2.3.3.1 Een continuüm

21. Financiële reorganisatie kan op veel verschillende manieren plaatsvinden. Onder formele reorganisatiemethoden versta ik in insolventiewetgeving verankerde procedures waarmee een reorganisatie kan worden bewerkstelligd. Traditioneel gezien gaat het dan om collectieve, openbare procedures met verstrekkende rechtsgevolgen. Zo verliest de schuldenaar doorgaans geheel of gedeeltelijk de beschikkingsbevoegdheid over zijn vermogen en wordt er een onafhankelijke derde benoemd als toezichthouder of curator.1 Informele reorganisatie vindt buiten deze bijzondere regelingen plaats.2 Deze manier van reorganisatie fungeert als een alternatief voor, of een complement van, formele procedures.3

De Wereldbank publiceerde in 2012 een rapport met de titel ‘Out-of-Court Debt Restructuring’.4 De Wereldbank presenteert het arsenaal aan reorganisatie-instrumenten dat tot een financiële reorganisatie leidt als een continuüm. Het betreft een glijdende schaal aan mogelijkheden. Aan de uiterste linkerzijde staan oplossingen die op zeer informele wijze tot stand komen, namelijk op basis van consensus. Uiterst rechts staat de klassieke insolventieprocedure, gericht op liquidatie van het vermogen. Daartussen liggen diverse schakels die, naar mate ze meer gepaard gaan met formaliteiten en/of rechterlijke inmenging, verder aan de rechterzijde van het continuüm geplaatst worden. Deze verschillende reorganisatiemethoden kunnen elkaar deels overlappen en zijn bovendien in hun functioneren afhankelijk van de specifieke karakteristieken van de andere procedures.5 Zo zullen schuldeisers en ondernemers hun gedrag tijdens een informele reorganisatie afstemmen op hun verwachte positie in een formele reorganisatieprocedure.6 Regels inzake verhaalsbenadeling, bestuurdersaansprakelijkheid en/of het verlies van controle over de onderneming in een bepaalde procedure kunnen mede bepalen welke reorganisatieprocedure in een concreet geval met succes kan worden ingezet. Ook de bijzondere verhaalspositie die bepaalde schuldeisers in een specifieke insolventieprocedure hebben, zal mede bepalend zijn voor het al dan niet coöperatieve gedrag van individuele schuldeisers. Ten slotte speelt de reputatie van bepaalde procedures een niet te onderschatten rol. Indien een bepaalde procedure bekend staat als duur, lang of inefficiënt, levert dat een prikkel op om op een andere manier te reorganiseren.7