CRvB, 11-03-2009, nr. 08/1105 WW, nr. 08/1106 WW, nr. 08/1107 WW

Het geschil in hoger beroep spitst zich toe op de herziening van de WW-uitkering, en de daardoor veroorzaakte onverschuldigde betaling, in verband met de aan de werkzaamheden van zelfstandige verbonden reisuren, en meer in het bijzonder of deze reisuren moeten worden aangemerkt als gewerkte uren. De Raad ontleent aan de werkbriefjes over de periode 2003 tot voorjaar 2007 en het verslag van de hoorzitting van 28 juni 2007 dat appellant voor verschillende opdrachtgevers, zoals [opdrachtgever 1], [opdrachtgever 2], [opdrachtgever 3], [opdrachtgever 4] en de [opdrachtgever 5] werkzaamheden ter plaatse verrichtte, en daarnaast vanuit zijn woning in Midden-Limburg werkzaam was. Daarnaast was hij co-auteur van een boek waarvoor hij afwisselend in Aarle-Rixtel en thuis werkte. Naar het oordeel van de Raad moeten de daarmee gemoeide reisuren als gewerkte uren worden aangemerkt, omdat deze worden gemaakt met het oog op het verwerven van inkomsten als zelfstandige.

Appellant heeft gesteld uit de onder 2.1 vermelde brief van 25 februari 2003 te hebben afgeleid dat onder gewerkte uren niet de reisuren zijn begrepen. Hij stelt daaraan het vertrouwen te hebben ontleend dat hij aan zijn verplichtingen voldeed door alleen de directe werkzaamheden op de werkbriefjes te vermelden. Het Uwv wijst er echter op dat in dat besluit staat dat alle gewerkte uren op het werkbriefje moeten worden ingevuld. Appellant zij toegegeven dat nergens in die brief melding wordt gemaakt van reisuren als gewerkte uren, maar gelet op het feit dat in de aan hem uitgereikte folders ‘U wilt voor uzelf beginnen’ en ‘Starten als zelfstandige en de WW’ voor de oriëntatiefase reisuren als productieve bedrijfsactiviteit worden aangemerkt, had appellant zich de vraag behoren te stellen of en op welke wijze hij de gemaakte reisuren op het werkbriefje diende te verantwoorden. Appellant had derhalve redelijkerwijs behoren te beseffen dat het vermelden van deze uren op de werkbriefjes van invloed kon zijn op (de hoogte van) het recht op WW-uitkering en is, door dat niet te doen, zijn inlichtingenverplichting niet geheel nagekomen. De Raad wijst er in dit verband nog op dat het hier niet gaat om de vraag of appellant subjectief wist dat deze uren relevant waren voor het recht op uitkering, maar dat het hem redelijkerwijs, geobjectiveerd, duidelijk moest zijn.

Appellant heeft gesteld dat het gemiddeld aantal van vier reisuren per gewerkte week door hem zelf is genoemd en dat daar onvoldoende objectieve onderbouwing voor is gegeven. De Raad ziet echter geen reden voor de conclusie dat het Uwv niet van dit aantal heeft kunnen uitgaan. De Raad heeft daarbij in aanmerking genomen dat de gemachtigde van appellant na de hoorzitting schriftelijk in de gelegenheid is gesteld om op verifieerbare wijze aan te tonen voor welke bedrijven appellant zijn werkzaamheden thuis heeft verricht en dat die gemachtigde daarin geen inzicht heeft verschaft. Ook in beroep en in hoger beroep heeft appellant, die wel in het bezit is van een overzicht van de door hem gereden kilometers, geen nadere opgave gedaan. Daarnaast komt het de Raad voor dat, gelet op alle voorhanden zijnde gegevens, het aantal van gemiddeld vier uren per gewerkte week evenzogoed een juiste schatting van appellant kan zijn geweest.

Voor zover dat nog voorwerp van geschil is, merkt de Raad tot slot nog op dat appellant ook geen nadere gegevens heeft ingebracht op grond waarvan het aantal vrij te laten uren, met of zonder reisuren, op een onjuiste schatting berust.

De slotsom van het vorenstaande moet dan ook zijn dat het Uwv bij besluit I op goede grond heeft vastgesteld dat het recht op WW-uitkering met ingang van 17 februari 2003 op grond van artikel 20, tweede lid, van de WW is geëindigd in een omvang als aangeven op de bij besluit 1 behorende bijlage, en dat het Uwv, nu appellant van de reisuren geen melding heeft gemaakt op zijn werkbriefjes, het recht op uitkering in zoverre terecht heeft herzien.

Tegen de terugvordering en de hoogte van het terugvorderingsbedrag zijn geen afzonderlijke grieven aangevoerd, zodat de Raad deze verder onbesproken kan laten.

De boete.

Bij besluit III heeft het Uwv de oplegging van de boete van € 506,-- gehandhaafd onder overweging dat appellant het niet nakomen van de inlichtingenplicht volledig te verwijten valt. Gelet op het benadelingsbedrag van € 4.972,94 is de boete, afgerond naar boven, terecht gesteld op 10% daarvan, aldus dat besluit.

De rechtbank heeft geoordeeld dat appellant, zoals ten aanzien van de terugvordering (bedoeld is kennelijk: de herziening) is overwogen, er niet op had mogen vertrouwen dat hij de reisuren niet hoefde op te geven. Volgens de rechtbank is het aan appellant te verwijten dat hij niet alle werkzaamheden als zelfstandige aan het Uwv heeft opgegeven. De rechtbank overwoog voorts dat de hoogte van de boete in overeenstemming is met de aard en ernst van de geschonden verplichtingen en de persoonlijke omstandigheden van appellant en in overeenstemming met het door het Uwv gevoerde beleid.

Appellant heeft een en andermaal betoogd dat hem van het niet opgeven van de reisuren geen verwijt kan worden gemaakt. Hij heeft zich daartoe niet alleen op voornoemde brief van 25 februari 2003 beroepen, maar ook op diverse folders van het Uwv. In zijn visie is het Uwv te kort geschoten in zijn informatieverstrekking over het invullen van de werkbriefjes ten aanzien van de vermelding van reisuren. Appellant heeft er ook op gewezen dat het in zijn beroepskring bij het indienen van declaraties voor verrichte werkzaamheden niet gebruikelijk is rekening te houden met reisuren.

Naar het oordeel van de Raad heeft het Uwv terecht overwogen dat het bij het opleggen van een boete van belang is of de betrokkene van het niet voldoen aan de informatieverplichting een verwijt kan worden gemaakt. Het gaat hier, zoals de Raad eerder heeft overwogen (zie onder meer zijn uitspraak van 14 februari 2001, LJN AB0469) om een punitieve sanctie en een criminal charge als bedoeld in artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Tevens is daarbij van betekenis dat het hier gaat om een voorschrift waarbij aan een betrokkene een actieve verplichting tot het verstrekken van informatie wordt opgelegd. In dat verband is van essentieel belang of appellant ook subjectief een verwijt te maken valt van dat niet-nakomen. Dat is hier, naar het oordeel van de Raad, niet het geval.

Appellant heeft de reisuren niet op de werkbriefjes vermeld, in de (onjuiste) veronderstelling verkerend dat de reisuren geen ‘productieve uren’ waren in de betekenis die door het Uwv werd gehanteerd in de aan appellant verstrekte folders. De Raad heeft geen enkele aanleiding om te veronderstellen dat appellant die uren niet heeft opgeven, wetende dat zij desondanks in het kader van de WW van belang waren. Dat aan de reisuren in het geval van appellant een betekenis toekomt voor de bepaling van de omvang van de WW-uitkering is ook niet onmiddellijk kenbaar uit artikel 8 of 20 van de WW of uit andere op appellant van toepassing zijnde regelgeving, maar vloeit voort uit het criterium ‘werkzaamheden uit hoofde waarvan men niet als werknemer in de zin van de WW wordt beschouwd’ en de daaraan door het Uwv en de rechtspraak gegeven invulling voor de (omvang van de) werkzaamheden van de zelfstandige, waarvan de strekking niet steeds en zonder meer direct inzichtelijk zal zijn. Daarbij is ook van belang het niet altijd evidente onderscheid tussen productieve uren en declarabele uren.

De Raad heeft voorts acht geslagen op het feit dat appellant het Uwv bij brief van 1 februari 2003 heeft verzocht om schriftelijke informatie, waarop door het Uwv mondeling is gereageerd, terwijl uit de verslaglegging daarvan niet blijkt of reisuren als productieve arbeid aan de orde zijn geweest en waarbij overigens is volstaan met te verwijzen naar enige folders, waaronder de in 4.1.2 genoemde ‘Starten als zelfstandige en de WW’. In die folder wordt onder ‘Daadwerkelijk starten’ evenmin melding gemaakt van reisuren als op de werkbriefjes te vermelden uren. De Raad heeft tot slot in aanmerking genomen dat er ten aanzien van appellant, mede gelet op de omvang van de in 2003 verrichte werkzaamheden, een zekere marge denkbaar is waarbinnen diens werken als zelfstandig beroepsbeoefenaar meer is te kwalificeren als freelance werkzaamheden en dat daarbij reisuren niet zonder meer als productieve uren plegen te worden aangemerkt.

De conclusie moet dan ook zijn dat het Uwv ten onrechte bij besluit III de onderhavige boete heeft opgelegd. Dat besluit komt derhalve voor vernietiging in aanmerking wegens strijd met de wet. De Raad acht het voorts aangewezen om met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, van de Algemene wet bestuursrecht het primaire besluit 3 te herroepen.

De Raad acht termen aanwezig het Uwv te veroordelen in de proceskosten van appellant in hoger beroep, begroot op € 322,-- wegens verleende rechtsbijstand.