14.10 Vrijwillige terugtrekking

Een oplossing, zij het een vrij rigoureuze, voor het geval een lidstaat niet langer wenst deel te nemen aan de samenwerking binnen de EU, is te vinden in artikel 50 VEU, dat de vrijwillige terugtrekking uit de EU regelt. Dit is een vernieuwing ten opzichte van het oude institutionele kader. De terugtrekking kan op twee manieren gebeuren: in goed overleg of in zekere zin eenzijdig. Het tweede lid van het genoemde artikel bepaalt dat de lidstaat die zich wenst terug te trekken, van dat voornemen kennisgeeft aan de Europese Raad. Vervolgens kan er volgens de in dat lid neergelegde procedure een terugtrekkingsakkoord worden gesloten. Komt dat er, dan treedt de betrokken lidstaat met de inwerkingtreding van dat akkoord uit, zo niet, dan treedt de betrokken staat na verloop van twee jaar na de hiervoor besproken kennisgeving uit, tenzij de Europese Raad met eenparigheid tot verlenging van die termijn besluit, maar dat is alleen mogelijk met instemming van de betrokken lidstaat (art. 50, derde lid, VEU). Indien de lidstaat weer zou willen toetreden dan geldt opnieuw de procedure van artikel 49 VEU (art. 50 vijfde lid, VEU). Het behoeft nauwelijks toelichting dat ook deze optie met het oog op het vertrouwensbeginsel weinig realistisch is, behoudens zeer extreme veranderingen binnen de EU of een lidstaat.1