8.5 Besluit

De Algemene verordening gegevensbescherming heeft onmiskenbaar invloed op de faillissementspraktijk. De AVG is van toepassing op gegevensverwerkingen die de curator uitvoert tijdens de afwikkeling van faillissementen. Omdat een curator grote hoeveelheden persoonsgegevens van verschillende betrokkenen verwerkt tijdens faillissement, komt hij op veel verschillende momenten tijdens de faillissementsprocedure met de AVG in aanraking.

Het is niet altijd duidelijk wat de verwerkingsgrondslag voor de curator is en hoe hij moet omgaan met de verschillende beginselen uit de AVG. Met name de beginselen van rechtmatigheid, dataminimalisatie, transparantie en doelbinding spelen een grote rol bij de gegevensverwerkingen door de curator. Er bestaat een spanning tussen de uitgangspunten van de AVG en de faillissementsprocedure. Deze bestaat uit de door de curator gewenste flexibiliteit, transparantie en snelheid en de door de AVG vereiste zorgvuldige naleving van de beginselen uit de AVG. Ook de kosten die gepaard kunnen gaan met de naleving van de AVG kunnen lastig verenigbaar zijn met het doel van de curator om de boedel te gelde te maken ten bate van de gezamenlijke schuldeisers.

Het is al met al duidelijk dat de AVG van invloed is op de afwikkeling van een faillissement. Bij vrijwel elke informatieverwerking moet de curator nadenken waarom hij die persoonsgegevens verwerkt, hoe hij gegevens wil verwerken en welke informatie dan precies noodzakelijk is. Tegelijkertijd moet de invloed ook niet te groot worden gemaakt. De AVG verbiedt de curator vrijwel niets tijdens faillissement, zeker als hij alleen normale persoonsgegevens verwerkt. Dit verandert als gegevens onder een bijzonder regime vallen. De verwerking van bijzondere categorieën van persoonsgegevens, strafrechtelijke gegevens en het Burgerservicenummer is wel degelijk aan strakke voorwaarden gebonden en in beginsel verboden. Op dit punt moet de wetgever bepalingen opnemen die het voor de curator mogelijk maken om dergelijke persoonsgegevens te verwerken.

De naleving van de AVG vereist in de meeste gevallen geen fundamentele wijziging van de faillissementsprocedure. Een curator kan van geval tot geval vaak zoeken naar geschikte grondslagen en manieren om te voldoen aan de overige beginselen. Daarbij moeten met name drie vragen in het achterhoofd worden gehouden: waarom verwerkt een curator persoonsgegevens (wat is het doel), hoe verwerkt een curator persoonsgegevens (wat voor grondslag heeft hij, hoe worden gegevens beveiligd, wat voor informatieverplichtingen heeft een curator en hoe lang worden gegevens bewaard) en welke persoonsgegevens verwerkt een curator (wat zijn de minimaal noodzakelijke gegevens)?

Tegelijkertijd zal het niet altijd meevallen om de AVG in een concreet geval na te leven. Om daarbij te ondersteunen en de praktijk tot op zekere hoogte te harmoniseren, kunnen beleidsregels worden opgesteld door de wetgever, Recofa, INSOLAD, NOvA of een samenwerking van meerdere partijen. De AVG vereist tot op zekere hoogte dat op een andere manier naar het faillissement wordt gekeken. Om dit te bereiken zal de faillissementsprocedure door alle betrokken partijen kritisch moeten worden bekeken. De grootste vraagstukken zijn op te lossen door preciezer te formuleren wat we verwachten van een curator in faillissement. Vragen die hierbij centraal staan, zijn: welke taken heeft de curator? Welke persoonsgegevens en welke gegevensverwerkingen zijn noodzakelijk voor de uitvoering van deze taak? En: hoe kunnen curatoren en de faillissementspraktijk als geheel ervoor zorgen dat het recht op gegevensbescherming tijdens faillissement niet verder wordt aangetast dan noodzakelijk?