtenaren onrechtmatig zijn.

De Hoge Raad overwoog:

Het gaat in deze zaak om de vraag of een gemeente onjuiste of onvolledige inlichtingen heeft gegeven aan een belanghebbende, naar aanleiding van een door deze gedaan verzoek, over de mogelijkheden die haar regelgeving – in dit geval een bestemmingsplan – die belanghebbende biedt en of die gemeente om die reden onrechtmatig heeft gehandeld jegens de belanghebbende. Het antwoord op die vraag hangt af van de omstandigheden van het geval, waaronder in de eerste plaats de inhoud van het gedane verzoek en hetgeen de gemeente daaromtrent heeft moeten begrijpen, en de aard en inhoud van de door de gemeente in antwoord daarop gegeven inlichtingen en hetgeen de belanghebbende daaromtrent heeft moeten begrijpen. Eerst indien de belanghebbende in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs erop heeft mogen vertrouwen dat hem juiste en volledige inlichtingen met een bepaalde inhoud werden gegeven, kan plaats zijn voor het oordeel dat het verstrekken van die inlichtingen, indien deze onjuist of onvolledig zijn, onrechtmatig is jegens de belanghebbende en dat de gemeente deswege jegens de belanghebbende aansprakelijke is doordat deze door die onjuiste of onvolledige inlichtingen op het verkeerde been is gezet.

In deze zaak had [eiser] een afspraak gemaakt met de gemeente omdat hij wilde dat de verzegeling van de panden af zou worden gehaald, zodat hij de bewoners weer kon laten terugkeren.

De gemeenteambtenaren wisten waarvoor [eiser] kwam – hij was die dag al eerder geweest en had een afspraak gemaakt - en hadden het gesprek voorbereid. Uit een e-mail van de Veiligheidsregio Twente aan de gemeente Hof van Twente van 7 december 2017 (één dag eerder dus) blijkt dat de gemeente toen al het besluit had genomen dat er geen kamerverhuur mag plaatsvinden in het centrum van de gemeente omdat het bestemmingsplan dat niet toelaat.

De informatie dat de bewoners niet terug konden was zeer stellig. Het was voor iedereen duidelijk dat volgens deze ambtenaren kamerbewoning niet mocht, omdat het in strijd met het bestemmingsplan was. Over de inhoud van de informatie kon aan beide kanten geen twijfel bestaan. Deze informatie werd kracht bijgezet door het noemen van strafbare feiten en hoge boetes, en doordat [eiser] moest beloven de kamerbewoners niet terug te laten keren.

Naar het oordeel van de rechtbank mocht [eiser] , onder deze omstandigheden, redelijkerwijs er op vertrouwen dat hem juiste inlichtingen met een bepaalde inhoud (namelijk: de bewoners mogen niet terug) werden gegeven.

De informatie was echter onjuist.

Het staat voor de rechtbank voldoende vast dat [eiser] op basis van deze onjuiste informatie heeft besloten de bewoners niet terug te laten keren naar de bovenwoningen aan de Spoorstraat 28 en 30. Gelet op hetgeen hiervoor is vastgesteld over de inhoud van het gesprek, mocht [eiser] die conclusie trekken en is er ook geen sprake van voorbarig handelen, zoals de gemeente stelt. De informatie was immers zo stellig dat [eiser] niet verweten kan worden dat hij daaraan gehoor gaf.

De rechtbank komt op basis van het voorgaande tot de conclusie dat de gemeente onrechtmatig heeft gehandeld.

Ambtelijke uitlating

Dat er sprake is van een ambtelijke uitlating en geen besluit van Burgemeester en Wethouders, maakt dat niet anders. Ook in de zaak die leidde tot de hiervoor genoemde uitspraak van de Hoge Raad van 25 mei 2012, was sprake van ambtelijke mededelingen en werd geoordeeld dat sprake was van onrechtmatig handelen van de gemeente. Ook in latere uitspraken is dat geaccepteerd.2.

Geen vernietigd of teruggenomen besluit

De gemeente heeft als verweer aangevoerd dat er geen sprake is van een vernietigd of teruggenomen besluit, en dat een voorgenomen besluit niet onrechtmatig kan zijn (Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State, 10 augustus 2016).3.

De rechtbank overweegt dat [eiser] zich ook niet heeft beroepen op de onrechtmatigheid van het voorgenomen besluit dat bij de brief van 22 december 2017 zat. De onrechtmatigheid ligt in de uitlatingen van de gemeentelijke ambtenaren op 8 december 2017.

Melding brandveilig gebruik

De gemeente heeft verder als verweer aangevoerd dat het pand ook niet door kamerbewoners bewoond mocht worden omdat [eiser] nog geen Melding brandveilig gebruik had gedaan. Het voorgenomen handhavend optreden kon ook rechtmatig hierop worden gebaseerd. Dat de motivering van een besluit in een later stadium wordt gewijzigd, is niet onrechtmatig, aldus de gemeente.

De rechtbank overweegt hierover het volgende.

Dat de kamerbewoners niet terug mochten keren omdat er nog geen geaccepteerde Melding brandveilig gebruik was gedaan, is niet in het gesprek van 8 december 2017 als reden gegeven. Dat is dus ook niet de reden waarom [eiser] heeft besloten de kamerbewoners dan maar niet terug te laten keren. De reden om ze niet terug te laten keren was de onjuiste mededeling dat kamerbewoning in strijd met het bestemmingsplan was.

De rechtbank overweegt verder dat het feit dat er nog geen geaccepteerde Melding brandveilig gebruik was gedaan, ook geen grond zou zijn geweest om bewoning in de tussentijd (totdat een geaccepteerde melding zou zijn gedaan) niet toe te staan. Immers: in juli 2017 was ook geconstateerd dat [eiser] voor het pand Spoorstraat 28 nog geen melding had gedaan. Toen was dat ook geen reden om bewoning te verbieden.

Zoals [eiser] ter zitting onderbouwd heeft gesteld, is de melding brandveilig gebruik daarvoor bedoeld dat het bevoegd gezag geïnformeerd is over het gebruik door meerdere personen, en kan controleren op brandveiligheid. Vast staat dat aan dit doel is voldaan (er is immers op brandveiligheid gecontroleerd), ook zonder dat de melding was gedaan.

Dit verweer gaat derhalve niet op.

Overigens heeft [eiser] ter zitting aangevoerd dat hij wel al Meldingen brandveilig gebruik had gedaan. Dat zou blijken uit productie 30 (e-mail van de Veiligheidsregio Twente aan de gemeente Hof van Twente d.d. 7 december 2017), waarin dat staat, productie 32 (rapport van de brandweer van 30 juni 2017) waarin dat staat, en de rapporten van de brandweer van 6 december 2017 (producties 23 en 33) waarin eveneens staat vermeld dat [eiser] een Melding brandveilig gebruik had gedaan.

De meldingen zelf zijn echter niet overgelegd.

Schade

De gemeente heeft betwist dat [eiser] schade heeft geleden.

De rechtbank constateert dat [eiser] geen schadevergoeding heeft gevorderd, maar een verwijzing naar de schadestaatprocedure waarin de hoogte van de schadevergoeding kan worden vastgesteld.

Voor een verwijzing naar de schadestaatprocedure is voldoende dat de mogelijkheid dat [eiser] schade kan hebben geleden, aannemelijk is gemaakt.

Naar het oordeel van de rechtbank heeft [eiser] aannemelijk gemaakt dat hij schade kan hebben geleden door de onjuiste informatie.

Op basis van de onjuiste informatie heeft [eiser] immers besloten de kamerbewoners nog niet terug te laten keren. Daardoor heeft hij in elk geval over een bepaalde periode huurinkomsten gemist. Hiermee is ook het causaal verband tussen het onrechtmatig handelen (verstrekken van onjuiste informatie) en schade gegeven.

Ten overvloede

De rechtbank merkt ten overvloede nog op wel begrip te hebben voor de voortvarendheid waarmee de gemeentelijke ambtenaren hebben willen handelen nu zij meenden dat er sprake was van uitbuiting, maar als die beslissing uiteindelijk onjuist blijkt te zijn, is de gemeente wel aansprakelijk voor de schade die een burger daardoor lijdt.

Proceskosten

Gelet op al het voorgaande zullen de vorderingen worden toegewezen. Als de in het ongelijk gestelde partij zal de gemeente worden veroordeeld in de kosten van deze procedure.

De kosten worden aan de kant van [eiser] tot op heden als volgt begroot: