5.3.1.2 Jaarwinst

In Duitsland wordt de jaarwinst bepaald aan de hand van de voorschriften in het KStG en EStG. In het KStG staat geen definitie van het inkomensbegrip. Deze vinden we wel in de ook voor het KStG van toepassing zijnde §4 Abs. 1 EStG. In deze bepaling staat winst omschreven als het verschil tussen de waarde van het bedrijfsvermogen aan het einde van het boekjaar en de waarde van het bedrijfsvermogen aan het eind van het vorig boekjaar, verhoogd met de waarde van de onttrekkingen en verminderd met de waarde van de stortingen. De winst kan met andere woorden worden bepaald aan de hand van de vermogensvergelijking (Betriebsvermögensvergleich).1 De winst kan ook worden vastgesteld aan de hand van de winst en verliesrekening (Gewinn – und Verlustrechnung). Beide manieren van winstberekening zouden uiteindelijk tot hetzelfde resultaat moeten leiden (dit principe wordt ook wel doppelte Buchführung genoemd).

Naast de algemene bepaling omtrent welke winstbepalingsregels van toepassing zijn heeft de wetgever gezorgd voor gedetailleerde regelgeving in zowel de Einkommensteuer als de Körperschaftsteuer die het begrip fiscale winst nader af bakenen. Zo zijn bijvoorbeeld de afschrijvingsregels (afschrijvingsmethoden) uitgebreid vastgelegd in §7 Abs. 1 EStG.2

Reimer merkt op dat de Duitse wetgever – ten opzichte van andere landen - steeds minder kosten in aftrek toelaat.3 Ook in Duitsland geldt het nominalistische stelsel (euro-is-euro-stelsel genoemd).4 Een begrip goed koopmansgebruik vinden we niet terug in de Duitse fiscale wet. Wel kent het handelsrecht een dergelijke term (ordnungsgemäße Buchführung). In het Handelslgesetzbuch (HGB) zijn ook de beginselen zoals het realisatiebeginsel en voorzichtigheidsbeginsel wettelijk vastgelegd (§252 HGB). Deze beginselen werken één op één door in de fiscale jaarrekening, zoals uit de volgende paragraaf zal blijken.