2.1 Inleiding

Om de totaalwinst bij een sfeerovergang te kunnen bepalen, wordt eerst beoordeeld wat onder totaalwinst wordt verstaan. In dit hoofdstuk ga ik daarom in op het totaalwinstbeginsel dat is verankerd in artikel 3.8 Wet IB 2001 en op de invulling die de Hoge Raad aan het totaalwinstbeginsel heeft gegeven. De volgende subonderzoeksvraag staat hierbij centraal: Welke uitgangspunten dienen in acht te worden genomen bij het bepalen van de totaalwinst?

Na een inleiding over de totaalwinst zal ik in paragraaf 2.3 ingaan op de rechtsgrondslag van het totaalwinstbeginsel en de verhouding tussen het draagkrachtbeginsel en het totaalwinstbeginsel. Daarna behandel ik in paragraaf 2.4 de (eventuele) verschillen tussen de interpretatie van het totaalwinstbeginsel in de inkomsten- en de vennootschapsbelasting. Daaropvolgend zal ik ingaan op de vraag wat in fiscale zin onder winst wordt verstaan (paragraaf 2.5) en daarna op de vraag welke voordelen zijn verkregen uit de onderneming (paragraaf 2.6). De laatste paragraaf gaat over de interactie tussen de totaalwinst en jaarwinst (paragraaf 2.7). Het hoofdstuk wordt afgesloten met een conclusie waarin de subonderzoeksvraag wordt beantwoord.

In dit hoofdstuk ga ik niet uitvoerig in op het wetsvoorstel Wet tegengaan mismatches bij toepassing zakelijkheidsbeginsel, aangezien de parlementaire behandeling hiervan nog aanhangig is ten tijde van de afronding van het mijn onderzoek. Op basis van dit wetsvoorstel wordt een belangrijke inbreuk op het totaalwinstbeginsel gemaakt als er sprake is van een mismatch door toepassing van het zakelijkheidsbeginsel.