16.5.4 Greenib Car/Aaltink

Ook het Benelux-Gerechtshof hanteert inmiddels een zeer extensieve interpretatie van het onmogelijkheidsbegrip, zo blijkt uit het arrest Greenib Car/Aaltink.1

In kort geding had de voorzieningenrechter op straffe van verbeurte van een dwangsom Greenib Car verboden om in strijd te handelen met een dealerovereenkomst die zij met Aaltink had gesloten. Greenib Car ging van dit kortgedingvonnis niet in hoger beroep. Wel startte zij enige tijd later, op basis van gestelde nieuwe feiten, een tweede kort geding. Dezelfde president ontsloeg Greenib Car in dit tweede kort geding vervolgens van de verplichting voornoemde dealerovereenkomst na te leven, maar het tweede kortgedingvonnis werd in hoger beroep vernietigd. Aldus rees de vraag of in de periode waarin aanvankelijk het tweede kortgedingvonnis gelding had, maar na vernietiging daarvan het eerste kortgedingvonnis herleefde, door Greenib Car dwangsommen waren verbeurd. Naar het oordeel van het Benelux-Gerechtshof was dit niet het geval. Nu in casu de dwangsomveroordeling op grond van het eerste kortgedingvonnis zijn zin had verloren gedurende de periode dat het tweede kortgedingvonnis van kracht was, werd geoordeeld dat het de dwangsomdebiteur in deze periode onmogelijk was geweest aan de - in het eerste vonnis vervatte - hoofdveroordeling te voldoen.2

In de aan het Benelux-Gerechtshof gestelde vraag lag expliciet besloten dat de veroordeelde in kwestie zich in de betreffende periode van de verplichting het eerste kortgedingvonnis na te leven, ontslagen mocht achten.3 Deze vraag moest namelijk naar nationaal procesrecht worden beantwoord.4 De vraag die vervolgens voor het Benelux-Gerechtshof resteerde, luidde:

Het Benelux-Gerechtshof overwoog - onder verwijzing naar het hiervóór besproken arrest inzake Van der Graaf/Agio en de Gemeenschappelijke Memorie van Toelichting - dat van onmogelijkheid sprake is 'indien zich een situatie voordoet, waarin de dwangsom als dwangmiddel - dat wil zeggen als geldelijke prikkel om nakoming van de veroordeling zoveel mogelijk te verzekeren - zijn zin verliest.' Een dergelijk geval doet zich naar het oordeel van het Benelux-Gerechtshof voor, wanneer gedurende de periode dat het uitvoerbaar bij voorraad verklaarde tweede vonnis in kort geding nog niet is vernietigd, de veroordeelde is ontslagen van de verplichting tot naleving van het in het eerste vonnis door dezelfde president gegeven verbod. In het tweede vonnis ligt dan immers naar het oordeel van het Benelux-Gerechtshof besloten dat de aanvankelijk opgelegde dwangsom als dwangmiddel zijn zin heeft verloren, naar welk oordeel de veroordeelde zich mag richten zolang het tweede vonnis nog niet is vernietigd.