Hof Amsterdam, 25-04-2013, nr. 11/00780 tot en met 11/00782, 11/00812 tot en met 11/00814

Op grond van artikel 229, eerste lid, onderdeel c, van de Gemeentewet kan een vermakelijkheidsretributie worden geheven ter zake van het geven van vermakelijkheden waarbij gebruik wordt gemaakt van door of met medewerking van het gemeentebestuur tot stand gebrachte of in stand gehouden voorzieningen of waarbij een bijzondere voorziening in de vorm van toezicht of anderszins van de zijde van het gemeentebestuur getroffen wordt. Niet in geschil is dat de evenementen ter zake waarvan belanghebbende op aangifte de belasting heeft voldaan, vermakelijkheden zijn in de zin van artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdeel c, van de Gemeentewet en artikel 2 van de Verordening op de vermakelijkheidsretributie te water 2005 van de gemeente Amsterdam (hierna: de Verordening).

De heffingsambtenaar stelt dat belanghebbende degene is die de vermakelijkheden aan boord van haar schepen geeft. Hij voert daartoe aan dat uit de bewoording en de ratio van de Verordening volgt dat belastingplichtig is degene die beroepsmatig, met een zekere frequentie, vermaak biedt op het water. Op basis van de Verordening kiest de gemeente daarbij voor degene die met de passagiers fysiek rondvaart en aan hen op de meest directe en werktuigelijke zin vermaak biedt. Dit is een logische keuze die qua uitvoerbaarheid de meest redelijke manier van heffen is en dus ook de meest redelijke uitleg geeft aan het begrip ‘vermaakbieder’. Ook het begrip passagier in de tariefsbepaling sluit daarbij aan. Belanghebbende voldoet aan de eis van het beroepsmatig geven van vermakelijkheden. Als de vermakelijkheidsretributie niet van belanghebbende kan worden geheven, is de heffing, mede door de beperkte informatieverplichting in het Besluit gegevensverstrekking gemeentelijke belastingen in de praktijk onmogelijk.

In de keten van betrokkenen bij een evenement te water is volgens de heffingsambtenaar belanghebbende de enige die voldoende geëquipeerd is (boot, bemanning, vaarkennis, vaarvergunningen, vaarbewijzen enz.) om een vermakelijkheid op het water te geven.

Belanghebbende stelt zich op het standpunt dat de Verordening geen duidelijke definiëring geeft van degene die de vermakelijkheid geeft, waardoor rechtsonzekerheid ontstaat. De uitleg die de heffingsambtenaar geeft aan de Verordening is te ruim en te veel gebaseerd op maatstaven van het gemak voor de heffingsambtenaar. Voorts wijst belanghebbende erop dat niet zij maar degene die een schip van haar huurt, de betalingen ontvangt van de bezoekers. Belanghebbende biedt slechts een varende locatie aan. De organisator van een evenement bepaalt het tijdstip, de toegang, het decor, en dergelijke.

Voor het punt van geschil, namelijk of belanghebbende als belastingplichtige kan worden aangemerkt, is bepalend of belanghebbende degene is die de vermakelijkheden geeft. Het feit dat met betrekking tot het geven van een vermakelijkheid ook anderen als zodanig zouden kunnen worden aangemerkt is daarbij niet van doorslaggevend belang (zie reeds Hoge Raad 9 maart 1938, NJ 1938, 305).

Bij de beantwoording van deze vraag zal het Hof de tekst van artikel 229, eerste lid, onderdeel c, van de Gemeentewet als uitgangspunt nemen. Het belastbare feit zoals vermeld in genoemd artikel van de Gemeentewet komt, zij het in iets andere bewoordingen, eveneens tot uitdrukking in artikel 2 van de Verordening.

Naar het oordeel van het Hof vormt het verblijf aan boord van een al dan niet varend schip van belanghebbende op zich reeds een vermakelijkheid. Deze vermakelijkheid wordt door belanghebbende als exploitant van het schip gegeven. Het verblijf aan boord van het schip vormt een essentieel element van het evenement. Daarnaast heeft, blijkens de bepalingen van de contracten genoemd onder 2.3 tot en met 2.6, de in dienst van belanghebbende zijnde partymanager de verantwoordelijkheid voor het verloop van het evenement. Daarbij is van belang dat de partymanager optreedt namens belanghebbende en in voorkomende gevallen een beslissing neemt. Voorts heeft de door belanghebbende aangestelde kapitein van het schip de bevoegdheid bindende aanwijzingen te geven.

Naar het oordeel van het Hof heeft de heffingsambtenaar onder deze omstandigheden geen rechtsbeginsel geschonden door belanghebbende aan te merken als degene die de vermakelijkheid geeft en doet daaraan niet af dat de organisatoren van een evenement een zekere vrijheid hebben binnen het door belanghebbende gegeven kader bij de invulling van het door hen georganiseerde evenement. Daaraan doet evenmin af dat de heffingsambtenaar mogelijk ook de organisator van het evenement als belastingplichtige zou mogen aanmerken.

Het hoger beroep van de heffingsambtenaar slaagt dan ook.

Gelijkheidsbeginsel

Belanghebbende stelt ook in hoger beroep dat er sprake is van schending van het gelijkheidsbeginsel omdat cruisevaart (zeevaart en riviervaart), chartervaart die vanuit gemeentelijk water naar elders vaart en particuliere recreatievaart niet in de heffing wordt betrokken. Voorts worden organisatoren en reders van soortgelijke schepen die van elders komen, niet in de heffing betrokken, hetgeen leidt tot concurrentievervalsing. Belanghebbende neemt het standpunt in dat de meerderheidsregel van toepassing is. In een meerderheid van gevallen zouden belastingplichtigen niet door de heffingsambtenaar worden uitgenodigd aangifte te doen voor de vermakelijkheidsretributie.

De heffingsambtenaar stelt zich op het standpunt dat de cruisevaart, de chartervaart die de gemeente uitvaart en de recreatievaart niet belastbaar is voor de vermakelijkheidsretributie. Ten aanzien van de charterschepen (“bruine vloot”) heeft hij betoogd dat deze schepen Amsterdam verlaten en naar het IJsselmeer varen waar de vermakelijkheid wordt geboden. Ook heeft hij in de tot de stukken behorende brief van 6 juli 2009 aan belanghebbende aangegeven dat dit anders ligt indien met charterschepen tegen vergoeding vaartochten in Amsterdams water worden georganiseerd. Voorts heeft de heffingsambtenaar gesteld dat op diverse wijzen wordt getracht, onder meer via de havendienst en door zoeken op internet, om de gevers van vermakelijkheden te water op te sporen. De opgespoorde gevers van vermakelijkheden worden in dat geval uitgenodigd aangifte te doen.

Het Hof zal eerst beoordelen of ter zake van de in 5.6 en 5.7 genoemde categorieën schepen belastingplicht voor de vermakelijkheidsretributie bestaat.

Ten aanzien van de cruisevaart is het Hof van oordeel dat deze niet als belastbaar voor de vermakelijkheidsretributie kan worden aangemerkt. Het doel van de cruisevaart is het vervoeren van passagiers van en naar Amsterdam, waarbij de passagiers in Amsterdam de stad kunnen bezichtigen. Indien aan boord van deze schepen vermaak wordt geboden tijdens het verblijf in de gemeente Amsterdam is dit van ondergeschikte aard.

Voor de chartervaart, ook wel aangeduid als de "bruine vloot", geldt dat het verblijf in Amsterdam na het inschepen en bij vertrek uit en aankomst in de gemeente, slechts als doel heeft naar een andere bestemming te varen alwaar in voorkomende gevallen vermakelijkheid wordt geboden. In dat kader is het verblijf in Amsterdam van ondergeschikt belang in het geheel van de door de exploitant van een dergelijk vaartuig verleende dienst.

Met betrekking tot de recreatievaart geldt dat deze in het algemeen niet tot belastingplicht voor de vermakelijkheidsretributie leidt. Weliswaar bestaat de mogelijkheid dat tegen betaling verblijf aan boord van een recreatieschip wordt aangeboden, maar belanghebbende heeft geen feiten of omstandigheden gesteld of concrete gevallen aangevoerd waarmee aannemelijk zou kunnen worden gemaakt dat een juiste heffing in een meerderheid van de gelijke gevallen achterwege is gebleven. Daarbij is van belang dat bij een beroep op de meerderheidsregel gevallen waarin een juiste wetstoepassing achterwege blijft wegens gering financieel belang, deze gevallen niet in aanmerking worden genomen.

Met betrekking tot evenementenschepen die van buiten Amsterdam komen en die -anders dan bij het vervoer van personen naar Amsterdam - in de gemeentelijke wateren vermakelijkheden geven, is er naar het oordeel van het Hof belastingplicht voor de vermakelijkheidsretributie. De verklaring van de heffingsambtenaar dat gestreefd wordt om alle belastingplichtigen op te sporen en in de heffing te betrekken, acht het Hof geloofwaardig. Belanghebbende heeft niet aannemelijk gemaakt dat de heffingsambtenaar feitelijk heeft kunnen beschikken over alle benodigde gegevens maar desondanks naheffing achterwege heeft gelaten (zie ook Hoge Raad 13 juli 2012, nr. 11/00162, LJN BV0264).

Belanghebbende stelt dat het alleen de bedoeling is geweest om de rondvaartboten in de grachtengordel in de vermakelijkheidsretributie te betrekken en dat de Verordening door een onduidelijke omschrijving in de Verordening is gaan gelden voor heel Amsterdam. Naar het oordeel van het Hof is de Verordening op dit punt voldoende duidelijk. Ook uit de toelichting op de Verordening, gegeven in het raadsvoorstel, blijkt dat het de bedoeling is om vermakelijkheden op alle openbare wateren in de gemeente in de heffing te betrekken. Dat dit meebrengt dat verschillende vormen van vermakelijkheden in de heffing worden betrokken, leidt er niet toe dat de Verordening op dit punt onverbindend is.

Belanghebbende stelt dat de vermakelijkheidsretributie ten onrechte alleen wordt geheven ter zake van vermakelijkheden te water en niet ter zake van vermakelijkheden op het land. Naar het oordeel van het Hof is het op grond van artikel 229 van de Gemeentewet mogelijk om de heffing van de vermakelijkheidsretributie te beperken tot vermakelijkheden die worden gegeven op het binnen de gemeente gelegen voor een ieder toegankelijk water. De raad is met deze beperking van de heffing tot vermakelijkheden te water zijn bevoegdheden niet te buiten gegaan.

Gelet op hetgeen in 5.8 tot en met 5.11 is overwogen, faalt het beroep van belanghebbende op het gelijkheidsbeginsel dan wel het beroep op de onverbindendheid van de Verordening.

Belanghebbende stelt ten slotte dat de kosten die door de gemeente middels heffing van de vermakelijkheidsretributie worden verhaald, tevens worden verhaald via het havengeld waarvoor belanghebbende ook is aangeslagen. Naar het oordeel van het Hof heeft belanghebbende met deze algemene stelling niet aannemelijk gemaakt dat de gemeenteraad bij het vaststellen van de tarieven is getreden buiten het wettelijke kader en evenmin dat er sprake is van een onredelijke en willekeurige heffing (zie hiervoor ook Hoge Raad 24 januari 2003, nr. 37789, LJN AF3283).

Hoger beroep van belanghebbende

Belanghebbende stelt in hoger beroep dat de rechtbank haar ten onrechte geen proceskostenvergoeding voor beroepsmatig verleende rechtsbijstand heeft toegekend. Zij verzoekt alsnog toekenning van proceskosten voor de werkzaamheden en de aanwezigheid van mr. [R], advocaat, op beide zittingen van de rechtbank.

Voorts stelt zij dat vanwege de omstandigheid dat er twee zittingen van de rechtbank hebben plaatsgevonden, een te laag bedrag aan reiskosten is toegekend.

De heffingsambtenaar heeft zich ter zitting uiteindelijk op het standpunt gesteld dat inderdaad sprake is geweest van een derde die beroepsmatig rechtsbijstand heeft verleend en dat de reiskosten tot een te laag bedrag zijn vergoed.

Omdat de heffingsambtenaar de bezwaren tegen de voldoening op aangifte voor het eerste en tweede kwartaal van 2009 ten onrechte niet-ontvankelijk heeft verklaard en het beroep reeds daarom gegrond was, is er aanleiding tot vergoeding van kosten wegens beroepsmatig verleende rechtsbijstand. De heffingsambtenaar heeft ter zitting bevestigd dat de juridische bijstaand van [R] bij het opstellen van beroepschriften reden is ook hiervoor uit te gaan van beroepsmatig verleende rechtsbijstand en ook een proceskostenvergoeding tot te kennen ter zake van de aanwezigheid van mr. [R] bij beide zittingen van de rechtbank. Voorts zal het Hof conform het eensluidende standpunt van partijen de vergoeding van de reiskosten van [D] tot het juiste bedrag toekennen.

Slotsom

De slotsom luidt als volgt. Zowel het hoger beroep van de heffingsambtenaar als het hoger beroep van belanghebbende is gegrond. De uitspraak van de rechtbank dient te worden vernietigd. Doende wat de rechtbank had behoren te doen, zal het Hof de beroepen met betrekking tot de voldoening op aangifte voor het eerste en tweede kwartaal 2009 gegrond verklaren, die uitspraken op bezwaar vernietigen en de bezwaren voor alle drie tijdvakken ongegrond verklaren. Voorts zal het Hof de heffingsambtenaar veroordelen in de proceskosten en gelasten het met betrekking tot de zaken 09/6034 en 09/6035 betaalde griffierecht aan belanghebbende te vergoeden.