6.5.3.2 Noodzaak tot verruiming definitie begrip ‘bouwterrein’

De wetgever heeft uit het Woningstichting Maasdriel-arrest afgeleid dat het Hof hierin het (unie)begrip ‘bouwterrein’ definieert als een onbebouwd terrein dat daadwerkelijk bestemd is om te worden bebouwd.1 Naar mijn mening is dat niet zuiver. Het begrip ‘bouwterrein’ is door het Hof van Justitie niet aangemerkt als een uniebegrip en het Hof heeft in het Woningstichting Maasdriel-arrest ook geen definitie van dit begrip gegeven. Het Hof heeft in dit arrest de grenzen aangegeven van de omschrijvingsvrijheid die art. 12 lid 3 Btw-richtlijn biedt. De wetgever kan echter worden toegegeven dat die grenzen maken dat de omschrijvingsvrijheid de facto een wassen neus is (zie paragraaf 6.5.1.2). Op grond van de definitie van het begrip ‘bouwterrein’ tot 1 januari 2017 werden niet alle onbebouwde terreinen die bestemd zijn om te worden bebouwd aangemerkt als een bouwterrein. Omdat een belastingplichtige zich rechtstreeks kan beroepen op de overschrijding van de grenzen aan de omschrijvingsvrijheid van het begrip ‘bouwterrein’ (zie paragraaf 6.5.1.2), heeft de wetgever terecht de mogelijkheid onderkend dat de belastingplichtige zich rechtstreeks beroept op art. 135 lid 1, onderdeel k jo. art. 12 lid 3 Btw-richtlijn.

Het voorgaande betekent dat het tot 1 januari 2017 mogelijk was dat een belastingplichtige bij de belastbare levering van een onbebouwd terrein dat daadwerkelijk bestemd was om te worden bebouwd, maar (nog) niet voldeed aan de oude bouwterreincriteria, met een rechtstreeks beroep op art. 135 lid 1, onderdeel k jo. art. 12 lid 3 Btw-richtlijn kon bewerkstelligen dat sprake was van de belaste levering van een bouwterrein. Hierdoor had de leverancier – naargelang voor hem het voordeligst was – de keuze om de levering van dit terrein op grond van het nationale begrip ‘bouwterrein’ als een vrijgestelde levering aan te merken dan wel op grond van een rechtstreeks beroep op art. 135 lid 1, onderdeel k jo. art. 12 lid 3 Btw-richtlijn aan te merken als de belaste levering van een bouwterrein.2 Door de verruiming van de definitie van het begrip bouwterrein tot onbebouwde grond die kennelijk bestemd is om te worden bebouwd met één of meer gebouwen is aan die keuzemogelijkheid – en dus aan de té ruime toepassing van de vrijstelling van art. 135 lid 1, onderdeel k Btw-richtlijn – een einde gekomen. In zoverre kan gezegd worden dat de verruiming van de definitie van het begrip ‘bouwterrein’ noodzakelijk was.3

In de parlementaire geschiedenis is – zij het impliciet – ook gewezen op het gevaar van non-heffing, doordat de leverancier op grond van het nationale begrip ‘bouwterrein’ de vrijstelling toepast beroept en de verkrijger de ‘samenloopvrijstelling’ kan toepassen, omdat op grond van de Btw-richtlijn sprake is van de verkrijging van een bouwterrein (zie paragraaf 6.8).4 Naar mijn mening valt echter te betwijfelen of de verkrijger zich in dat geval, zoals in de parlementaire geschiedenis wordt verondersteld, rechtstreeks kon beroepen op art. 135 lid 1, onderdeel k jo. art. 12 lid 3 Btw-richtlijn. De samenloopvrijstelling was en is op grond van art. 15 lid 1, onderdeel a WBR van toepassing bij een verkrijging van een onroerende zaak krachtens een levering op grond van art. 11 lid 1, onderdeel a, 1° Wet OB. Op grond van de wetgeving tot 1 januari 2017 werd alleen een onbebouwd terrein dat aan één van de vier bouwterreincriteria in art. 11 lid 4 Wet OB voldeed, beschouwd als de (belaste) levering van een bouwterrein als bedoeld in art. 11 lid 1, onderdeel a, 1° Wet OB. De bewoordingen van de samenloopvrijstelling lieten naar mijn mening dan ook voldoende ruimte om alleen de verkrijging krachtens de (belaste) levering van een bouwterrein die voldeed aan de oude nationale definitie van het begrip ‘bouwterrein’ vrij te stellen, terwijl deze uitleg ook in overeenstemming is met de strekking van de samenloopvrijstelling (het voorkomen van dubbele belasting).5 Naar mijn mening was de verruiming van de definitie van het begrip ‘bouwterrein’ dan ook niet nodig om het gevaar van non-heffing af te wenden.