Rb. Den Haag, 29-05-2024, nr. NL24.8612

Een beroep tegen het niet tijdig beslissen op een aanvraag houdt naar zijn aard in dat eiser zich niet kan verenigen met het niet binnen de beslistermijn nemen van een besluit op de aanvraag. Als eiser daarbij geen nadere beroepsgronden indient en uit het dossier blijkt wanneer de aanvraag en de ingebrekestelling zijn ingediend, kan de rechtbank daarom in elk geval uitspraak doen over de vraag of de beslistermijn is verstreken en stuurt de rechtbank dus geen herstelverzuimbrief om de beroepsgronden aan te vullen.

Het beroep is ontvankelijk en gegrond. De aanvraag is gedateerd op 10 januari 2023, waarna de ontvangst is bevestigd op 19 januari 2023. De staatssecretaris moet uiterlijk binnen 90 dagen na ontvangst van de aanvraag beslissen.3.De staatssecretaris heeft deze termijn met drie maanden verlengd. Eiser heeft de staatssecretaris na het verstrijken van die termijn in gebreke gesteld. Vervolgens is meer dan twee weken na de ingebrekestelling beroep ingesteld tegen het niet tijdig beslissen op de aanvraag.

Welke beslistermijn legt de rechtbank aan de staatssecretaris op?

3. Als de staatssecretaris niet op tijd heeft beslist, moet de rechtbank een termijn van twee weken opleggen. In bijzondere gevallen of als dat voor de naleving van andere wettelijke voorschriften nodig is, kan de rechtbank een andere termijn opleggen.4.De meervoudige kamer van deze rechtbank heeft in de uitspraak van 17 maart 20235.geoordeeld dat bij aanvragen om gezinshereniging bij een houder van een asielvergunning sprake is van een bijzonder geval. De rechtbank ziet geen grond om daar in deze zaak anders over te oordelen. In diezelfde uitspraak heeft de rechtbank uitgangspunten voor een passende beslistermijn geformuleerd.

Het fifo-principe

De staatssecretaris geeft in zijn verweerschrift aan dat hij momenteel kampt met achterstanden bij het beslissen op nareisaanvragen en bezwaarschriften in nareisprocedures. Daardoor is de wachttijd voor aanvragers sterk toegenomen. Om de verwerking van nareisaanvragen efficiënter en voorspelbaarder te maken, om recht te doen aan het principe dat degene die het langst wacht het eerste aan de beurt komt en om aanvragers op betrouwbare wijze te informeren over het moment waarop hun aanvraag in behandeling wordt genomen, hanteert de staatssecretaris per 15 januari 2024 het ‘first in first out-principe’ (fifo)-principe. Hierdoor wordt de aanvraag van eiser naar verwachting in augustus 2024 in behandeling genomen.

De rechtbank ziet in deze nieuwe werkwijze van de staatssecretaris geen aanleiding om terug te komen of af te wijken van de in de uitspraak van 17 maart 2023 bepaalde termijnen. De door de staatssecretaris in het verweerschrift genoemde achterstanden waren de rechtbank bekend. Die hebben de rechtbank in de uitspraak van 17 maart 2023 aanleiding gegeven een bijzonder geval aan te nemen en een langere nadere termijn op te leggen dan twee weken. Bij het bepalen van de lengte van die nadere termijn is de rechtbank gehouden een verantwoorde keuze te maken tussen snelheid en zorgvuldigheid.6.De rechter stelt geen onnodig lange termijn en stelt de nadere termijn zodanig dat deze in redelijkheid noch onnodig lang noch onrealistisch kort is. Op basis hiervan heeft de rechtbank in de uitspraak van 17 maart 2023 nadere termijnen geformuleerd die in haar ogen passend zijn. Dat de nieuwe werkwijze van de staatssecretaris inzichtelijk maakt dat deze termijnen (mogelijkerwijs) niet gehaald worden, geeft de rechtbank geen aanleiding voor een ander oordeel. De rechtbank onderkent de lastige situatie van de staatssecretaris, maar het ligt niet op de weg van de bestuursrechter om dit probleem van de staatssecretaris op te lossen door de lengte van de nadere termijn af te stemmen op het door de staatssecretaris verwachte aanvangsmoment van de behandeling van de aanvraag. Het is immers de taak van de bestuursrechter om burgers die in beroep zijn gekomen tegen aan hen gerichte besluiten of daarmee gelijkgestelde handelingen rechtsbescherming te bieden op basis van de geldende wetgeving. Het bieden van een structurele, collectieve oplossing voor de problemen van de staatssecretaris valt buiten de bevoegdheid van de bestuursrechter.7.

De op te leggen beslistermijn in deze zaak

De rechtbank stelt daarom – ook in dit geval – een termijn vast die recht doet aan de in de uitspraak van 17 maart 2023 geformuleerde uitgangspunten. Uit de door partijen ingediende stukken valt niet af te leiden welke handelingen de staatssecretaris van plan is om in deze zaak te verrichten De rechtbank vindt het passend om te bepalen dat de staatssecretaris binnen een termijn van acht weken na verzending van de uitspraak moet beslissen. Dit ligt anders als de staatssecretaris binnen die termijn besluit tot nader onderzoek en dat schriftelijk aan eiser meedeelt. In dat geval moet het besluit binnen twintig weken8.na verzending van deze uitspraak bekend worden gemaakt.

Welke dwangsom legt de rechtbank aan de staatssecretaris op?

4. De rechtbank moet aan haar uitspraak een dwangsom verbinden.9.De rechtbank stelt de hoogte van de dwangsom in deze zaak vast op een bedrag van € 100 per dag voor elke dag waarmee de onder 3.2 genoemde termijn wordt overschreden, met een maximum van € 7.500.