3.2.2 Codificatie van gewoonterecht

Bij de codificatie van het beslag- en executierecht in de jaren 1820-1838 is een andere regeling vastgelegd, ten opzichte van de gang van zaken in de praktijk in de daaraan voorafgaande periode. Alhoewel het veranderingen betreft op het gebied van de regels waarlangs de executie van goederen van de schuldenaar plaatsvond, hebben deze, zoals hierna zal blijken, tevens invloed gehad op het conservatoir beslag en met name de bescherming van de positie van de beslagene. In de huidige wettelijke regeling is hetgeen bij codificatie tot stand is gekomen, nog duidelijk herkenbaar. De wijziging was het gevolg van een nieuw gezichtspunt omtrent de preferentie op het beslagen goed1 die (voorheen) aan een executoriaal beslag was verbonden. Door de ontwikkeling van een paritas creditorum gedachte konden na de codificatie ook andere schuldeisers zich verhalen op eenzelfde beslagen goed.2 Als gevolg hiervan werd in de wet geen bepaling opgenomen dat beslag beperkt diende te worden tot de omvang van het bedrag waarvoor vonnis was gewezen, vermeerderd met kosten. Daarmee is het principe van preferentie op het beslagen goed verlaten, en verviel de mogelijkheid voor de schuldenaar om de rechter te verzoeken op de minst bezwarende wijze te executeren door aanwijzing van de volgorde waarin goederen werden geëxecuteerd. Van der Kwaak meent dat de wetgever hiermee een bestaand eenvoudig, evenwichtig en verfijnd systeem heeft verlaten.3

Dat de gevolgen van deze benadering ook heden ten dage een rol spelen bij beslagen waarbij meer conservatoir beslagleggers betrokken zijn, komt aan de orde in hoofdstuk negen over conservatoir beslag als dynamisch recht.4