7.3.2 Onafhankelijke taakvervulling

Voor veel stichtingen gelden, bijvoorbeeld op grond van sectorcodes, formele onafhankelijkheidsregels, zoals de regel dat een lid van de raad van toezicht niet mag zijn een voormalig werknemer van de stichting of iemand die (in het recente verleden) bestuurder van de stichting is geweest. Wel is toegestaan dat een lid van de raad van toezicht wordt benoemd of voorgedragen door een belanghebbendenorgaan (zoals een cliëntenraad), de ondernemingsraad, een partij die belanghebbende is bij de stichting, een overheidsinstantie of een andere derde. Alle leden van de raad van toezicht, ook leden die “afhankelijk” zijn omdat zij zijn voorgedragen of benoemd door een dergelijke partij, dienen hun taak op onafhankelijke wijze, zonder last of ruggespraak, te vervullen.1

Onafhankelijke taakvervulling betekent dat leden van de raad van toezicht niet aan hun eigen belang of aan een bepaald deelbelang voorrang mogen geven.2 Een voorbeeld van een deelbelang waaraan niet zonder meer, zonder afweging van andere betrokken belangen, voorrang mag worden gegeven, is het belang van het stichtingsbestuur of het belang van de overheidsinstantie die subsidie heeft verstrekt. Indien een lid van de raad van toezicht is benoemd door een overheidsinstantie betekent dit niet dat de overheid als benoemende instantie instructiebevoegdheid heeft ten opzichte van dit lid, ook niet als hij als ambtenaar in dienst is bij de overheid.3 Het is echter de vraag of dergelijke leden ook daadwerkelijk onafhankelijk kunnen zijn. In het laatstgenoemde voorbeeld kan het desbetreffende lid van de raad van toezicht worden ontslagen door de overheidsinstantie en dit zal een zekere mate van afhankelijkheid met zich meebrengen.

Hierna zal worden nagegaan wat onafhankelijkheid inhoudt, hoe onafhankelijkheid met regels bevorderd kan worden en hoe belangenverstrengeling zo veel mogelijk voorkomen kan worden.