4.1.2.2 Voor menselijke beheersing vatbaar

Een zaak moet voor menselijke beheersing vatbaar zijn. Dat wil zeggen dat men haar in bezit moet kunnen hebben, de feitelijke heerschappij over de zaak moet kunnen uitoefenen. Ondanks dat de lucht, de zee, de dampkring en de maan stoffelijk zijn, worden zij niet als zaken aangemerkt omdat ze (nog) niet vatbaar zijn voor bezit.1 Dit kan in de toekomst veranderen, aangezien de maatschappelijke opvattingen bepalen of een zaak vatbaar is voor menselijke beheersing.2 Als vakantiereizen naar de maan geen utopie meer zijn, dan is wellicht bezit van (een deel van) de maan mogelijk. Kortom, een object is pas een zaak als het voor menselijke beheersing vatbaar is, geïndividualiseerd is en stoffelijk is. Computerbestanden die door een koper zijn gekocht, zijn volgens de Hoge Raad voldoende geïndividualiseerd en voor menselijke beheersing vatbaar.3 Ze zijn echter geen zaken, omdat de bestanden zelf niet stoffelijk zijn. Wel stoffelijk zijn de gegevensdrager waarop deze bestanden zijn opgeslagen of de computer waarop zij zijn gedownload.4

Of een zaak voor beheersing vatbaar is, wordt niet alleen bepaald door het feit dat ze “technisch beheersbaar” is. Ook het morele aspect speelt een rol. Zonder twijfel is een lijk technisch voor menselijke beheersing vatbaar. Voor het vermogensrecht kan een lijk ook van belang zijn; denk alleen al aan de organen waarmee levens gered kunnen worden.5 Voor de beantwoording van de vraag of een lijk een zaak is, zullen morele argumenten echter doorslaggevend zijn.6

Tot slot zij opgemerkt dat dieren, hoewel stoffelijk en voor menselijke beheersing vatbaar, volgens art. 3:2a lid 1 BW niet onder het begrip zaak vallen. Het tweede lid bepaalt daarentegen dat alle artikelen over zaken gelden voor dieren.7