HvJ EU, 10-11-2016, nr. C-313/15, nr. C-530/15

De verzoeken om een prejudiciële beslissing betreffen zowel de uitlegging van artikel 3 van richtlijn 94/62/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 1994 betreffende verpakking en verpakkingsafval (PB 1994, L 365, blz. 10), zoals gewijzigd bij richtlijn 2004/12/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 februari 2004 (PB 2004, L 47, blz. 26; hierna: ‘richtlijn 94/62’), als de geldigheid van richtlijn 2013/2/EU van de Commissie van 7 februari 2013 tot wijziging van bijlage I bij richtlijn 94/62 (PB 2013, L 37, blz. 10; hierna: ‘richtlijn 2013/2’).

Het verzoek in zaak C-313/15 is ingediend in het kader van een geding tussen enerzijds Eco-Emballages SA en anderzijds Sphère France SAS, Carrefour Import SAS, SCA Tissue France SAS, Melitta France SAS, SCA Hygiène Products SAS, Wepa France SAS (voorheen Wepa Troyes SAS), Industrie Cartarie Tronchetti SpA, Industrie Cartarie Tronchetti Ibérica SL, Cofresco Frischhalteprodukte GmbH & Co. KG, Kimberly-Clark SAS, Gopack SAS, Délipapier SAS, Scamark SAS, CMC France SARL, Schweitzer SAS, Paul Hartmann SA, Wepa France SAS (voorheen Wepa Lille SAS), Système U Centrale Nationale SA en Industrie Cartarie Tronchetti France SAS, betreffende de weigering van laatstgenoemde ondernemingen om de financiële bijdrage te betalen die verschuldigd is voor de recycling van de artikelen die zij sinds 1 januari 2007 in de handel hebben gebracht en die door Eco-Emballages worden aangemerkt als verpakkingsproducten.

Het verzoek in zaak C-530/15 is ingediend in het kader van het beroep wegens bevoegdheidsoverschrijding dat door Melitta France SAS, Cofresco Frischhalteprodukte GmbH & Co. KG, Délipapier SAS, Gopack SAS, Industrie Cartarie Tronchetti SpA, Industrie Cartarie Tronchetti Ibérica SL, Kimberly-Clark SAS, Wepa France SAS, Paul Hartmann SA, SCA Hygiène Products SAS, SCA Tissue France SAS en Group'Hygiène syndicat professionnel is ingesteld tegen de door de ministre de l'Écologie, du Développement durable et de l'Énergie (minister van Ecologie, Duurzame Ontwikkeling en Energie) vastgestelde arrêté du 6 août 2013 modifiant l'arrêté du 7 février 2012 relatif aux exemples d'application des critères précisant la notion d'‘emballage’ définis à l'article R. 543-43 du code de l'environnement [besluit van 6 augustus 2013 tot wijziging van het besluit van 7 februari 2012 inzake voorbeelden van de toepassing van de criteria voor het begrip ‘verpakkingen’ als gedefinieerd in artikel R. 543-43 van het milieuwetboek (JORF nr. 198 van 27 augustus 2013, blz. 14487; hierna: ‘besluit van 6 augustus 2013’)].

Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 3, punt 1, van richtlijn 94/62 aldus moet worden uitgelegd dat rolkernen — in de vorm van rollen, kokers of cylinders — waaromheen flexibele producten zijn gewikkeld die aan consumenten worden verkocht, ‘verpakkingen’ vormen in de zin van deze bepaling.

In dit verband zij allereerst opgemerkt dat richtlijn 94/62 volgens artikel 1 ervan onder meer tot doel heeft het effect van verpakkingen en verpakkingsafval op het milieu van de lidstaten en van derde landen te voorkomen of te beperken en aldus een hoog milieubeschermingsniveau te waarborgen, door de lidstaten met name de verplichting op te leggen om een systeem voor de verzameling en de terugwinning van verpakkingen en verpakkingsafval op te zetten. Te dien einde is richtlijn 94/62 — blijkens de vijfde overweging en volgens artikel 2, lid 1 — van toepassing op alle in de Europese Unie in de handel gebrachte verpakkingen en op alle verpakkingsafval.

Zoals het Hof reeds heeft geoordeeld, moet het begrip ‘verpakking’ dan ook ruim worden uitgelegd (zie in die zin arrest van 29 april 2004, Plato Plastik Robert Frank, C-341/01, EU:C:2004:254, punten 56 en 57).

Vervolgens zij eraan herinnerd dat een product slechts een verpakking in de zin van artikel 3, punt 1, van richtlijn 94/62 vormt als het voldoet aan de twee in de eerste en de tweede alinea van deze bepaling bedoelde voorwaarden (zie in die zin arrest van 29 april 2004, Plato Plastik Robert Frank, C-341/01, EU:C:2004:254, punt 47), en tevens beantwoordt aan de criteria die in de derde alinea van die bepaling zijn opgesomd.

In de eerste plaats vormt een product dus slechts een ‘verpakking’ in de zin van richtlijn 94/62 als het, ten eerste, overeenkomstig artikel 3, punt 1, eerste alinea, van deze richtlijn kan worden gebruikt voor het insluiten, beschermen, verladen, afleveren en aanbieden van goederen over het gehele traject van producent tot gebruiker of consument. Voorts wordt in de tweede volzin van dezelfde bepaling vermeld dat ook ‘wegwerpartikelen’ die voor dit doel worden gebruikt, als verpakkingsmateriaal moeten worden beschouwd.

Zoals het Hof reeds heeft geoordeeld, worden de mogelijke functies van verpakkingsmateriaal in artikel 3, punt 1, eerste alinea, van richtlijn 94/62 niet cumulatief opgesomd (arrest van 29 april 2004, Plato Plastik Robert Frank, C-341/01, EU:C:2004:254, punt 49).

Ten tweede moet het desbetreffende product behoren tot een van de drie in artikel 3, punt 1, tweede alinea, onder a) tot en met c), van richtlijn 94/62 opgesomde en omschreven categorieën van verpakkingen, te weten verkoopverpakking, verzamelverpakking of verzendverpakking.

In de tweede plaats moeten artikelen die aan de positieve definitie van het begrip ‘verpakking’ in de eerste en de tweede alinea van artikel 3, punt 1, van richtlijn 94/62 voldoen, op grond van de derde alinea, onder i), van datzelfde artikel 3, punt 1, als verpakking worden beschouwd, tenzij zij zowel integraal deel uitmaken van een product als nodig zijn om dat product tijdens zijn levensduur te bevatten, te ondersteunen of te bewaren, en bovendien alle elementen bedoeld zijn om samen te worden gebruikt, verbruikt of verwijderd.

Dienaangaande moet worden onderstreept dat uit de bewoordingen zelf van laatstgenoemde bepaling blijkt dat de drie negatieve criteria die daarin worden opgesomd, cumulatief zijn. Bijgevolg worden enkel artikelen die weliswaar aan de positieve definitie van verpakkingsmateriaal beantwoorden maar tegelijkertijd aan elk van deze drie criteria voldoen, niet aangemerkt als verpakkingsmateriaal in de zin van richtlijn 96/42.

In casu dient te worden vastgesteld dat rolkernen — artikelen waaromheen flexibele producten zijn gewikkeld, zoals kunststoffolie, aluminiumfolie, toiletpapier of keukenpapier — beantwoorden aan de positieve definitie van het begrip ‘verpakking’ in artikel 3, punt 1, eerste en tweede alinea, van richtlijn 94/62, en dat zij niet voldoen aan de in artikel 3, punt 1, derde alinea, onder i), van deze richtlijn vermelde criteria van de negatieve definitie van dat begrip.

Ten eerste neemt het feit dat rolkernen niet kunnen worden gebruikt voor het insluiten van voornoemde producten, niet weg dat zij voor deze flexibele producten dienstdoen als houder en haspel, en dat zij dus zowel worden gebruikt voor het beschermen als voor het aanbieden van die producten in de zin van artikel 3, punt 1, eerste alinea, van richtlijn 94/62.

Zoals de advocaat-generaal in de punten 42 tot en met 44 van zijn conclusie heeft opgemerkt, beschermt een rolkern namelijk van binnenuit het flexibele product dat eromheen is gewikkeld, en zorgt deze bescherming voor de stevigheid van dit product, waardoor zij niet alleen de aanbieding ervan mogelijk maakt, maar tevens het vervoer en het gebruik ervan vergemakkelijkt. Bovendien is een rolkern een ‘wegwerpartikel’ in de zin van artikel 3, punt 1, eerste alinea, tweede volzin, van richtlijn 94/62, zodra het eromheen gewikkelde flexibele product is opgebruikt.

Bovendien zijn rolkernen zodanig ontworpen dat zij samen met het eromheen gewikkelde flexibele product voor de consument op het verkooppunt een eenheid vormen, zodat zij beantwoorden aan de definitie van een primaire verpakking in artikel 3, punt 1, tweede alinea, onder a), van richtlijn 94/62.

Ten tweede zijn rolkernen, gelet op het feit dat zij voor de eromheen gewikkelde flexibele producten als houder en haspel dienstdoen, weliswaar nodig om deze producten tijdens de levensduur ervan te ondersteunen, maar voldoen zij niet aan de in artikel 3, punt 1, derde alinea, onder i), van richtlijn 94/62 vermelde criteria van de negatieve definitie. Anders dan de mousseline van een theezakje of dan een koffiecapsule, die in bijlage I bij richtlijn 94/62 worden genoemd als voorbeelden van artikelen die geen verpakkingen in de zin van deze bepaling vormen, maakt een rolkern namelijk niet integraal deel uit van het flexibele product waarvoor zij als houder en haspel dienstdoet, en is zij niet bedoeld om samen met dit product te worden verbruikt of verwijderd, maar blijft zij integendeel over en moet zij worden weggeworpen zodra dat product is opgebruikt.

Ten slotte zij — in de laatste plaats — opgemerkt dat de uitlegging volgens welke rolkernen verpakkingen vormen in de zin van artikel 3, punt 1, van richtlijn 94/62, wordt bevestigd door het feit dat de Commissie richtlijn 2013/2 heeft vastgesteld, waarbij bijlage I bij richtlijn 94/62 is gewijzigd, die sindsdien ‘[r]ollen, kokers en cilinders waaromheen flexibel materiaal is gewikkeld’, vermeldt in de lijst van voorbeelden van verpakkingen die voldoen aan het in artikel 3, punt 1, derde alinea, onder i), van richtlijn 94/62 vastgestelde criterium.

Uit de voorgaande overwegingen vloeit voort dat artikel 3, punt 1, van richtlijn 94/62 aldus moet worden uitgelegd dat rolkernen — in de vorm van rollen, kokers of cylinders — waaromheen flexibele producten zijn gewikkeld die aan consumenten worden verkocht, ‘verpakkingen’ in de zin van deze bepaling zijn.

Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter subsidiair — voor het geval dat het Hof de prejudiciële vraag in zaak C-313/15 ontkennend zou beantwoorden — te vernemen of de Commissie met de vaststelling van richtlijn 2013/2, die rolkernen vermeldt onder de voorbeelden van verpakkingen in bijlage I bij richtlijn 94/62, blijk heeft gegeven van een onjuiste opvatting van het begrip ‘verpakking’, zoals dat in artikel 3 van laatstgenoemde richtlijn is gedefinieerd, en de grenzen van de haar uit hoofde van haar uitvoerende taken toegekende bevoegdheid heeft overschreden.

Gelet op het bevestigende antwoord van het Hof op de preduciële vraag in zaak C-313/15, hoeft de prejudiciële vraag in zaak C-530/15 niet te worden beantwoord.

Ten aanzien van de partijen in de hoofdgedingen is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechterlijke instanties over de kosten hebben te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.

Het Hof (Derde kamer) verklaart voor recht:

Artikel 3, punt 1, van richtlijn 94/62/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 1994 betreffende verpakking en verpakkingsafval, zoals gewijzigd bij richtlijn 2004/12/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 februari 2004, moet aldus worden uitgelegd dat rolkernen, in de vorm van rollen, kokers of cylinders, waaromheen flexibele producten zijn gewikkeld die aan consumenten worden verkocht, ‘verpakkingen’ in de zin van deze bepaling zijn.

ondertekeningen