4.4.4 Geen hoofdzaak: mede-eigendom

Terwijl art. 5:14 lid 1 en lid 3 spreken over een hoofdzaak, gaat lid 2 over het geval waarin geen hoofdzaak is aan te wijzen. In dat geval zijn alle verbonden zaken bestanddelen geworden van de eenheidszaak die na de verbinding is ontstaan.

Doordat mede-eigendom ontstaat, zijn de regels over gemeenschap (art. 3:166 BW1 e.v.) van toepassing. De mede-eigenaren zijn deelgenoten in die gemeenschap. De mede-eigenaar kan zelfstandig beschikken over het aandeel. Dat houdt onder andere in dat hij zijn aandeel kan overdragen aan een derde of een deelgenoot.2 Voorts kan hij de verdeling van de gemeenschap vorderen.3 Zoals blijkt uit het laatste gedeelte van art. 5:14 lid 2 BW, is het aandeel van de deelgenoot evenredig aan de waarde van de ingebrachte zaak.4 Stel dat twee buizen die aan verschillende eigenaren toebehoren aan elkaar zijn gelast, dan verkrijgen beide eigenaren een aandeel in het eigendomsrecht dat rust op de langere buis. Als de ene buis vóór de verbinding langer was dan de andere, dan verkrijgt de eigenaar van die buis een groter aandeel in het eigendomsrecht.5 Het eigendomsrecht op de zaak is een nieuw eigendomsrecht.

Van der Grinten heeft betoogd dat de gevallen waarin geen hoofdzaak is aan te wijzen niet onder natrekking vallen, maar onder zaaksvorming.6 Door de verbinding ontstaat immers een nieuwe zaak. In zo’n geval is echter niet altijd sprake van “vorming”. Zaaksvorming onderscheidt zich van natrekking en vermenging niet omdat een nieuwe zaak ontstaat, maar omdat sprake is van substantiële vormende arbeid.

Als twee buizen aan elkaar worden gelast, ontstaat een nieuwe zaak, maar is er niet per definitie een zodanig substantiële vorming aan te pas gekomen dat men kan spreken van zaaksvorming.