10.3.2.1 Betekenis van art. 6:145 BW

564. Art. 6:145 BW bepaalt dat de overgang van een vordering de verweermiddelen van de schuldenaar onverlet laat. De bepaling heeft betrekking op de op het moment van de overgang reeds bestaande verweermiddelen van de schuldenaar, ongeacht of zij zijn ontleend aan de wet, een rechterlijke uitspraak of de rechtsverhouding tussen de schuldenaar en de oude schuldeiser.1 De schuldenaar dient de verweermiddelen in te roepen jegens zijn nieuwe schuldeiser. Art. 6:145 BW ziet niet op de bevoegdheden van de schuldenaar. Art. 6:145 BW ziet evenmin op de verweermiddelen van de schuldenaar, die pas na het moment van overgang (zouden kunnen) ontstaan.2 Art. 6:145 BW beschermt met andere woorden niet de verwachting van de schuldenaar dat na de overgang van de vordering dezelfde verweermiddelen zullen ontstaan, zoals die zouden zijn ontstaan als de vordering niet was overgegaan.3 De bepaling bevestigt alleen dat de bestaande verweermiddelen van de schuldenaar onveranderd blijven.

Uit het voorgaande volgt onder meer dat een verweermiddel dat de schuldenaar ontleent aan de uitoefening van een bevoegdheid na de overgang van de vordering, geen verweermiddel is in de zin van art. 6:145 BW. De schuldenaar heeft dit verweermiddel nog niet op het moment van de overgang van de vordering. Het ontstaan van het verweermiddel is afhankelijk van het bestaan en de uitoefening van de desbetreffende bevoegdheid. Denk bijvoorbeeld aan de verweermiddelen die de schuldenaar ontleent aan een door hemzelf verrichte rechtshandeling, zoals betaling, opschorting, verrekening of ontbinding, alsook voor de verweermiddelen die hij ontleent aan (mede) door andere personen verrichte rechtshandelingen, zoals afstand, vernietiging, ontbinding, verrekening of (toestemming aan) schuldoverneming. Als art. 6:145 BW ook betrekking zou hebben op deze verweermiddelen, zouden de regelingen inzake de bevoegdheden overbodig zijn.

Ook de verweermiddelen jegens de nieuwe schuldeiser die gegrond zijn op de stelling dat geen overgang heeft plaatsgevonden, bijvoorbeeld omdat een gebrek in de leveringshandeling bestaat of omdat de vordering krachtens partijbeding onoverdraagbaar is, zijn geen verweermiddelen in de zin van art. 6:145 BW.4

Omdat de vordering en de nevenrechten onveranderd op de nieuwe schuldeiser overgaan, behoudt de schuldenaar ook zonder art. 6:145 BW zijn verweermiddelen. Aan de vordering ontleent de schuldenaar in zoverre een recht, omdat de schuldeiser niet meer van hem kan vragen dan uit de vordering voortvloeit. Ook aan een beding dat de inhoud van de vordering bepaalt, en dat als nevenrecht op de nieuwe schuldeiser overgaat en voortaan tussen hem en de schuldenaar geldt, ontleent de schuldenaar een recht. Er is sprake van de overgang van een nevenrecht waarop beide partijen een beroep kunnen doen. De schuldenaar kan kort gezegd de inhoud van de vordering aan de nieuwe schuldeiser tegenwerpen.5