1.4.1 Inleiding

Zoals in onderdeel 1.1 aangegeven zal ik in dit onderzoek de druk die is ontstaan op de vaststelling van de transactiewaarde van de ingevoerde goederen telkens illustreren aan de hand van inkoop-, productie- en verkoopactiviteiten van (fiscaal) operationele modellen.

Met een (fiscaal) operationeel model doel ik op de wijze waarop functies van een multinationale onderneming worden verricht en zijn verdeeld over verschillende actoren, hoe activa wordt aangewend en risico’s zijn verdeeld over de waardeketen. Indien het ondernemingsmodel van een multinationale onderneming is gericht op de productie van goederen of distributie van goederen, kan onderscheid worden gemaakt tussen drie actoren die binnen het operationele model actief zijn, namelijk de fabrikant, de distributeur en de dienstverlener. Deze actoren kunnen als entiteit onderdeel uitmaken van de multinationale onderneming, maar kunnen ook als derde bij het operationele model betrokken zijn. De keuze voor de inrichting van een (fiscaal) operationeel model moet passen bij het ondernemingsmodel, dat onder andere afhangt van de industrie waarin de multinationale onderneming actief is, de markt waarin geopereerd wordt en eventueel juridische beperkingen die worden aangelegd door landen waarin de multinationale onderneming actief is. Voor dit onderzoek wordt een onderscheid gemaakt tussen de volgende fiscaal operationele modellen:

Zoals in de onderdelen 1.1 en 1.3.5 reeds aan bod gekomen, heeft de vormgeving van het operationele model, dat als basis ten grondslag ligt aan een multinationale onderneming, invloed op de vaststelling van de douanewaarde. Het is derhalve niet verwonderlijk dat bij de herstructurering van het (fiscaal) operationele model van een multinationale onderneming, aandacht hoort uit te gaan naar de impact op de vaststelling van de douanewaarde.

Ik zal in onderdeel 1.4.2 uiteenzetten welke oorzaken ten grondslag kunnen liggen aan de noodzaak tot herstructurering van een (fiscaal) operationeel model. Daaropvolgend zal ik een aantal ‘standaard’ (fiscaal) operationele modellen bespreken die ik hiervoor noemde, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de zogenaamde (fiscaal) operationele modellen gericht op inkoopactiviteiten (onderdeel 1.4.3), productieactiviteiten (onderdeel 1.4.4) en verkoopactiviteiten (onderdeel 1.4.5). In het vervolg van dit onderzoek zal ik telkens elk van de drie aspecten die in onderdeel 1.3 zijn benoemd nader illustreren aan de hand van de in de onderdelen 1.4.3, 1.4.4 en 1.4.5 beschreven (fiscaal) operationele modellen.