RvS, 19-12-2019, nr. 201808649/1/V3 en 201808786/1/V3

In het arrest Gnandi en de beschikking C., J. en S. heeft het Hof onder meer geoordeeld dat de Terugkeerrichtlijn er niet aan in de weg staat dat over een derdelander die een verzoek om internationale bescherming heeft ingediend een terugkeerbesluit wordt genomen zodra dit verzoek is afgewezen zonder de uitkomst van het beroep tegen de afwijzing in rechte af te wachten. Vereist daarvoor is wel dat de betrokken lidstaat waarborgt dat het rechtsmiddel tegen het besluit waarbij dat verzoek is afgewezen ten volle doeltreffend is. Daarvoor is onder meer vereist dat alle gevolgen van het terugkeerbesluit worden geschorst tijdens de rechtsmiddelentermijn. Volgens het Hof betekent dit dat de betrokkene gedurende die periode niet op grond van artikel 15 van de Terugkeerrichtlijn met het oog op zijn verwijdering in bewaring mag worden gesteld.

Wat de vreemdelingen in hun grieven hebben aangevoerd, stelt een rechtsvraag aan de orde die de Afdeling eerst ter wille van de rechtsbescherming in algemene zin (zoals omschreven onder 11.3. van de uitspraak van 3 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1061) voor beide zaken zal bespreken.

Bijlagen

2. Het wettelijk kader is opgenomen in bijlage I die deel uitmaakt van deze uitspraak. De voor deze zaak relevante overwegingen van de arresten en de beschikking van het Hof die in deze uitspraak worden vermeld, zijn opgenomen in bijlage II die ook deel uitmaakt van deze uitspraak.

Terminologie in deze uitspraak

3. Een volgend verzoek om internationale bescherming is in artikel 2, aanhef en onder q, van de Procedurerichtlijn omschreven als een later verzoek om internationale bescherming dat wordt gedaan nadat een definitieve beslissing over een vorig verzoek is genomen. Uit deze omschrijving volgt dat een volgend verzoek ziet op elk verzoek, ingediend na het eerste verzoek om internationale bescherming.

Vreemdeling 1 heeft een tweede verzoek om internationale bescherming en vreemdeling 2 een derde verzoek om internationale bescherming ingediend. Een tweede verzoek wordt in artikel 41, aanhef en onder a, van de Procedurerichtlijn geduid als een "eerste volgend verzoek" en een derde verzoek wordt in artikel 41, aanhef en onder b, van de Procedurerichtlijn geduid als een "ander volgend verzoek na […] een eerste volgend verzoek".

In artikel 1 van de Vw 2000 wordt een volgend verzoek, als bedoeld in artikel 2, aanhef en onder q, van de Procedurerichtlijn als opvolgende aanvraag aangeduid. Een "eerste volgend verzoek" is naar nationaal recht vertaald dan ook een "eerste opvolgende aanvraag" en een "ander volgend verzoek na […] een eerste volgend verzoek" is dan een "tweede opvolgende aanvraag".

In artikel 3.1, tweede lid, aanhef en onder a, van het Vb 2000 worden verder de bewoordingen "opvolgende aanvraag […] nadat eerdere opvolgende aanvraag […]" gebruikt. Deze bewoordingen duiden op een opvolgende aanvraag na de tweede opvolgende aanvraag. Daarvoor worden de bewoordingen "verdere opvolgende aanvraag" gebruikt.

In deze uitspraak zal evenwel voor de leesbaarheid het woord "aanvraag" worden gebruikt, ook waar de Procedurerichtlijn wordt besproken, en zal verder gebruik worden gemaakt van rangtelwoorden bij de ingediende aanvraag. Samengevat in een schema ziet het er als volgt uit:

4. Het betoog in de tweede en derde alinea onder 1. zal in deze uitspraak verder worden geduid als "het eerste onderdeel van de rechtsvraag: het buiten toepassing laten van bepalingen over het ontbreken van schorsende werking" en "het tweede onderdeel van de rechtsvraag: verkeerde toepassing van bepalingen over het ontbreken van schorsende werking".

Leeswijzer

5. In deze uitspraak worden onder 6. en 7. de feiten in beide zaken uiteengezet. Voorafgaand aan de zitting heeft de Afdeling partijen onder meer gevraagd hoe volgens hen het arrest Gnandi en het arrest van het Hof van 15 februari 2016, J.N., ECLI:EU:C:2016:84, in onderling verband moeten worden gelezen. Onder 8. bespreekt de Afdeling deze verhouding en de vraag of die moet leiden tot een wijziging in haar rechtspraak. Daarna wordt onder 9. tot en met 13. de rechtsmiddelentermijn bij tweede en derde aanvragen in de Procedurerichtlijn en de omzetting daarvan in de Vw 2000 en het Vb 2000 uiteengezet. Vervolgens beantwoordt de Afdeling het eerste onderdeel van de rechtsvraag onder 14. tot en met 16. Het tweede onderdeel van de rechtsvraag beantwoordt de Afdeling onder 17.1. tot en met 19. Onder 20. tot en met 22. volgen een aantal afsluitende opmerkingen. De individuele beoordeling in zaak nr. 201808649/1/V3 en in zaak nr. 201808687/1/V3 komt onder 23. tot en met 26. aan de orde. Onder 27. en 28. wordt de uitspraak samengevat. 29. bevat de conclusie in beide hoger beroepen.

Feiten in beide zaken

Zaak nr. 201808649/1/V3 (vreemdeling 1)

6. Op 23 juni 2016 heeft vreemdeling 1 een eerste aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend. Bij besluit van 17 september 2016 heeft de staatssecretaris krachtens artikel 31 van de Vw 2000 deze aanvraag afgewezen. Ingevolge artikel 45, eerste lid, geldt dit besluit als terugkeerbesluit. Bij uitspraak van 26 oktober 2016 heeft de rechtbank Den Haag, zittingsplaats 's-Hertogenbosch, het daartegen door vreemdeling 1 ingestelde beroep ongegrond verklaard.

Op 13 september 2018 heeft vreemdeling 1 een tweede aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend. Bij gebreke van een datum van uitzetting heeft vreemdeling 1 het besluit op deze aanvraag mogen afwachten.

Bij besluit van diezelfde datum heeft de staatssecretaris

vreemdeling 1 krachtens artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder a, b en c, van de Vw 2000 in bewaring gesteld.

Bij besluit van 25 september 2018 heeft de staatssecretaris de tweede aanvraag krachtens artikel 30a, eerste lid, aanhef en onder d, van de Vw 2000 niet-ontvankelijk verklaard, omdat vreemdeling 1 daaraan geen nieuwe elementen of bevindingen ten grondslag heeft gelegd of zodanige elementen of bevindingen aan de orde zijn gekomen die relevant kunnen zijn voor de beoordeling van de aanvraag. De staatssecretaris heeft in dat besluit bepaald dat, indien vreemdeling 1 een beroepschrift en een verzoekschrift tot het treffen van een voorlopige voorziening indient, hij de behandeling daarvan niet in Nederland mag afwachten, omdat hij de aanvraag louter heeft ingediend om de uitvoering van het eerder genomen terugkeerbesluit te vertragen of te verhinderen.

Bij besluit van 25 september 2018 heeft de staatssecretaris vreemdeling 1 krachtens artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de

Vw 2000 in bewaring gesteld.

Zaak nr. 201808786/1/V3 (vreemdeling 2)

7. Op 11 augustus 2008 heeft vreemdeling 2 een eerste aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend. Bij besluit van 24 september 2009 heeft de staatssecretaris deze aanvraag afgewezen. Bij uitspraak van 7 december 2010 heeft de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Dordrecht, het daartegen door vreemdeling 2 ingestelde beroep ongegrond verklaard.

Op 8 oktober 2011 heeft vreemdeling 2 een tweede aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend. Bij besluit van 1 juli 2012 heeft de staatssecretaris deze aanvraag afgewezen. Bij uitspraak van 27 december 2012 heeft de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Arnhem, het daartegen door vreemdeling 2 ingestelde beroep ongegrond verklaard. Bij uitspraak van 10 december 2013 heeft de Afdeling deze uitspraak van de rechtbank bevestigd.

Op 20 september 2018 heeft vreemdeling 2 een derde aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend.

Bij besluit van diezelfde datum heeft de staatssecretaris

vreemdeling 2 krachtens artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder a en b, van de Vw 2000 in bewaring gesteld. Bij mondelinge uitspraak van 1 oktober 2018 heeft de rechtbank Den Haag het daartegen door vreemdeling 2 ingestelde beroep ongegrond verklaard en het verzoek om schadevergoeding afgewezen.

Bij besluit van 7 oktober 2018 heeft de staatssecretaris de derde aanvraag niet-ontvankelijk verklaard. De staatssecretaris heeft in dat besluit bepaald dat, indien vreemdeling 2 een beroepschrift en een verzoekschrift tot het treffen van een voorlopige voorziening indient, hij de behandeling daarvan niet in Nederland mag afwachten.

Bij besluit van 7 oktober 2018 heeft de staatssecretaris vreemdeling 2 krachtens artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de

Vw 2000 in bewaring gesteld.

Beoordeling in beide zaken

Inleiding

8. De Afdeling heeft bij verwijzingsuitspraak van 17 november 2015, ECLI:NL:RVS:2015:3492, een prejudiciële vraag over artikel 8, derde lid, van de Opvangrichtlijn gesteld. In deze verwijzingsuitspraak heeft de Afdeling onder 3.4.1. overwogen dat op grond van haar rechtspraak het indienen van een opvolgende aanvraag om asiel tot gevolg heeft dat een eerder genomen terugkeerbesluit van rechtswege vervalt.

Naar aanleiding van deze vraag heeft het Hof in de punten 75, 76 en 80 van het arrest J.N. overwogen dat een procedure die krachtens de Terugkeerrichtlijn is ingeleid, in het kader waarvan een terugkeerbesluit is vastgesteld, moet worden hervat in het stadium waarin zij is onderbroken als gevolg van de aanvraag om asiel, zodra die aanvraag in eerste aanleg is afgewezen.

De Afdeling heeft uit deze punten onder 3.2. in de einduitspraak van 8 april 2016, ECLI:NL:RVS:2016:959, afgeleid dat het indienen van een opvolgende aanvraag om asiel tot gevolg heeft dat de feitelijke tenuitvoerlegging van het eerder genomen terugkeerbesluit wordt geschorst.

Het ligt in de rede om de punten 75, 76 en 80 van het arrest J.N. te lezen in het licht van de 58, 61 en 62 van het arrest Gnandi, als onder 1.1. samengevat. In het geval dat de rechtsmiddelentermijn mag worden afgewacht worden dus alle rechtsgevolgen van het eerder genomen terugkeerbesluit geschorst. Gelet hierop komt de Afdeling terug van haar rechtspraak dat een opvolgende aanvraag om asiel alleen de feitelijke tenuitvoerlegging en dus niet de rechtsgevolgen van een eerder genomen terugkeerbesluit schorst, zoals overwogen in de einduitspraak van 8 april 2016.

Om die reden zal de Afdeling in het vervolg van deze uitspraak en verdere uitspraken daarom de bewoordingen "het schorsen van alle rechtsgevolgen van het eerder genomen terugkeerbesluit" blijven gebruiken.

Het eerste onderdeel van de rechtsvraag: het buiten toepassing laten van bepalingen over het ontbreken van schorsende werking

Tweede en derde aanvragen in de Procedurerichtlijn

9. Volgens de Procedurerichtlijn geldt als hoofdregel voor het mogen afwachten van een beslissing op een tweede of derde aanvraag en de rechtsmiddelentermijn het volgende.

Een verzoeker heeft het recht om in een lidstaat te mogen blijven in afwachting van een beslissing op de door hem ingediende tweede of derde aanvraag, ongeacht of nieuwe elementen of bevindingen aan de orde zijn gekomen of door de verzoeker werden voorgelegd (zie artikel 9, gelezen in samenhang met artikel 40 en artikel 41, aanhef en onder a en b).

Het aanwenden van een rechtsmiddel tegen een beslissing op een tweede of derde aanvraag heeft geen schorsende werking, maar een lidstaat moet toestaan dat de verzoeker op het grondgebied blijft in afwachting van de uitspraak van een rechterlijke instantie (ambtshalve of op verzoek) over de vraag of het aanwenden van een rechtsmiddel toch schorsende werking moet hebben (zie artikel 46, zesde en achtste lid).

Op deze hoofdregel kan een lidstaat twee uitzonderingen maken.

Bij een tweede aanvraag kan een uitzondering worden gemaakt, indien (1) een tweede aanvraag niet verder wordt behandeld omdat bij het voorafgaande onderzoek geen nieuwe elementen of bevindingen aan de orde zijn gekomen of door de verzoeker werden voorgelegd en (2) de betrokken verzoeker die aanvraag heeft ingediend louter teneinde de uitvoering van een beslissing die tot zijn spoedige verwijdering van het grondgebied van die lidstaat zou leiden, te vertragen of te verhinderen (zie artikel 40, tweede en vijfde lid, en artikel 41, eerste lid, aanhef en onder a). In dat geval heeft de verzoeker niet het recht om in de lidstaat te blijven in afwachting van een beslissing op een tweede aanvraag.

Uit blz. 7 van het voorstel voor een Procedurerichtlijn (herschikking) en blz. 13 van de toelichting per artikel bij dit voorstel, van 1 juni 2011, COM(2011) 319 volgt dat het tweede vereiste is bedoeld om misbruik van recht te voorkomen. Zo kan de doeltreffendheid van de terugkeerprocedure worden gewaarborgd (zie ook punt 61 van het arrest van het Hof van 30 mei 2013, Arslan, ECLI:EU:C:2013:343). Uit de bewoordingen van artikel 41, eerste lid, aanhef en onder a, van de Procedurerichtlijn volgt dat alleen dan misbruik van recht aan de orde is bij een zeer binnenkort te verwachten verwijdering, gegeven de Engelse en de Franse bewoordingen "imminent removal" en "éloignement imminent". Deze bewoordingen kunnen niet anders worden begrepen dan dat in het kader van dit tweede vereiste de datum van verwijdering bekend moet zijn.

Bij een derde aanvraag kan een uitzondering worden gemaakt, indien een tweede aanvraag niet verder is behandeld omdat bij het voorafgaande onderzoek geen nieuwe elementen of bevindingen aan de orde zijn gekomen of door de verzoeker werden voorgelegd of die aanvraag als ongegrond is afgewezen (zie artikel 41, eerste lid, aanhef en onder b). Ook in dat geval heeft de verzoeker niet het recht om in de lidstaat te blijven in afwachting van een beslissing op een derde aanvraag.

Bij beide uitzonderingen moet de staatssecretaris beoordelen of het eerder genomen terugkeerbesluit in strijd is met het verbod van refoulement (zie artikel 41, eerste lid, tweede alinea).

Uit de regeling, zoals omschreven op blz. 13 en 14 van de toelichting per artikel bij het voorstel voor een Procedurerichtlijn (herschikking), van 1 juni 2011, COM(2011) 319 en zoals neergelegd in de betrokken bepalingen van de Procedurerichtlijn, volgt dat louter nieuwe elementen of bevindingen een beslissingsautoriteit dwingen tot een beoordeling of het verbod van refoulement zal worden geschonden. Uit het ontbreken van zodanige elementen of bevindingen volgt dat dit verbod niet zal worden geschonden.

Bij beide uitzonderingen kan een lidstaat ook afwijken van de hoofdregel dat zij moet toestaan dat de verzoeker op het grondgebied blijft in afwachting van de uitspraak van een rechterlijke instantie (ambtshalve of op verzoek) over de vraag of het aanwenden van een rechtsmiddel toch schorsende werking moet hebben (zie artikel 41, tweede lid, aanhef en onder c).

Tweede en derde aanvragen in de Vw 2000

10. In de Vw 2000 geldt als hoofdregel voor het mogen afwachten van een beslissing op een tweede aanvraag en de rechtsmiddelentermijn het volgende.

Bij een tweede aanvraag mag de vreemdeling een besluit op deze aanvraag afwachten, ongeacht of daaraan door de vreemdeling nieuwe elementen of bevindingen ten grondslag zijn gelegd of daarbij nieuwe elementen of bevindingen aan de orde zijn gekomen (zie artikel 8, aanhef en onder g, van de Vw 2000, gelezen in samenhang met artikel 3.1, tweede lid, van het Vb 2000).

Het instellen van beroep tegen een besluit op een tweede aanvraag heeft geen schorsende werking, maar de vreemdeling mag een uitspraak op een door hem ingediend verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening afwachten (zie artikel 82, tweede lid, aanhef en onder b en c, en zesde lid, van de Vw 2000, gelezen in samenhang met artikel 7.3, eerste lid, van het Vb 2000).

De hoofdregel dat een besluit op een tweede aanvraag mag worden afgewacht, is niet van toepassing, indien (1) de vreemdeling geen nieuwe elementen of bevindingen aan de tweede aanvraag ten grondslag heeft gelegd of geen nieuwe elementen of bevindingen aan de orde zijn gekomen en (2) hij deze aanvraag louter heeft ingediend om de uitvoering van het terugkeerbesluit te vertragen of te verhinderen (zie artikel 3.1, tweede lid, aanhef en onder e, van het Vb 2000). Een duidelijke aanwijzing voor deze intentie is onder meer dat de vreemdeling bekend is met de datum waarop hij wordt uitgezet (zie artikel 3.49, aanhef en onder a, van het VV 2000).

Als deze uitzondering van toepassing is, mag een vreemdeling een uitspraak op een door hem ingediend verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening niet afwachten (zie artikel 82, tweede lid, aanhef en onder b, en zesde lid, van de Vw 2000, gelezen in samenhang met artikel 7.3, tweede lid, van het Vb 2000).

Het is staande rechtspraktijk dat een uitzetting tijdig, dat wil zeggen ten minste 48 uur van tevoren, wordt aangekondigd (zie de uitspraak van de voorzieningenrechter van de Afdeling van 29 maart 2017, ECLI:NL:RVS:2017:869).

11. De hoofdregel bij een derde of vierde en verdere aanvraag is dat een besluit op deze aanvraag mag worden afgewacht, indien nieuwe elementen of bevindingen aan de orde zijn gekomen die relevant kunnen zijn voor de beoordeling van de aanvraag (zie artikel 8, aanhef en onder g, van de Vw 2000, gelezen in samenhang met artikel 3.1, tweede lid, aanhef en onder a, van het Vb 2000).

Het instellen van beroep tegen een besluit op een derde of vierde en verdere aanvraag heeft geen schorsende werking, maar de vreemdeling mag een uitspraak op een door hem ingediend verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening afwachten (zie artikel 82, tweede lid, aanhef en onder b en c, en zesde lid, van de Vw 2000, gelezen in samenhang met artikel 7.3, eerste lid, van het Vb 2000).

Deze hoofdregel is niet van toepassing, indien (1) een tweede, derde of vierde en verdere aanvraag definitief niet-ontvankelijk is verklaard of definitief als kennelijk ongegrond of als ongegrond is afgedaan en (2) geen nieuwe elementen of bevindingen aan de orde zijn gekomen die relevant kunnen zijn voor de beoordeling van de aanvraag (zie artikel 3.1, tweede lid, aanhef en onder a, van het Vb 2000).

Als deze uitzondering van toepassing is, mag een vreemdeling een uitspraak op een door hem ingediend verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening niet afwachten (zie artikel 82, tweede lid, aanhef en onder b, en zesde lid, van de Vw 2000, gelezen in samenhang met artikel 7.3, tweede lid, van het Vb 2000).

12. Bij beide uitzonderingen moet de staatssecretaris beoordelen of de toepassing ervan in strijd is met het Vluchtelingenverdrag, Unierechtelijke verplichtingen, het EVRM of het Anti-Folterverdrag (zie artikel 3.1, derde lid, van het Vb 2000). Zoals de staatssecretaris ter zitting nader heeft toegelicht, valt deze beoordeling in artikel 3.1, tweede lid, onder a en e, van het Vb 2000 samen met de vraag of nieuwe elementen of bevindingen aan de orde zijn gekomen die relevant kunnen zijn voor de beoordeling van de aanvraag.

De Procedurerichtlijn en de Vw 2000

13. Uit wat onder 9. tot en met 11.1. is vermeld, kan worden afgeleid dat de wetgever de hoofdregel voor het mogen afwachten van de rechtsmiddelentermijn bij tweede of derde aanvragen volledig heeft omgezet. De wetgever heeft ook gebruikgemaakt van de door de Procedurerichtlijn geboden ruimte door de uitzonderingen op deze hoofdregel volledig om te zetten. De Nederlandse regeling is daarmee volledig in overeenstemming met de Procedurerichtlijn. Gezien het betoog van de vreemdelingen komt de Afdeling vervolgens toe aan de vraag of het arrest Gnandi en de beschikking C., J. en S. gevolgen hebben voor deze regeling, voor zover die is gebaseerd op bepalingen uit de Procedurerichtlijn.

Hebben het arrest Gnandi en de beschikking C., J. en S. gevolgen voor de Nederlandse regelgeving, voor zover die is gebaseerd op de Procedurerichtlijn?

14. Uit de punten 54 tot en met 62 van het arrest Gnandi kan worden afgeleid dat het Hof geen aanleiding heeft gezien om artikel 46 van de Procedurerichtlijn, waarin is bepaald in welke gevallen een onderdaan van een derde land de rechtsmiddelentermijn al dan niet mag afwachten nadat een lidstaat zijn eerste verzoek om internationale bescherming heeft afgewezen, in strijd te achten met het recht op een doeltreffende voorziening in rechte. Uit de punten 51 tot en met 55 van de beschikking C., J. en S. kan worden afgeleid dat volgens het Hof artikel 46, zesde en achtste lid, van de Procedurerichtlijn, waarin, naar nationaal recht vertaald, is bepaald dat een onderdaan van een derde land het door hem ingediende verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening mag afwachten, een doeltreffende voorziening in rechte is.

Dit arrest en deze beschikking hebben betrekking op de hoofdregel over het mogen afwachten van de rechtsmiddelentermijn bij een eerste aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd. Wat het Hof in het arrest en de beschikking heeft overwogen, is dan ook van toepassing op het mogen afwachten van de rechtsmiddelentermijn bij tweede of derde aanvragen (zie hiervoor onder 9). Het arrest en de beschikking hebben alleen maar betrekking op deze hoofdregel en niet op de uitzonderingen op deze hoofdregel, voor zover deze door een betrokken lidstaat zijn omgezet in nationaal recht.

Dat betekent dat indien de hoofdregel bij een tweede, derde of vierde en verdere aanvraag van toepassing is, overeenkomstig het arrest en de beschikking de rechtsgevolgen van het eerder genomen terugkeerbesluit worden geschorst. Uit het arrest en de beschikking volgt niet of dat ook het geval is als een uitzondering op de hoofdregel wordt toegepast.

15. Daarmee kan op grond van het arrest Gnandi en de beschikking C., J. en S. niet met zekerheid worden geoordeeld dat de uitzonderingen die de Procedurerichtlijn toestaat in overeenstemming met het verbod van refoulement zijn. Uit de Procedurerichtlijn kan immers niet worden afgeleid wat een vreemdeling nog kan doen indien de betrokken lidstaat heeft besloten de uitzonderingen op de hoofdregel in nationaal recht om te zetten en daarmee te bepalen dat het de vreemdeling niet is toegestaan op het grondgebied te blijven in afwachting van de uitkomst van de procedure voor het bepalen of hij op het grondgebied mag blijven (artikel 41, tweede lid, aanhef en onder c, gelezen in samenhang met artikel 46, achtste lid, van de Procedurerichtlijn).

Naar nationaal recht kan de vreemdeling zich ook in dat geval nog tot de voorzieningenrechter van de rechtbank of de Afdeling wenden.

In het geval bijvoorbeeld dat het besluit op de eerste aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd in rechte vaststaat en de vreemdeling het besluit op de tweede aanvraag niet mag afwachten, terwijl de datum van uitzetting bekend is, kan de vreemdeling bezwaar maken tegen de voorgenomen uitzetting en bij de voorzieningenrechter van de rechtbank een verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening indienen. Zoals onder 10.1. is overwogen, is het staande rechtspraktijk dat een uitzetting tijdig, dat wil zeggen ten minste 48 uur van te voren, wordt aangekondigd. De vreemdeling kan de voorzieningenrechter verzoeken om dat verzoek met voorrang te behandelen en op dat verzoek te beslissen of bij wijze van ordemaatregel te bepalen dat hij niet op de voorgenomen datum en tijd mag worden uitgezet.

In het geval bijvoorbeeld dat het besluit op de eerste aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd nog niet in rechte vaststaat en de vreemdeling het besluit op de tweede aanvraag niet mag afwachten, terwijl de datum van uitzetting bekend is, wordt een door de vreemdeling ingediend verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening behandeld op de wijze, zoals uiteengezet onder 1.2. in de uitspraak van de Afdeling van 21 februari 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ2788. De vreemdeling kan ook in deze situatie de voorzieningenrechter van de rechtbank of van de Afdeling verzoeken om dat verzoek met voorrang te behandelen en op dat verzoek te beslissen of bij wijze van ordemaatregel te bepalen dat hij niet op de voorgenomen datum en tijd mag worden uitgezet.

Antwoord op het eerste onderdeel van de rechtsvraag: het buiten toepassing laten van bepalingen over het ontbreken van schorsende werking

16. De bepalingen in de Vw 2000 en het Vb 2000 over het niet mogen afwachten van de rechtsmiddelentermijn nadat de staatssecretaris een tweede of derde aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd heeft afgewezen zijn niet in strijd met het verbod van refoulement en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte, zoals uitgelegd in het arrest Gnandi en de beschikking C., J. en S. Deze bepalingen (artikel 82, tweede lid, aanhef en onder b, en zesde lid, van de Vw 2000, gelezen in samenhang met artikel 7.3, tweede lid, van het Vb 2000) worden daarom niet buiten toepassing verklaard.

17. Daarmee is het tweede onderdeel van de rechtsvraag in deze zaken aan de orde, namelijk of de staatssecretaris artikel 82, tweede lid, aanhef en onder b, en zesde lid van de Vw 2000, gelezen in samenhang met artikel 7.3, tweede lid, van het Vb 2000 verkeerd heeft toegepast.

Het tweede onderdeel van de rechtsvraag: verkeerde toepassing van artikel 82, tweede lid, aanhef en onder b, en zesde lid, van de Vw 2000, gelezen in samenhang met artikel 7.3, tweede lid, van het Vb 2000?

De beslissingen van de staatssecretaris in de besluiten op de tweede en derde aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd dat de vreemdelingen de uitspraak op het verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening niet mogen afwachten, hebben tot gevolg dat zij geen rechtmatig verblijf hebben in de zin van artikel 8, aanhef en onder h, van de Vw 2000 (vergelijk de uitspraken van de Afdeling van 27 augustus 2018, ECLI:NL:RVS:2018:2828 en van 15 oktober 2019, ECLI:NL:RVS:2019:3442).

Deze beslissingen zijn daarom bepalend voor het antwoord op de vraag op welke wettelijke grondslag de vreemdelingen in bewaring kunnen worden gesteld en daarmee voor de rechtmatigheid van de opgelegde maatregelen van bewaring. De rechtmatigheid van deze beslissingen kan volgens vaste rechtspraak van de Afdeling evenwel niet worden getoetst in de tegen de maatregelen van bewaring ingestelde beroepen, omdat tegen de afwijzende besluiten op de tweede en derde aanvragen apart beroep kan en daarom moet worden ingesteld. Zoals de Afdeling eerder heeft overwogen (vergelijk onder meer de uitspraak van 21 maart 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BP9280) staat het gesloten rechtsmiddelenstelsel van de Vw 2000 er aan in de weg dat de rechtbank bij de toetsing van de rechtmatigheid van de maatregel van bewaring tevens de rechtmatigheid van een ander besluit kan toetsen.

In de uitspraak van 17 april 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ8388, heeft de Afdeling - in de situatie van een aan de betrokken vreemdeling opgelegde maatregel van bewaring en het over hem genomen separate terugkeerbesluit - onderzocht of de noodzaak om aparte procedures te voeren in strijd is met het in artikel 6 van het EU Handvest gewaarborgde recht op een doeltreffende voorziening in rechte tegen vrijheidsontnemende maatregelen.

In deze uitspraak heeft de Afdeling het volgende overwogen. Volgens de Toelichtingen bij het EU Handvest corresponderen de rechten van artikel 6 van het EU Handvest met de rechten die in artikel 5 van het EVRM zijn gewaarborgd en hebben deze overeenkomstig artikel 52, derde lid, van het EU Handvest dezelfde inhoud en reikwijdte. Artikel 5, vierde lid, van het EVRM bepaalt dat het gerecht de invrijheidstelling beveelt indien de detentie onrechtmatig is. Dat betekent dat ook in artikel 6 van het EU Handvest het recht is gewaarborgd op onmiddellijke vrijlating indien de bewaring onrechtmatig is, welk recht ook moet worden geëerbiedigd in de situatie dat tegen een maatregel van bewaring en een separaat terugkeerbesluit afzonderlijk beroep moet worden ingesteld. Daarbij mag niet van een vreemdeling worden gevergd dat hij aparte procedures voert om de in artikel 6 van het EU Handvest bedoelde rechten te effectueren. De noodzaak om aparte procedures te voeren om te bereiken dat de bewaring onmiddellijk wordt opgeheven doet zich voor indien gelijktijdig of nagenoeg gelijktijdig ingestelde beroepen tegen een separaat terugkeerbesluit en een maatregel van bewaring niet gelijktijdig door de rechtbank worden behandeld. Artikel 6 van het EU Handvest vergt daarom dat de rechtbank gelijktijdig of nagenoeg gelijktijdig ingestelde beroepen tegen een separaat terugkeerbesluit en een maatregel van bewaring gelijktijdig behandelt, ook indien de desbetreffende vreemdeling daar niet uitdrukkelijk om heeft verzocht. Dit is voor de rechtbank niet bezwarend, omdat de aan beide besluiten ten grondslag gelegde feiten en omstandigheden in de regel identiek zijn en dus geen afzonderlijke inhoudelijke beoordeling behoeven.

In deze twee zaken zijn de tweede aanvraag van vreemdeling 1 en de derde aanvraag van vreemdeling 2 niet-ontvankelijk verklaard. Net als tussen het separate terugkeerbesluit en een maatregel van bewaring bestaat een nauwe samenhang tussen een maatregel van bewaring en een besluit op een tweede, derde of vierde en verdere aanvraag, waarbij de aanvraag

niet-ontvankelijk wordt verklaard en waarop de in artikel 3.1, tweede lid, onder a of e, van het Vb 2000 bedoelde grond van toepassing is.

Uit artikel 69, tweede lid, aanhef en onder c, van de Vw 2000 volgt dat de termijn voor het instellen van beroep tegen een besluit waarbij de aanvraag niet-ontvankelijk is verklaard één week bedraagt. Uit artikel 83b, derde lid, van de Vw 2000 volgt dat de rechtbank binnen vier weken na het instellen van beroep uitspraak doet. Een vreemdelingenzaak waarop deze bepaling van toepassing is wordt in het Procesreglement bestuursrecht 2017 omschreven als een vier-weken zaak. Uit het toepasselijke hoofdstuk 8, afdeling 2, van dit procesreglement, gelezen in samenhang met de bijlage bij dit hoofdstuk, volgt dat de rechtbank Den Haag en de zittingsplaatsen van deze rechtbank in de derde week na het instellen van beroep zitting moeten houden volgens een in de bijlage gesteld schema.

De procedure over een 4-weken zaak kan schematisch aan de hand van fictieve data als volgt worden samengevat met als voorbeeld de zittingsplaats Rotterdam:

Uit artikel 69, derde lid, van de Vw 2000 volgt dat het beroep tegen een maatregel van bewaring niet aan enige termijn is gebonden. Uit artikel 94, vierde en vijfde lid, volgt dat de rechtbank binnen twee weken na ontvangst van het beroepschrift een zitting moet houden en binnen een week na sluiting van het onderzoek ter zitting uitspraak moet doen.

Als de vreemdeling in de situatie als hiervoor weergegeven, tegen het gelijktijdig opleggen van een nieuwe maatregel van bewaring ook gelijktijdig of nagenoeg gelijktijdig beroep instelt, kan de procedure met als voorbeeld de zittingsplaats Rotterdam als volgt worden samengevat:

Uit het vorenstaande volgt dat een beroep in een 4-weken zaak en een beroep tegen een maatregel van bewaring, als bedoeld in artikel 94, eerste lid, van de Vw 2000, gelijktijdig of nagenoeg gelijktijdig bij de rechtbank kunnen worden ingesteld, mits deze besluiten gelijktijdig of nagenoeg gelijktijdig zijn genomen. Onder gelijktijdig of nagenoeg gelijktijdig moet worden verstaan: op dezelfde of de daaropvolgende werkdag.

Zoals de Afdeling ook in de uitspraak van 17 april 2013 heeft overwogen, berust de zorg voor naleving van het in artikel 6 van het EU Handvest gewaarborgde recht op een doeltreffende voorziening in rechte bij de rechter. De rechter kan dat recht waarborgen, mits hem door de vreemdeling duidelijk is gemaakt dat bedoeld recht moet worden gewaarborgd. Hieraan kan de betrokken vreemdeling op twee manieren bijdragen. Bij door verschillende gemachtigden gelijktijdig of nagenoeg gelijktijdig ingestelde beroepen ligt het in de rede dat zij de rechtbank er op wijzen dat het beroep tegen de maatregel van bewaring of het beroep tegen een besluit op de asielaanvraag door een andere gemachtigde is ingesteld.

Bij door dezelfde gemachtigde gelijktijdig of nagenoeg gelijktijdig ingestelde beroepen kan hij al aanvoeren dat de volgens hem ten onrechte genomen beslissing van de staatssecretaris dat hij het verzoek om het treffen van een voorlopige voorziening niet mag afwachten tot gevolg heeft dat hij op de verkeerde wettelijke grondslag in bewaring is gesteld.

Als de vreemdeling hieraan heeft voldaan, moet de rechtbank de gelijktijdige of nagenoeg gelijktijdig ingestelde beroepen zo behandelen dat het in artikel 6 en artikel 47 van het EU Handvest gewaarborgde recht op een doeltreffende voorziening in rechte wordt nageleefd.

De vraag die voorligt is welke procedure de rechtbank als uitgangspunt moet nemen voor het gelijktijdig behandelen van de beroepen: de procedure over bewaring (in navolging van de uitspraak van 17 april 2013) of de procedure over een 4-weken zaak.

De bezwaren om de procedure over bewaring als uitgangspunt te nemen zijn zodanig dat de Afdeling van oordeel is dat deze procedure niet als uitgangspunt moet worden genomen.

Met de procedure over bewaring als uitgangspunt zou een gelijktijdige behandeling van de beroepen ter zitting en het doen van gelijktijdige uitspraken betekenen dat de rechtbank binnen de in artikel 94, vijfde lid, van de Vw 2000 gestelde termijn van zeven dagen na sluiting van het onderzoek ter zitting uitspraak moet doen op het beroep, gericht tegen de maatregel van bewaring. Dat heeft als gevolg dat de rechtbank eerder dan wettelijk vereist uitspraak in een 4-weken zaak moet doen. Bij een beroep tegen een besluit bedoeld als bedoeld in artikel 30a, eerste lid, aanhef en onder d of artikel 30b, eerste lid, aanhef en onder g, van de Vw 2000 moet de rechtbank inhoudelijk toetsen of de staatssecretaris zich in het besluit terecht op het standpunt heeft gesteld dat (1) de vreemdeling weliswaar nieuwe elementen of bevindingen heeft aangevoerd, maar deze niet leiden tot inwilliging van de aanvraag of (2) nieuwe elementen of bevindingen ontbreken en in het geval van een tweede aanvraag of de vreemdeling terecht misbruik van recht is tegengeworpen. Bij deze toets is artikel 83a van de Vw 2000 van toepassing. Artikel 83a van de Vw 2000 vormt een omzetting van artikel 46, derde lid, van de Procedurerichtlijn (zie de uitspraak van de Afdeling van 4 oktober 2017, ECLI:NL:RVS:2017:2669), een bepaling die in overeenstemming met het in artikel 47 van het EU Handvest bedoelde recht op een doeltreffende voorziening in rechte moet worden uitgelegd (vergelijk het arrest van het Hof van 25 juli 2018, Alheto, ECLI:EU:C:2018:585, punt 114). De aard van de besluiten en de omvang van de toetsing in beroep vergen daarom een zorgvuldige beoordeling door de rechtbank van de relevante feiten en omstandigheden. Het valt niet uit te sluiten dat de in artikel 94, vierde en vijfde lid, van de Vw 2000 gestelde termijnen deze zorgvuldige beoordeling belemmeren en daarmee dus afbreuk doen aan het in artikel 47 van het EU Handvest bedoelde recht op een doeltreffende voorziening in rechte.

Deze bezwaren kleven niet aan een keuze voor de 4-weken zaak als uitgangspunt.

Bij gelijktijdig of nagenoeg gelijktijdig ingestelde beroepen kan de rechtbank de procedure over bewaring afstemmen op de procedure over de 4-weken zaak door de procedure over bewaring te verlengen om de uitspraak in de procedure in een 4-weken zaak af te wachten. Het is vaste rechtspraak van de Afdeling dat in de Vw 2000 de toepasselijkheid van artikel 8:64 van de Awb niet is uitgesloten (zie de uitspraak van de Afdeling van 4 juli 2001, ECLI:NL:RVS:2001:AG9388). Weliswaar gaat het om een bevoegdheid die ter beoordeling van de rechtbank staat (zie de uitspraak van de Afdeling van 22 februari 2002, 200106250/1), maar de rechtbank kan onder meer van deze bevoegdheid gebruik maken als zij van oordeel is dat het onderzoek ter zitting niet volledig is geweest. Dit is het geval indien de vreemdeling als beroepsgrond heeft aangevoerd dat de staatssecretaris ten onrechte in het besluit op de tweede, derde of vierde en verdere aanvraag heeft bepaald dat de uitspraak op een in te dienen verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening niet mag worden afgewacht. Zoals hiervoor onder 17.1 is overwogen is de al dan niet rechtmatigheid van deze beslissing bepalend voor het antwoord op de vraag of de vreemdeling op de juiste wettelijke grondslag in bewaring is gesteld.

Bij het schorsen van het onderzoek ter zitting moet de rechtbank wel rekening houden met de in acht te nemen formaliteiten en dat zij, in het licht van artikel 5, vierde lid, van het EVRM, het onderzoek zo spoedig mogelijk moet voltooien (zie de uitspraken van de Afdeling van 17 december 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BK8694 en van 5 juli 2013, ECLI:NL:RVS:2013:242)

18. Wat tot zover is overwogen, houdt dus in dat het in artikel 6 en artikel 47 van het EU Handvest bedoelde recht op een doeltreffende voorziening in rechte de rechtbank noopt tot het standaard op elkaar afstemmen van de procedure over bewaring en de procedure over een 4-weken zaak, mits gelijktijdig of nagenoeg gelijktijdig beroep is ingesteld tegen een maatregel van bewaring en een besluit in een 4-weken zaak. Die afstemming hoeft niet zover te gaan dat de ingestelde beroepen gelijktijdig ter zitting moeten worden behandeld en dat gelijktijdig uitspraken moeten worden gedaan.

Uit hoofdstuk 8, afdeling 2, van het Procesreglement bestuursrecht 2017, gelezen in samenhang met de bijlage bij dit hoofdstuk, volgt dat de rechtbank een systeem heeft voor het verdelen van 4-weken zaken over de zittingsplaatsen. De Afdeling acht het aannemelijk dat het standaard afstemmen van de procedure over bewaring en de procedure over een 4-weken zaak gevolgen heeft voor zowel het verdelen van een bewaringszaak als het huidige systeem voor het verdelen van een 4-weken zaak, maar zij kan niet overzien hoe deze gevolgen organisatorisch voor de rechtbank uitpakken. Het is bijvoorbeeld niet ondenkbeeldig dat de rechtbank moet bezien of, en zo ja op welke wijze, de beschikbare CIV-formulieren moeten worden aangepast. Ook zal moeten worden bezien of het altijd mogelijk is dat een procedure over bewaring en een procedure over een 4-weken zaak op dezelfde zittingsplaats kan worden ingedeeld en hoe moet worden gehandeld als de betrokken vreemdeling niet dezelfde gemachtigde heeft voor de bewaringszaak en de 4-weken zaak.

In het licht van het vorenstaande is een ruime periode noodzakelijk om de rechtbank de gelegenheid te geven zich organisatorisch op de vereiste afstemming tussen beide procedures voor te bereiden. De Afdeling zal daarom pas gevolgen verbinden aan het niet afstemmen van gelijktijdig of nagenoeg ingestelde beroepen tegen een maatregel van bewaring en een besluit in een 4-weken zaak, die beide na 1 juli 2020 zijn genomen.

Het antwoord op het tweede onderdeel van de rechtsvraag

19. De rechter die belast is met de toetsing van de rechtmatigheid van de maatregel van bewaring kan niet toetsen of de staatssecretaris in een besluit op een tweede of derde aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd terecht of onterecht heeft beslist dat de betrokken vreemdeling de uitspraak op het door hem in te dienen verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening niet mag afwachten.

Indien de vreemdeling heeft gedaan wat hij moet doen, zoals omschreven onder 17.7., volgt uit artikel 6 en artikel 47 van het EU Handvest dat de rechtbank de door de vreemdeling gelijktijdig of nagenoeg gelijktijdig ingestelde beroepen zo moet behandelen dat organisatorisch is geregeld dat de procedure over bewaring en de procedure over een 4-weken zaak standaard op elkaar zijn afgestemd.

Indien de vreemdeling in de procedure over een besluit op een tweede, derde of vierde en verdere aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd of in de procedure over bewaring of in beide procedures als beroepsgrond heeft aangevoerd dat de beslissing van de staatssecretaris bepalend is voor de vraag of de betrokken vreemdeling op de juiste wettelijke grondslag in bewaring is gesteld, moet de rechtbank daarom eerst uitspraak doen op het beroep in de procedure over voormeld besluit voordat uitspraak op het beroep tegen de maatregel van bewaring kan worden gedaan. Dit doel kan worden bereikt door in de procedure over bewaring het onderzoek ter zitting te schorsen, waarbij artikel 5, vierde lid, van het EVRM in acht moet worden genomen. Deze schorsing moet zo kort mogelijk duren.

Om de rechtbanken de gelegenheid te geven deze schorsing organisatorisch tot het minimum te beperken door het standaard afstemmen van beide procedures, zal de Afdeling pas gevolgen verbinden aan het niet afstemmen van gelijktijdig of nagenoeg ingestelde beroepen tegen een maatregel van bewaring en een besluit in een 4-weken zaak, die beide na 1 juli 2020 zijn genomen.

In de tussentijd

20. Indien de vreemdeling in de procedure over bewaring geen beroepsgrond heeft aangevoerd over de onjuiste wettelijke grondslag van de bewaring kan de rechter die de rechtmatigheid van de maatregel van bewaring moet toetsen het nadeel voor de vreemdeling dat de procedure over bewaring en de procedure over een 4-weken zaak nog niet standaard op elkaar zijn afgestemd beperken door ter zitting na te vragen of de betrokken vreemdeling beroep heeft ingesteld tegen het besluit op de tweede, derde of vierde en verdere aanvraag en, zo ja, of de betrokken vreemdeling heeft aangevoerd dat de staatssecretaris in dat besluit ten onrechte heeft bepaald dat de betrokken vreemdeling de uitspraak op het door hem in te dienen verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening niet mag afwachten.

In het geval dat de betrokken vreemdeling geen beroep heeft ingesteld of wel beroep heeft ingesteld, maar geen beroepsgrond heeft aangevoerd dat de staatssecretaris ten onrechte in het besluit op de tweede, derde of vierde en verdere aanvraag heeft bepaald dat de uitspraak op een in te dienen verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening niet mag worden afgewacht, kan de rechter die de rechtmatigheid van de maatregel van bewaring moet toetsen uitspraak doen.

In het geval de betrokken vreemdeling beroep heeft ingesteld en wel heeft aangevoerd dat de staatssecretaris ten onrechte in het besluit op de tweede, derde of vierde en verdere aanvraag heeft bepaald dat de uitspraak op een in te dienen verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening niet mag worden afgewacht, kan de rechter die de rechtmatigheid van de maatregel van bewaring moet toetsen - al dan niet op verzoek van de betrokken vreemdeling - het onderzoek ter zitting schorsen in afwachting van de uitspraak op het beroep tegen het besluit op de tweede, derde of vierder en verdere aanvraag. Op deze wijze wordt in elk geval tot 1 juli 2020 verzekerd dat in een individuele zaak doeltreffende rechtsbescherming kan worden geboden.

21. Voor de volledigheid wordt overwogen dat de vreemdeling in het beroep tegen het besluit op de tweede, derde of vierde en verdere aanvraag belang heeft bij de beoordeling van de door hem aangevoerde beroepsgrond dat de staatssecretaris ten onrechte in dit besluit heeft bepaald dat de uitspraak op een in te dienen verzoeken tot het treffen van een voorlopige voorziening niet mag worden afgewacht, ook al is duidelijk dat de vreemdeling tijdens beroep feitelijk niet is of zal worden uitgezet. Dat belang is in elk geval daarin gelegen dat de beoordeling van deze beroepsgrond bepalend is voor het antwoord op de vraag of de wettelijke grondslag van de bewaring juist is.

Tot slot

22. Uit het antwoord op het tweede onderdeel van de rechtsvraag volgt dat de Afdeling in beide zaken een rechtsvraag heeft beantwoord die zij strikt genomen niet in het kader van de toetsing van de uitspraken van de rechtbanken over de rechtmatigheid van de maatregelen van bewaring kan beantwoorden. Omdat deze rechtsvraag vooral in bewaringszaken aan de orde wordt gesteld en gelet op het belang van de rechtsbescherming in algemene zin, heeft de Afdeling gemeend een uitzondering te moeten maken op het rechtsmiddelensysteem om dat systeem uit te leggen.

Individuele beoordeling in zaak nr. 201808649/1/V3

Grief 2

23. Vreemdeling 1 heeft tegen het over hem op 25 september 2018 genomen besluit, bedoeld in artikel 30a, eerste lid, aanhef en onder d, van de Vw 2000, geen beroep ingesteld.

Daarmee staat dit besluit - na het aflopen van de termijn voor het instellen van beroep - in rechte vast en heeft de rechtbank bij de toetsing van de maatregel van bewaring uit te gaan van de rechtmatigheid van dit besluit. Dat betekent dat vreemdeling 1 op 25 september 2018 geen rechtmatig verblijf had.

De rechtbank heeft daarom ten onrechte de door vreemdeling 1 voorgedragen beroepsgrond in haar beoordeling betrokken, aangezien die grond in wezen gaat over de vraag of de staatssecretaris in het besluit van 25 september 2018 op de tweede aanvraag terecht heeft bepaald dat vreemdeling 1 de uitspraak op het verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening niet mag afwachten.

Nu in rechte vaststaat dat vreemdeling 1 op 25 september 2018 geen rechtmatig verblijf had, heeft de rechtbank wel terecht overwogen dat hij op die dag op de juiste wettelijke grondslag - artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw 2000 - in bewaring is gesteld.

Grief 2 faalt.

Grief 1

24. De vreemdeling klaagt, onder verwijzing naar de uitspraak van de Afdeling van 3 mei 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1498, dat de rechtbank in haar oordeel dat uit het dossier niet blijkt dat de staatssecretaris hem op zijn recht op consulaire bijstand heeft gewezen ten onrechte geen aanleiding heeft gezien de staatssecretaris te veroordelen in de door hem gemaakte proceskosten.

Zoals volgt uit de uitspraak van 3 mei 2018 bestaat aanleiding de staatssecretaris te veroordelen in de proceskosten indien beroep wordt ingesteld tegen de maatregel van bewaring en naar aanleiding van dat beroep wordt geoordeeld dat de direct aan de maatregel van bewaring voorafgaande staandehouding, ophouding of verlenging van de ophouding niet rechtmatig is geweest, maar het beroep tegen de maatregel niettemin ongegrond wordt verklaard.

In overeenstemming met vaste jurisprudentie van de Afdeling (vergelijk de uitspraak van 10 februari 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BH4190) heeft de rechtbank bij de beoordeling van de rechtmatigheid van de maatregel van bewaring de plicht van de staatssecretaris de vreemdeling te wijzen op het hem toekomende recht op consulaire bijstand betrokken.

In tegenstelling tot de staandehouding, ophouding en verlenging van de ophouding kan deze plicht slechts in het kader van het beroep tegen de maatregel van bewaring worden beoordeeld.

Daarom bestaat geen aanleiding om de staatssecretaris te veroordelen in de proceskosten in een situatie als in deze zaak aan de orde, waarin beroep is ingesteld tegen de maatregel van bewaring en naar aanleiding van dat beroep is geoordeeld dat de staatssecretaris de eerder omschreven plicht heeft geschonden, maar het beroep tegen de maatregel van bewaring niettemin ongegrond is verklaard.

Deze grief faalt ook.

Individuele beoordeling in zaak nr. 201808786/1/V3

Grieven I tot en met III

25. De rechtbank heeft terecht de door vreemdeling 2 voorgedragen beroepsgronden dat een aantal bepalingen van de Vw 2000 en het Vb 2000 buiten toepassing moeten worden gelaten niet in haar beoordeling betrokken. Zij kan namelijk deze beroepsgronden niet in het kader van de toetsing van de rechtmatigheid van de maatregel van bewaring beoordelen. De rechtbank heeft ook terecht overwogen dat wat vreemdeling 2 heeft aangevoerd over de inhoud en de rechtsmiddelenclausule van het besluit van 7 oktober 2018 op de derde aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd in het beroep tegen de maatregel van bewaring niet aan de orde kan komen. Deze beroepsgrond gaat immers in wezen over de vraag of staatssecretaris in het besluit van 7 oktober 2018 op de derde aanvraag terecht heeft bepaald dat vreemdeling 2 de uitspraak op het verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening niet mag afwachten.

Vreemdeling 2 heeft tegen het over hem op 7 oktober 2018 genomen besluit op de derde aanvraag beroep ingesteld. Dit beroep is op 25 oktober 2018 ter zitting bij de rechtbank behandeld, drie dagen na de behandeling ter zitting van het beroep tegen de maatregel van bewaring. Bij uitspraak van 6 november 2018 heeft de rechtbank het beroep ongegrond verklaard, elf dagen na de uitspraak van de rechtbank op 26 oktober 2018. Vreemdeling 2 heeft tegen de uitspraak in de asielprocedure geen hoger beroep ingesteld.

Nu op grond van de uitspraak van de rechtbank in de asielprocedure in rechte vaststaat dat vreemdeling 2 op 7 oktober 2018 geen rechtmatig verblijf had, heeft de rechtbank - achteraf bezien - terecht overwogen dat hij op die dag op de juiste wettelijke grondslag - artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw 2000 - in bewaring is gesteld.

De grieven falen.

Grieven IV en V

26. Deze grieven leiden niet tot vernietiging van de uitspraak van de rechtbank. Dit oordeel hoeft niet verder te worden gemotiveerd. De reden daarvoor is dat deze grieven geen vragen bevatten die in het belang van de rechtseenheid, de rechtsontwikkeling of de rechtsbescherming in algemene zin beantwoord moeten worden (artikel 91, tweede lid, van de Vw 2000).

Samenvatting

27. Krachtens artikel 82, tweede lid, aanhef en onder b en c, en zesde lid, van de Vw 2000, gelezen in samenhang met artikel 7.3, tweede lid, van het Vb 2000 mag een vreemdeling de uitspraak op het door hem ingestelde beroep en op het door hem ingediende verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening niet afwachten. Deze uitzondering op de hoofdregel dat een vreemdeling of de uitspraak op beroep of de uitspraak op het verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening mag afwachten is in twee gevallen van toepassing:

(1) indien een vreemdeling een tweede aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd heeft ingediend zonder nieuwe feiten en omstandigheden en hij de aanvraag louter heeft ingediend om uitvoering van een eerder genomen terugkeerbesluit te vertragen of te verhinderen, of

(2) indien een vreemdeling een tweede, derde of vierde en verdere aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd heeft ingediend zonder nieuwe feiten en omstandigheden en de eerdere aanvraag definitief niet-ontvankelijk is verklaard of definitief als kennelijk ongegrond of als ongegrond is afgedaan.

Ook in deze twee gevallen kan een vreemdeling zich naar nationaal recht wenden tot de voorzieningenrechter van de rechtbank of de Afdeling om uitzetting te voorkomen. Daarom zijn deze bepalingen niet in strijd met het verbod van refoulement en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte, zoals uitgelegd in het arrest Gnandi en de beschikking C., J. en S. Deze bepalingen worden dan ook niet buiten toepassing verklaard.

28. De rechter die belast is met de toetsing van de rechtmatigheid van de maatregel van bewaring kan niet toetsen of de staatssecretaris in de asielprocedure artikel 82, tweede lid, aanhef en onder b en c, en zesde lid, van de Vw 2000, gelezen in samenhang met artikel 7.3, tweede lid, van het Vb 2000 ten onrechte heeft toegepast. Indien de vreemdeling in de asielprocedure (4-weken zaak) of in de procedure over bewaring of in beide procedures heeft aangevoerd dat deze bepalingen in zijn geval ten onrechte zijn toegepast, volgt uit artikel 6 en artikel 47 van het EU Handvest dat de rechtbank de door de vreemdeling gelijktijdig of nagenoeg gelijktijdig ingestelde beroepen zo moet behandelen dat organisatorisch is geregeld dat de procedure over bewaring en de procedure over een 4-weken zaak standaard op elkaar zijn afgestemd.

Die afstemming kan worden bereikt als de rechtbank eerst uitspraak doet op het beroep in de asielprocedure voordat uitspraak op het beroep tegen de maatregel van bewaring wordt gedaan. Dit doel kan worden bereikt door in de procedure over bewaring het onderzoek ter zitting te schorsen, waarbij artikel 5, vierde lid, van het EVRM in acht moet worden genomen. Om de rechtbanken de gelegenheid te geven zich hierop organisatorisch voor te bereiden, zal de Afdeling pas gevolgen verbinden aan aan het niet afstemmen van gelijktijdig of nagenoeg ingestelde beroepen tegen een maatregel van bewaring en een besluit in een 4-weken zaak, die beide na 1 juli 2020 zijn genomen.

Conclusie hoger beroepen

29. De hoger beroepen zijn ongegrond. De uitspraak van de rechtbank in zaak nr. 201808649/1/V3 wordt bevestigd met verbetering van de gronden waarop zij berust. De uitspraak van de rechtbank in zaak nr. 201808786/1/V3 wordt bevestigd. De staatssecretaris hoeft geen proceskosten te vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

bevestigt de aangevallen uitspraken.

Aldus vastgesteld door mr. N. Verheij, voorzitter, en mr. H.G. Sevenster en mr. C.M. Wissels, leden, in tegenwoordigheid van mr. J. van de Kolk, griffier.

w.g. Verheij w.g. Van de Kolkvoorzitter griffier

Uitgesproken in het openbaar op 19 december 2019

347.

Bijlage I

Internationaal recht