General Court, 20-09-2023, nr. T-263/16

Om te beginnen zij eraan herinnerd dat de motivering van een door de Commissie vastgestelde handeling de belanghebbenden in staat moet stellen kennis te nemen van de rechtvaardigingsgronden van de genomen maatregel teneinde hun rechten te kunnen verdedigen en te kunnen nagaan of het besluit al dan niet gegrond is, en voorts de Unierechter in staat moet stellen zijn wettigheidstoetsing te verrichten Het is niet noodzakelijk dat alle relevante gegevens, feitelijk of rechtens, in de motivering worden gespecificeerd, aangezien bij de vraag of de motivering van een handeling aan de eisen van artikel 296 VWEU voldoet, niet enkel acht moet worden geslagen op de bewoordingen ervan, maar ook op de context en op het geheel van rechtsregels die de betrokken materie beheersen (arresten van 15 juni 2005, Corsica Ferries France/Commissie, T-349/03, EU:T:2005:221, punten 62 en 63; 16 oktober 2014, Eurallumina/Commissie, T-308/11, niet gepubliceerd, EU:T:2014:894, punt 44, en 6 mei 2019, Scor/Commissie, T-135/17, niet gepubliceerd, EU:T:2019:287, punt 80).

Bovendien moet worden opgemerkt dat bij de analyse of er is voldaan aan de voorwaarden van artikel 107, lid 1, VWEU om een maatregel als staatssteun aan te merken, waaronder de voorwaarde dat er sprake is van een selectief voordeel, het begrip ‘voordeel’ en het begrip ‘selectiviteit’ twee onderscheiden criteria vormen. Wat het bestaan van een voordeel betreft, moet de Commissie aantonen dat de maatregel in kwestie de financiële situatie van de begunstigde verbetert (zie in die zin arrest van 2 juli 1974, Italië/Commissie, 173/73, EU:C:1974:71, punt 33). Wat selectiviteit betreft, moet de Commissie daarentegen aantonen dat het toegekende voordeel niet ten goede komt aan andere ondernemingen die zich uit het oogpunt van de met de referentieregeling nagestreefde doelstelling bevinden in een juridische en feitelijke situatie die vergelijkbaar is met die waarin de begunstigde verkeert (zie in die zin arrest van 8 september 2011, Paint Graphos e.a., C-78/08–C-80/08, EU:C:2011:550, punt 49).

Dienaangaande zij in herinnering gebracht dat volgens de rechtspraak het uit artikel 107, lid 1, VWEU voortvloeiende selectiviteitsvereiste duidelijk moet worden onderscheiden van de daarmee samenhangende vaststelling dat er een economisch voordeel wordt toegekend, in die zin dat wanneer de Commissie een voordeel — opgevat in de ruime zin van het woord — heeft onderkend dat direct of indirect resulteert uit een bepaalde maatregel, zij tevens moet aantonen dat dit voordeel specifiek ten goede komt aan een of meer ondernemingen (arrest van 4 juni 2015, Commissie/MOL, C-15/14 P, EU:C:2015:362, punt 59).

Niettemin dient te worden gepreciseerd dat uit de rechtspraak van het Hof volgt dat beide criteria gezamenlijk kunnen worden onderzocht als ‘derde voorwaarde’ van artikel 107, lid 1, VWEU, die ziet op het bestaan van een ‘selectief voordeel’ (zie in die zin arrest van 30 juni 2016, België/Commissie, C-270/15 P, EU:C:2016:489, punt 32).

In het bestreden besluit wordt de redenering van de Commissie met betrekking tot het bestaan van een voordeel ontvouwd in het kader van de analyse betreffende het bestaan van een selectief voordeel, meer bepaald in punt 6.3, met als opschrift ‘Bestaan van een selectief voordeel’. In dat verband heeft de Commissie het criterium van het bestaan van een voordeel daadwerkelijk onderzocht.

Vooraf dient in herinnering te worden gebracht dat de Commissie in overweging 125 van het bestreden besluit heeft vermeld dat het Belgische vennootschapsbelastingstelsel niet voorzag in de door de Belgische belastingautoriteiten toegepaste vrijstelling van overwinst. Daarnaast heeft de Commissie in overweging 126 van het bestreden besluit beklemtoond dat de omvang van deze vrijstelling werd berekend zonder rekening te houden met de door de betrokken Belgische entiteit daadwerkelijk geboekte totale winst en met de aanpassingen waarin de wet voorzag. In overweging 127 van het bestreden besluit heeft zij onderstreept dat het Belgische stelsel weliswaar bijzondere bepalingen voor groepen bevatte, maar dat deze bepalingen er veeleer toe strekten om in multinationale groepen geïntegreerde entiteiten op voet van gelijkheid te stellen met zelfstandige entiteiten.

In dit verband heeft de Commissie er in overweging 133 van het bestreden besluit op gewezen dat in het kader van het Belgische vennootschapsbelastingstelsel de entiteiten van in België gevestigde of via een vaste inrichting in België actieve ondernemingen werden belast op basis van hun daadwerkelijk geboekte winst en niet op basis van een hypothetisch winstniveau, en dat om die reden de vrijstelling van overwinst impliceerde dat een voordeel werd toegekend aan de tot een groep behorende Belgische entiteiten die profiteerden van de regeling in kwestie.

In overweging 135 van het bestreden besluit heeft de Commissie herinnerd aan de rechtspraak die inhoudt dat de toekenning van een economisch voordeel kan bestaan in de vermindering van de door een onderneming gedragen fiscale last en met name in de vermindering van de belastbare grondslag of van het bedrag van de verschuldigde belasting. In casu was de Commissie dan ook van mening dat de regeling in kwestie de door de voorafgaande beslissingen begunstigde vennootschappen in staat stelde om de verschuldigde belasting te verminderen door de zogenoemde overwinst af te trekken van hun daadwerkelijk geboekte winst. Die overwinst werd berekend door de hypothetische gemiddelde winst van vergelijkbare standalone-vennootschappen te ramen, zodat het verschil tussen de daadwerkelijk geboekte winst en die hypothetische gemiddelde winst tot uitdrukking kwam in een vrijstellingspercentage dat het uitgangspunt vormde voor de berekening van de belastbare grondslag die werd toegestaan voor de periode van vijf jaar waarin de voorafgaande beslissing van toepassing was. Voor zover deze belastbare grondslag, die aldus werd berekend op basis van de voorafgaande beslissingen die werden genomen in het kader van de regeling in kwestie, lager was dan de belastbare grondslag zonder die voorafgaande beslissingen, zou daaruit een voordeel zijn voortgevloeid.

Uit de overwegingen van het bestreden besluit waarop in de punten 49 tot en met 51 hierboven de aandacht is gevestigd, blijkt derhalve dat het door de Commissie vastgestelde voordeel bestond in de niet-heffing van belasting over de overwinst van de begunstigde vennootschappen en in de heffing van belasting over de winst van deze vennootschappen die werd berekend op basis van een hypothetische gemiddelde winst waarbij geen rekening werd gehouden met de door die vennootschappen behaalde totale winst en met de aanpassingen waarin de wet voorzag, een en ander in overeenstemming met de op grond van de regeling in kwestie genomen voorafgaande beslissingen. Volgens de Commissie impliceerde een dergelijke wijze van belastingheffing een verlichting van de door de begunstigden van die regeling gedragen fiscale last ten opzichte van de fiscale last die in het kader van het Belgische vennootschapsbelastingstelsel zou zijn voortgevloeid uit een normale wijze van belastingheffing, die zich zou hebben uitgestrekt tot alle — na de toepassing van de bij wet bepaalde aanpassingen — daadwerkelijk geboekte winst.

Vervolgens is de eigenlijke analyse van de selectiviteit van het betreffende voordeel ten eerste vervat in de overwegingen 136 tot en met 141 van het bestreden besluit — in punt 6.3.2.1 ervan — wat betreft de primaire redenering van de Commissie met betrekking tot de selectiviteit. Deze redenering berust op de stelling dat er sprake is van een afwijking van het algemene Belgische vennootschapsbelastingstelsel. Ten tweede wordt de selectiviteit van het voordeel, bestaande in de vrijstelling van overwinst, ook geanalyseerd in de overwegingen 152 tot en met 170 van het bestreden besluit — in punt 6.3.2.2 ervan — wat betreft de door de Commissie subsidiair aangedragen redenering met betrekking tot de selectiviteit. Deze redenering berust op de stelling dat er wordt afgeweken van het zakelijkheidsbeginsel.

Uit het voorgaande volgt dat de rechtvaardigingsgronden die de Commissie aanvoert ter ondersteuning van haar vaststellingen dat er sprake is van een voordeel en dat dit een selectief voordeel is, voldoen aan de in punt 44 hierboven uiteengezette vereisten van de motiveringsplicht.

Uit het feit dat de analyse van het bestaan van een voordeel formeel gesproken is opgenomen in een punt waarin tevens de selectiviteit wordt onderzocht, kan bovendien niet worden afgeleid dat de twee begrippen niet ten gronde worden onderzocht, voor zover het bestaan van een voordeel en het bestaan van de selectiviteit van het betreffende voordeel daadwerkelijk worden geanalyseerd (zie in die zin arrest van 24 september 2019, Nederland e.a./Commissie, T-760/15 en T-636/16, EU:T:2019:669, punt 129). Bijgevolg moeten de grieven van verzoeksters inzake een onjuiste rechtsopvatting en een kennelijke beoordelingsfout ten gevolge van een dergelijke gezamenlijke analyse worden afgewezen.

Verzoeksters, daarin ondersteund door interveniëntes in zaak T-263/16 RENV, Soudal NV, Esko-Graphics BVBA, Flir Systems Trading Belgium, Celio International, Anheuser-Busch Inbev, Ampar, Atlas Copco Airpower, Atlas Copco AB en ZF CV Systems Europe, betogen in wezen dat de Commissie niet heeft aangetoond dat de vrijstelling van overwinst een onjuiste toepassing door de Belgische belastingautoriteiten van artikel 185, § 2, onder b), WIB 92 en dus een afwijking van de referentieregeling vormde, en dat een dergelijke toepassing zou leiden tot een verschil in behandeling tussen vennootschappen die zich in vergelijkbare feitelijke en juridische situaties bevinden. Zij is er dus niet in geslaagd aan te tonen dat de regeling in kwestie selectief was.

Zo betogen verzoeksters dat de Commissie met haar primaire redenering ten eerste de referentieregeling onjuist heeft vastgesteld door de doelstelling van het belastingstelsel in aanmerking te nemen als onderdeel van de normale belastingheffing. Bovendien heeft de Commissie ten onrechte haar eigen uitlegging van die bepaling in aanmerking genomen als de normale belastingheffing uit hoofde van artikel 185, § 2, onder b), WIB 92. Ten tweede betogen zij dat de Commissie ten onrechte heeft geoordeeld dat de Belgische belastingautoriteiten deze bepaling contra legem hadden toegepast. Ten derde betogen verzoeksters dat de Commissie zich ten onrechte op het standpunt heeft gesteld dat de regeling in kwestie een gedifferentieerde behandeling inhield van marktdeelnemers die zich, gelet op de doelstellingen van de betrokken regels, in een vergelijkbare feitelijke en juridische situatie bevonden.

Uit het voorgaande volgt dat de Commissie in het kader van haar primaire betoog de begrippen ‘voordeel’ en ‘selectiviteit’ samen heeft geanalyseerd en tevens haar conclusie met betrekking tot het bestaan van een voordeel afdoende heeft gemotiveerd, waarbij deze analyse volledig correct is. Bovendien heeft de Commissie juist vastgesteld dat de referentieregeling het gemeenrechtelijke stelsel van de heffing van belastingen over de winsten van vennootschappen onder het algemene Belgische vennootschapsbelastingstelsel is, dat ten doel heeft winst van alle in België belastingplichtige vennootschappen te belasten en waarvan artikel 185, § 2, onder b), van het WIB 92 deel uitmaakt. Bovendien heeft de Commissie terecht besloten dat de regeling inzake vrijstelling van overwinst, zonder te eisen dat deze winst wordt opgenomen in de winst van een andere vennootschap, afweek van de referentieregeling en de begunstigden verschillend behandelde ten opzichte van andere entiteiten die zich in een vergelijkbare juridische en feitelijke situatie bevonden, gelet op de doelstelling van die regeling.

Bijgevolg moet het onderhavige middel worden afgewezen voor zover daarmee wordt opgekomen tegen de conclusie van de Commissie in het kader van haar primaire betoog dat de regeling in kwestie aan die begunstigden een selectief voordeel in de zin van artikel 107 VWEU heeft toegekend.

Derhalve is het niet nodig de gegrondheid te onderzoeken van de argumenten die verzoeksters met het tweede en derde middel aanvoeren tegen de conclusie van de Commissie betreffende het bestaan van een selectief voordeel, in het kader van haar in punt 6.3.2.2 van het bestreden besluit ontwikkelde subsidiaire betoog inzake selectiviteit.

Verzoeksters betogen in wezen dat de Commissie het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen heeft geschonden doordat zij niet op het standpunt van de Commissie konden anticiperen, met name voor zover zij in het bestreden besluit een zakelijkheidsbeginsel sui generis heeft toegepast om de belastbare winst te bepalen, terwijl er op dit punt binnen de Unie geen harmonisatie bestond en zij tot dusver door andere lidstaten toegepaste soortgelijke regelingen niet aan de kaak had gesteld.

Volgens vaste rechtspraak behoort het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen tot de fundamentele beginselen van de Unie en staat de mogelijkheid om het in te roepen open voor iedere marktdeelnemer bij wie een instelling gegronde verwachtingen heeft gewekt door hem precieze toezeggingen te doen (zie arrest van 24 oktober 2013, Kone e.a./Commissie, C-510/11 P, niet gepubliceerd, EU:C:2013:696, punt 76 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

In dit verband moet worden vastgesteld dat verzoeksters enkel stellen dat zij niet konden verwachten dat de voorafgaande beslissingen staatssteun zouden vormen. Zij voeren geen enkel door bewijs ondersteund argument aan om aan te tonen dat zij van de Commissie precieze toezeggingen hebben gekregen in de zin van de in punt 132 hierboven aangehaalde rechtspraak, die bij hun de verwachtingen konden wekken dat de Commissie de bij voorafgaande beslissingen verleende vrijstellingen die afwijken van het algemene Belgische vennootschapsbelastingstelsel, en met name van artikel 185, § 2, onder b), WIB 92, niet als onrechtmatige en onverenigbare staatssteun zou beschouwen.

Aangezien de Commissie in haar primaire betoog terecht heeft geconcludeerd dat de regeling in kwestie de begunstigden ervan een selectief voordeel in de zin van artikel 107 VWEU had verleend, zoals blijkt uit de punten 126 en 127 hierboven, zijn de argumenten waarmee verzoeksters aanvoeren dat het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen is geschonden als gevolg van de conclusies van de Commissie in haar subsidiaire betoog, hoe dan ook niet ter zake dienend.

Gelet op het voorgaande moeten verzoeksters' argumenten inzake schending van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen worden afgewezen.

Wat de schending van het evenredigheidsbeginsel betreft, zij eraan herinnerd dat dit beginsel, dat deel uitmaakt van de algemene beginselen van het Unierecht, volgens vaste rechtspraak vereist dat handelingen van de instellingen niet verder gaan dan wat passend en noodzakelijk is om het nagestreefde doel te bereiken, met dien verstande dat wanneer een keuze mogelijk is tussen meerdere geschikte maatregelen, die maatregel moet worden gekozen die de minste belasting met zich brengt (arrest van 9 september 2004, Spanje en Finland/Parlement en Raad, C-184/02 en C-223/02, EU:C:2004:497, punt 57; zie in die zin ook arresten van 11 juli 2002, Käserei Champignon Hofmeister, C-210/00, EU:C:2002:440, punt 59, en 7 juli 2009, S.P.C.M. e.a., C-558/07, EU:C:2009:430, punt 41).

Dienaangaande zij eraan herinnerd dat de ongedaanmaking van onrechtmatige steun door middel van terugvordering het logische gevolg is van de vaststelling van de onwettigheid ervan, zodat de terugvordering van deze steun teneinde de vroegere toestand te herstellen, in beginsel niet kan worden beschouwd als een maatregel die onevenredig is ten opzichte van de doelstellingen van de verdragsbepalingen inzake staatssteun (zie arrest van 28 juli 2011, Diputación Foral de Vizcaya e.a./Commissie, C-471/09 P–C-473/09 P, niet gepubliceerd, EU:C:2011:521, punt 100 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

In casu kunnen de door verzoeksters aangevoerde argumenten dat terugvordering is gelast van alle begunstigden van een voorafgaande beslissing, ongeacht hun grootte, middelen en mate van complexiteit, niet afdoen aan dit beginsel. Zoals blijkt uit de in punt 137 hierboven aangehaalde rechtspraak, kan de terugvordering van staatssteun namelijk niet afhangen van de situatie van de begunstigden ervan, aangezien zij het enige gevolg is van de onrechtmatigheid en de onverenigbaarheid ervan met de regels inzake staatssteun.

Aangezien de Commissie in casu op goede gronden heeft kunnen vaststellen dat de regeling in kwestie aan de begunstigden ervan met de interne markt onverenigbare en onrechtmatige staatssteun had verleend, kan de bij het bestreden besluit gelaste terugvordering van de steun geen schending van het evenredigheidsbeginsel opleveren.

Bijgevolg moet het onderhavige onderdeel inzake schending van het beginsel van het gewettigd vertrouwen en van het evenredigheidsbeginsel worden afgewezen.

Verzoeksters betwisten in wezen de bepaling van de begunstigden van de steun in de overwegingen 184 tot en met 186 van het bestreden besluit en het feit dat in artikel 2, lid 2, van het dispositief van dat besluit wordt gelast het steunbedrag van de aldus bepaalde begunstigden terug te vorderen.

In casu heeft de Commissie in overweging 183 van het bestreden besluit opgemerkt dat de begunstigden van de betreffende staatssteun de Belgische entiteiten waren die een voorafgaande beslissing hadden verkregen op grond waarvan zij de als overwinst beschouwde winst konden aftrekken van hun belastbare winst.

Daarnaast heeft de Commissie in overweging 184 van het bestreden besluit in herinnering gebracht dat afzonderlijke rechtspersonen op het gebied van staatssteun kunnen worden geacht één economische eenheid te vormen die kan worden beschouwd als de begunstigde van de steun. Zij was dan ook van mening dat de Belgische entiteiten die de betreffende steun hadden ontvangen, hadden gehandeld als central entrepeneurs voor andere entiteiten binnen hun groepen van ondernemingen waarover zij vaak zeggenschap hadden. Tevens heeft de Commissie opgemerkt dat de Belgische entiteiten op hun beurt werden gecontroleerd door de entiteit die de groep van ondernemingen in zijn geheel beheerde. De Commissie heeft daaruit afgeleid dat de multinationale groep in zijn geheel kon worden beschouwd als de begunstigde van de steunmaatregel.

Voorts heeft de Commissie in overweging 185 van het bestreden besluit beklemtoond dat de groep in zijn geheel — die weliswaar bestond uit verschillende rechtspersonen — had besloten om bepaalde activiteiten te centraliseren in België en om er de nodige investeringen te doen teneinde te profiteren van de voorafgaande beslissingen.

In overweging 186 van het bestreden besluit is zij dan ook tot de slotsom gekomen dat niet alleen de Belgische entiteiten die konden gebruikmaken van de regeling in kwestie, moesten worden beschouwd als begunstigden van de steunregeling in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU, maar ook de multinationale groepen waartoe die entiteiten behoorden.

Krachtens artikel 2, lid 1, van het dispositief van het bestreden besluit moet het Koninkrijk België de in artikel 1 bedoelde steun van de ontvangers ervan terugvorderen. Volgens artikel 2, lid 2, van dat dispositief dienen bedragen die niet van de ontvangers zijn teruggevorderd, na de in lid 1 beschreven terugvordering te worden teruggevorderd van de groep van ondernemingen waartoe de ontvanger behoort.

Wat in de eerste plaats de vermeende niet-nakoming van de motiveringsplicht betreft, moet worden opgemerkt dat de vaststellingen van de Commissie in de overwegingen 183 tot en met 186 van het bestreden besluit ter rechtvaardiging van het bevel tot terugvordering van de door de regeling in kwestie verleende steun bij de groepen van ondernemingen waartoe de begunstigden van de voorafgaande beslissingen behoorden, voldoen aan de vereisten van de motiveringsplicht zoals die zijn uiteengezet in punt 44 hierboven.

Wat in de tweede plaats verzoeksters' argumentatie betreft waarmee zij de gegrondheid betwisten van het bevel tot terugvordering bij de groepen van ondernemingen waartoe de begunstigden van de voorafgaande beslissingen behoorden, moeten de volgende overwegingen worden gemaakt.

Om te beginnen zij eraan herinnerd dat de Commissie in een besluit over een steunregeling niet gehouden is tot het verrichten van een analyse van de steun die in elk individueel geval wordt verleend op grond van die regeling. Pas wanneer de steun wordt teruggevorderd, moet de individuele situatie van elke betrokken onderneming worden onderzocht (zie in die zin arresten van 7 maart 2002, Italië/Commissie, C-310/99, EU:C:2002:143, punten 89 en 91; 9 juni 2011, Comitato ‘Venezia vuole vivere’ e.a./Commissie, C-71/09 P, C-73/09 P en C-76/09 P, EU:C:2011:368, punt 63, en 13 juni 2019, Copebi, C-505/18, EU:C:2019:500, punten 28–33).

Bovendien beschikt de Commissie volgens vaste rechtspraak over een ruime beoordelingsbevoegdheid wanneer zij bij de toepassing van de bepalingen inzake staatssteun moet vaststellen of afzonderlijke rechtspersonen voor de toepassing van deze bepalingen een economische eenheid vormen (zie in die zin arresten van 16 december 2010, AceaElectrabel Produzione/Commissie, C-480/09 P, EU:C:2010:787, punt 63, en 25 juni 1998, British Airways e.a./Commissie, T-371/94 en T-394/94, EU:T:1998:140, punt 314).

Zo is geoordeeld dat de Commissie voor de beoordeling van de begunstigden van staatssteun en van de consequenties die moeten worden getrokken uit een besluit waarbij de terugvordering van die steun wordt gelast, mag aannemen dat er een economische eenheid bestaat tussen meerdere afzonderlijke rechtspersonen, met name wanneer deze onderling verbonden zijn door zeggenschapsbanden (zie in die zin arresten van 14 november 1984, Intermills/Commissie, 323/82, EU:C:1984:345, punt 11, en 16 december 2010, AceaElectrabel Produzione/Commissie, C-480/09 P, EU:C:2010:787, punt 64).

In de overwegingen 184 tot en met 186 van het bestreden besluit heeft de Commissie beklemtoond dat er in het kader van de regeling in kwestie sprake was van zeggenschapsbanden tussen de Belgische entiteit en de overige entiteiten van de groep waartoe de onderscheiden entiteiten behoorden. De Belgische entiteit vervulde namelijk centrale taken voor andere entiteiten van de groep, waarover zij vaak zeggenschap had. Daarnaast heeft de Commissie benadrukt dat de beslissingen binnen de multinationale groepen van ondernemingen over de structuren die hebben geleid tot de vrijstellingen in kwestie — te weten de centralisatie van activiteiten in België of de in België gedane investeringen — zijn genomen binnen de groep, en dit noodzakelijkerwijs door entiteiten die zeggenschap over de groep hadden. Voorts blijkt uit de door het Koninkrijk België gegeven beschrijving van de regeling inzake overwinst — zoals die beschrijving met name wordt weergegeven in overweging 14 van het bestreden besluit — dat de vrijgestelde overwinst werd geacht voort te vloeien uit synergieën en schaalvoordelen die resulteerden uit het feit dat de betrokken Belgische entiteiten behoorden tot een multinationale groep van ondernemingen.

Hieruit volgt dat de Commissie in het bestreden besluit de nadruk heeft gelegd op elementen op grond waarvan zij tot de slotsom kon komen dat er in beginsel zeggenschapsbanden waren binnen de multinationale groepen van ondernemingen waartoe de Belgische entiteiten behoorden die voorafgaande beslissingen hadden verkregen. Gelet op deze elementen van de regeling in kwestie kan niet worden geoordeeld dat de Commissie haar beoordelingsmarge te buiten is gegaan door zich op het standpunt te stellen dat die groepen een economische eenheid vormden met die entiteiten, die op grond van die regeling staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU ontvingen.

Wat het bevel tot terugvordering betreft, zij eraan herinnerd dat de Commissie volgens artikel 16 van verordening 2015/1589, wanneer zij vaststelt dat er sprake is van met de interne markt onverenigbare en onrechtmatige staatssteun, besluit dat de betrokken lidstaat alle nodige maatregelen dient te nemen om de steun van de begunstigde terug te vorderen.

Bijgevolg heeft de Commissie geen blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in artikel 2, lid 2, van het bestreden besluit de terugvordering te gelasten van de bedragen die niet zijn teruggevorderd van de ontvangers van de groepen van ondernemingen waarvan was vastgesteld dat zij een economische eenheid vormden met de Belgische entiteiten die op grond van de steunregeling in kwestie een voorafgaande beslissing hebben gekregen.

Gelet op een en ander moet het tweede onderdeel van het vierde middel worden afgewezen.

Verzoeksters verwijten de Commissie in wezen dat zij, door de terugvordering te gelasten van een bedrag gelijk aan de belasting die zonder een voorafgaande beslissing over de inkomsten van de begunstigden zou zijn geheven, geen rekening heeft gehouden met eventuele opwaartse aanpassingen die een andere belastingadministratie wegens overwinst had kunnen aanbrengen.

In artikel 1 van het bestreden besluit wordt vastgesteld dat de vrijstelling van overwinst waarin de regeling in kwestie voorziet, steun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU die onverenigbaar is met de interne markt en onrechtmatig ten uitvoer is gelegd. Bovendien gelast artikel 2 van dat besluit de terugvordering van deze steun van de ontvangers ervan.

In de overwegingen 207 tot en met 210 van het bestreden besluit heeft de Commissie aanwijzingen verstrekt over de methodiek om het daadwerkelijke bedrag van het aan de begunstigden toegekende belastingvoordeel te bepalen, waarbij zij heeft opgemerkt dat deze methode in samenwerking met de Belgische belastingautoriteiten kon worden verfijnd om met name rekening te houden met de individuele situatie van de begunstigden.

Voorts heeft de Commissie in overweging 211 van het bestreden besluit in wezen geconcludeerd dat de terugvordering tot doel had te verzekeren dat de door de begunstigde van de regeling uiteindelijk verschuldigde belasting, de belasting zou zijn die hij zonder de regeling inzake vrijstelling van overwinst had moeten betalen.

Wat de argumenten van verzoeksters betreft, moet ten eerste worden herinnerd aan de rechtspraak volgens welke de Commissie bij besluiten die betrekking hebben op steunregelingen, geen analyse hoeft te maken van de steun die op basis van een dergelijke regeling in elk individueel geval is toegekend. Alleen bij de terugvordering van steun moet de individuele situatie van elke onderneming worden onderzocht (zie in die zin arrest van 9 juni 2011, Comitato ‘Venezia vuole vivere’ e.a./Commissie, C-71/09 P, C-73/09 P en C-76/09 P, EU:C:2011:368, punten 63, 64 en 130). Bijgevolg kan de Commissie niet worden verweten in het stadium van het besluit waarbij de terugvordering van de steun in het kader van de regeling in kwestie wordt gelast, geen rekening te hebben gehouden met de individuele situatie van elke begunstigde.

Ten tweede is, zoals de Commissie terecht betoogt, de bij het bestreden besluit gelaste terugvordering juist gebaseerd op het feit dat de steun is verleend op grond van de regeling in kwestie, bestaande in eenzijdige vrijstellingen van overwinst, zonder dat rekening wordt gehouden met de vraag of die winst al dan niet was opgenomen in de winst van andere vennootschappen die in andere belastingjurisdicties zijn belast. Zoals blijkt uit overweging 68 van het bestreden besluit, had het bestreden besluit immers geen betrekking op de voorafgaande beslissingen betreffende de correlatieve aanpassingen die waren verricht naar aanleiding van primaire opwaartse aanpassingen door de belastingautoriteiten van andere belastingjurisdicties. Verzoeksters' argumenten die zijn gebaseerd op de veronderstelling dat in een andere belastingjurisdictie een opwaartse aanpassing is verricht, zijn dus niet ter zake dienend.

Ten derde heeft het besluit waarbij de terugvordering van de in het kader van de regeling in kwestie verleende steun wordt gelast, hoe dan ook geen enkele invloed op de rechten waarop elke belastingplichtige zich krachtens de toepasselijke verdragen inzake dubbele belasting met name zou kunnen beroepen om een passende aanpassing van zijn belastbare winst te verkrijgen na een opwaartse aanpassing door de belastingautoriteiten van andere belastingjurisdicties.

Derhalve kan niet worden gesteld dat de Commissie, toen zij de terugvordering van de steun gelastte ten belope van het bedrag van de belasting die de begunstigden zonder de regeling inzake vrijstelling van overwinst hadden moeten betalen, een ander bedrag had geviseerd dan het voordeel dat de begunstigden van die steun hadden ontvangen.

In die omstandigheden moeten het derde onderdeel van het vierde middel, en dit middel in zijn geheel, worden afgewezen.

Aangezien geen van de door verzoeksters aangevoerde middelen gegrond is, moeten de beroepen in hun geheel worden verworpen, zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan over het in punt 21 hierboven vermelde verzoek, aangezien de bijlage waarop dit verzoek betrekking heeft, irrelevant is voor het onderhavige arrest.