3.2.3 Franse tijd

42. In 1799 stelde de Nationale Vergadering van de Bataafse Republiek ‘De Algemeene manier van procederen in civiele en criminele zaken’ vast. In dit Wetboek werd aangesloten bij het systeem van de Amsterdamse Ordonnantie van 1777, door te bepalen dat de boedel insolvent werd verklaard wanneer er geen akkoord tot stand kwam. De voor het aannemen van het akkoord vereiste meerderheid werd niet op nationaal niveau geregeld.1

In 1809 werd het Wetboek op de regterlijke instellingen en regtspleging voor het Koninkrijk Holland aangenomen door het Wetgevend Lichaam. De art. 659-669 van dit wetboek behelsden een akkoordprocedure. De schuldenaar had de mogelijkheid een akkoord aan te bieden binnen zes weken na aanvang van de sequestratie-periode. Wanneer er geen akkoord tot stand kwam werd de schuldenaar insolvent verklaard en werden er curatoren benoemd. Art. 668 van dat wetboek gaf bovendien de Koning de bevoegdheid een akkoord dat de vereiste meerderheid niet had behaald, om gewichtige en bijzondere redenen alsnog te homologeren “ex plenitudine potestatis”, op grond van de volheid van zijn macht.2

Hoewel het wetboek geratificeerd werd door de koning, is het nooit in werking getreden. Korte tijd later werd Nederland ingelijfd bij Frankrijk. In 1811 werd de Franse Code de Commerce hier te lande van kracht. De Franse wet kende geen akkoordprocedure met de strekking een faillissement te voorkomen. Evemmin kende het Franse recht de mogelijkheid uitstel van betaling te verlenen aan schuldenaren in financiële nood. Onder het oude Rooms-Hollandse recht bestonden zogenaamde ‘brieven van respijt’, ‘atterminatie’ of ‘inductie’. Deze instrumenten boden de koopman uitstel van betaling. Volgens Parker de Ruyter Rocher van Renays werd gedurende de Franse periode het ontbreken van die middelen “smartelijk” gevoeld: