2.1 Inleiding

De bedrijfseconomie als wetenschap richt zich op de verklaring en voorspelling van in bedrijven waar te nemen verschijnselen, zo beschrijft Bouma (1968). Het ervaringsobject van de bedrijfseconomie is de ‘bedrijfshuishouding’. Bouma omschrijft dit begrip als een ‘financieel-economisch zelfstandige productieorganisatie’. Hierbij is de ‘organisatie’ het geheel van relaties tussen personen die bewust of onbewust samenwerken, teneinde daardoor direct of indirect hun persoonlijke belangen te bevorderen. In zoverre duidt dit element op verbondenheid.

De bedrijfseconomie is uiteengevallen in verschillende deeldisciplines. Een veel gebruikte indeling is die in interne organisatie, ‘financial accounting’ en ‘management accounting’, financiering en marketing.1 In dit hoofdstuk onderzoek ik de aangrijpingspunten voor de omschrijving van verbondenheid tussen lichamen en tussen lichamen en natuurlijke personen, die kunnen worden gevonden in de deeldisciplines interne-organisatieleer en management accounting. In de interne-organisatieleer komt verbondenheid namelijk tot uitdrukking in theorieën over de werking van de onderneming als organisatie en in de literatuur over de multinationale onderneming en strategische allianties. Voorts is verbondenheid in de management accounting van invloed op de prestatiemaatstaven voor divisies binnen een onderneming en op het ‘transfer pricing’-beleid. Verbondenheid speelt ook een rol in de financial accounting, maar dit onderwerp wordt vanwege de nauwe relatie met het jaarrekeningenrecht in hoofdstuk 4 behandeld. Er wordt afgesloten met een conclusie.