1.0 Introductie

In 1854 stierven in Londen in één week meer dan 500 mensen aan cholera binnen een straal van 250 meter rond het kruispunt Cambridge Street en Broad Street. Niemand begreep hoe en waarom deze vreselijke infectie zich verspreidde. John Snow, een 41 jaar oude huisarts, meende dat hij de bron van de besmetting gevonden had. Door de adressen van de overleden cholerapatiënten op de plattegrond van Londen aan te kruisen, ontdekte hij dat bijna alle slachtoffers rond de waterpomp van Broad Street woonden. Snow vroeg de plaatselijke overheid de pomp van zijn zwengel te ontdoen, hetgeen gebeurde. Binnen een paar dagen was de choleraepidemie voorbij.1 Het zou echter nog tientallen jaren duren voordat medici erachter kwamen hoe zij cholera-epidemieën effectief en structureel konden bestrijden. Vandaag de dag komt de ziekte praktisch niet meer voor in de westerse wereld. Dit is te danken aan de aanleg van riolen, kwaliteitscontrole van het water door het waterleidingbedrijf, preventieve vaccinatie en de bewustwording van het belang van hygiëne met name tijdens de opvoeding van kinderen.

Is er een parallel te trekken tussen de aanpak van cholerabestrijding en de preventie en bestrijding van privacyinbreuken? Als we de metafoor doortrekken en privacyinbreuken als een akelige ziekte beschouwen die de grondrechten ondermijnt en daardoor het individu en de samenleving aantast, dan zijn er twee manieren waarop we deze ziekte zouden kunnen aanpakken. Wanneer de arts (de behandelaar van de klacht over een privacyinbreuk bij het College bescherming persoonsgegevens (CBP)) de ziekteverschijnselen (de privacyinbreuk) via klachten van de patiënt (de burger) constateert, kan hij geneesmiddelen voorschrijven (relevante bepalingen in de wet of uit de jurisprudentie toepassen). De ziekte (de privacyinbreuk) die al schade aan de patiënt (de burger) heeft toegebracht kan dan bij die specifieke patiënt verdwijnen, maar steekt mogelijk elders weer de kop op. De inmiddels uitgebreide jurisprudentie van de Registratiekamer en haar opvolger het CBP over de toepassing en interpretatie van de Wet Persoonsregistraties en haar opvolger de Wet bescherming persoonsgegevens kan in dit geval vergeleken worden met een receptenboek of een handboek met 999 ziektebeelden.2 Door nieuwe rechtsregels en nieuwe interpretaties van die rechtsregels kan de patiënt (de burger) steeds beter geholpen worden. Om de ziekte echt uit te roeien en te bestrijden, moeten wij structurele en preventieve maatregelen nemen (bijvoorbeeld vaccins ontwikkelen).