Einde inhoudsopgave
Afscheiding van bestanddelen (O&R nr. 134) 2022/1.2.8
1.2.8 Res mancipi en res nec mancipi
mr. J.C.T.F. Lokin , datum 01-03-2022
- Datum
01-03-2022
- Auteur
mr. J.C.T.F. Lokin
- JCDI
JCDI:ADS644928:1
- Vakgebied(en)
Goederenrecht / Algemeen
Goederenrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Gaius 2, 14a: “Est etiam alia rerum divisio: nam aut mancipi sunt aut nec mancipi. Mancipi sunt velut fundus in Italico solo, item aedes in Italico solo, item servi et ea animalia quae collo dorsove domari solent, velut boves, equi, muli, asini; item servitudes praediorum rusticorum (…)” “Er bestaat nog een andere indeling van de zaken: deze zijn of res mancipi of res nec mancipi. Tot de res mancipi behoren o.a. de grond binnen het gebied van Italië, woningen in dat gebied, slaven en die dieren die als trek- of lastdier afgericht worden, zoals runderen, paarden, muildieren en ezels, en verder de op onbebouwde erven drukkende erfdienstbaarheden (…).”
Zie Gaius 1, 119.
C. 7, 31, 1, 5: “Cum etiam res dividi mancipi et nec mancipi sane antiquum est et merito antiquari oportet, sit et rebus et locis omnibus similis ordo, inutilibus ambiguitatibus et differentiis sublatis.” “Omdat het ook volstrekt verouderd is dat zaken verdeeld worden in res mancipi en res nec mancipi en dit met recht afgeschaft behoort te worden, moet er zowel voor alle zaken als voor alle locaties een eenvormige ordening bestaan, onder opheffing van onnuttige dubbelzinnigheden en verschillen.”
Oudtijds maakten de Romeinen een onderscheid tussen de zogenaamde res mancipi en de res nec mancipi. Dat onderscheid stamde uit de tijd dat Rome nog een boerensamenleving was. Alle zaken die van belang waren voor een Romeinse boer waren res mancipi.1 De overdracht van de res mancipi geschiedde op een andere wijze (mancipatio), dan de overdracht van de res nec mancipi (traditio). De mancipatio geschiedde als volgt: er moesten vijf mondige Romeinse burgers aanwezig zijn die fungeerden als getuigen, een weegschaaldrager (eveneens een mondige Romeinse burger), een bronzen weegschaal en een klompje brons. Vervolgens moesten bepaalde rituelen worden uitgevoerd.2 Justinianus heeft het onderscheid afgeschaft, omdat het in zijn tijd in onbruik was geraakt.3 Hierdoor werd de algemene wijze van overdracht de traditio.