Wijzigingen BOR en DSR-ab per 1 januari 2026

De Wet aanpassing fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten 2025 betreft maatregelen met betrekking tot de bedrijfsopvolgingsregeling in de schenk- en erfbelasting (de BOR) en de doorschuifregeling voor het aanmerkelijk belang (de DSR-ab). Een aantal van deze maatregelen is per 1 januari 2026 ingegaan. Het gaat hierbij onder andere om een nieuwe definitie van het begrip ‘preferent aandeel’, het tegengaan van onbedoeld gebruik van de BOR in de vorm van ‘rollatorinvesteringen’ en het tegengaan van ‘dubbel-BOR’-constructies.

De Wet aanpassing fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten 2025 is eind 2024 als onderdeel van het Pakket Belastingplan 2025 door de Tweede en de Eerste Kamer aangenomen. De wet betreft een aantal maatregelen met betrekking tot de bedrijfsopvolgingsregeling in de schenk- en erfbelasting (de BOR) en de doorschuifregeling voor het aanmerkelijk belang (de DSR-ab) in de Wet IB 2001.

Een van de maatregelen is het verkorten van de voortzettingstermijn in de BOR van 5 jaar naar 3 jaar. Deze maatregel is al per 1 januari 2025 ingegaan.

Een andere maatregel is een beperking van de BOR en de DSR-ab tot gewone aandelen met een minimaal belang van 5% van het totale geplaatste kapitaal. Dit betekent, dat een aanmerkelijk belang op grond van de meesleepregeling of de meetrekregeling niet meer voor de BOR en de DSR-ab kwalificeert. Dat geldt ook voor een zogenoemd fictief aanmerkelijk belang. Ook opties, winstbewijzen en tracking stocks worden hierdoor uitgesloten. De invoering van deze maatregel is echter gekoppeld aan de invoering van twee andere maatregelen in de Wet aanpassing fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten 2025:

Deze twee maatregelen zouden ingaan per Koninklijk Besluit. In de nota naar aanleiding van het verslag bij het Wetsvoorstel Wet Belastingplan 2026 van 17 oktober 2025 heeft de staatssecretaris echter aangegeven, dat naar aanleiding van onderzoek deze twee maatregelen naar verwachting leiden tot ongeoorloofde staatssteun. Het demissionaire kabinet wil beide maatregelen daarom niet invoeren. Hierdoor is de beperkende maatregel, dat de BOR en de DSR-ab alleen gelden voor gewone aandelen met een minimaal belang van 5% van het totale geplaatste kapitaal, ook niet ingevoerd. Met de vierde nota van wijziging van 24 november 2025 bij het Belastingplan 2026 zijn de drie maatregelen daarom uit de Successiewet en de Wet IB 2001 gehaald.

Naast de hiervoor genoemde maatregelen zijn er vier maatregelen die per 1 januari 2026 zijn ingegaan:

Door de Wet aanpassing fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten 2025 is een groot aantal knelpunten in de bezits- en voortzettingseis bij herstructureringen weggenomen. Deze knelpunten doen zich vooral voor bij bedrijfsopvolging via aandelen, maar ook bijvoorbeeld bij de IB-ondernemer die tijdens de bezits- of voortzettingsperiode zijn onderneming ruisend wil inbrengen in een bv.

In artikel 9 en 10 van de Uitvoeringsregeling Schenk- en erfbelasting (URSE) zijn de situaties opgenomen, waarin mede wordt voldaan aan de bezits- of voortzettingseis. Dit zijn situaties waarbij op grond van de in de Successiewet opgenomen hoofdregel niet of niet altijd aan de bezits- of voortzettingseis wordt voldaan, maar die wel in lijn zijn met doel en strekking van deze eisen. Hierbij is de hoofdgedachte dat er geen gevolgen voor de lopende bezits- en voortzettingsperiode zijn, als de directe of indirecte economische gerechtigdheid tot de over te dragen onderneming niet wijzigt bij herstructureringen.

De in artikel 9 en 10 Uitvoeringsregeling Schenk- en erfbelasting opgenomen situaties zijn via de zogenoemde Eindejaarsregeling 2025 per 1 januari 2026 uitgebreid naar meer vormen van herstructurering.

Vanaf 1 januari 2026 hoeven volgens de concept-Eindejaarsregeling 2025 de volgende herstructureringen op grond van de URSE onder voorwaarden niet langer in strijd te zijn met de bezitseis:

Vanaf 1 januari 2026 hoeven volgens de concept-Eindejaarsregeling 2025 de volgende herstructureringen op grond van de URSE onder voorwaarden niet langer in strijd te zijn met de voortzettingseis:

Daarnaast zijn voor de bezits- en voortzettingseis met ingang van 1 januari 2026 versoepelingen in de URSE opgenomen voor een aantal situaties waarbij geen sprake is van herstructurering.

Voor de bezitseis zijn dit:

Voor de voortzettingseis is dat de situatie waarin een lichaam dat een onderneming drijft te maken krijgt met overheidsingrijpen en tot herinvestering overgaat.

Als hoofdregel geldt dat de BOR en de DSR-ab niet van toepassing zijn op preferente aandelen. Een uitzondering is gemaakt voor preferente aandelen die in het kader van een gefaseerde bedrijfsopvolging zijn uitgegeven.

De wetgever heeft in de wet echter niet bepaald wat een preferent aandeel is. Door de invoering van de Wet aanpassing fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten 2025 is vanaf 1 januari 2026 een definitie van het begrip preferente aandelen in de wet opgenomen. In artikel 35c lid 12 SW en artikel 4.17a lid 14 Wet IB 2001 is het volgende bepaald:

Om te verduidelijken wat preferente aandelen zijn, definieert de wet dus een preferent aandeel als een aandeel met voorrang ten aanzien van de winstverdeling of liquidatieopbrengsten. Er zijn hierdoor drie alternatieve kwalificaties van een aandeel mogelijk:

Er is geen overgangsrecht. Wel is door de wetgever het volgende opgemerkt:

Het komt in de praktijk voor dat een erflater of schenker op (zeer) hoge leeftijd nog een onderneming start, een aandeel in een onderneming koopt of een aanmerkelijk belang verwerft in een bv, die een onderneming drijft (de zogenoemde ‘rollatorinvesteringen’). Hierdoor wordt een deel van het vermogen van deze erflater of schenker ondernemingsvermogen waarop mogelijk de BOR van toepassing kan zijn. Om dit tegen te gaan is per 1 januari 2026 een antimisbruikbepaling in de BOR opgenomen.

Met ingang van 1 januari 2026 wordt de bezitstermijn verlengd voor erflaters die de AOW-gerechtigde leeftijd plus 3 jaar hebben bereikt en voor schenkers die de AOW-gerechtigde leeftijd plus 7 jaar hebben bereikt. De bezitstermijn wordt voor zowel erflaters als schenkers stapsgewijs vanaf die leeftijden verhoogd. Dit is geregeld in artikel 35d lid 2 en 3 SW:

In onderstaande tabel staan de verlengde bezitstermijnen weergegeven:

Als sprake is van een aanmerkelijk belang of van het genieten van een resultaat uit een werkzaamheid, gelden de verlengingen van de bezitstermijn ook voor de periode dat het lichaam waarop het aanmerkelijk belang betrekking heeft, de onderneming dreef of een medegerechtigdheid hield of voor de periode dat de onroerende zaak die behoort tot een werkzaamheid als bedoeld in artikel 3.92 Wet IB 2001 dienstbaar was aan de onderneming van het lichaam waarin het aanmerkelijk belang wordt gehouden.

In een ‘dubbel-BOR-constructie’ wordt de BOR vaker dan een keer toegepast op dezelfde onderneming. Dit vindt bijvoorbeeld plaats wanneer iemand een onderneming schenkt met toepassing van de BOR, de onderneming vervolgens na het voldoen aan de voortzettingstermijn terugkoopt met beleggingsvermogen en na het verstrijken van de bezitstermijn opnieuw schenkt met toepassing van de BOR. Om dit tegen te gaan is per 1 januari 2026 een antimisbruikbepaling in de BOR opgenomen.

Deze antimisbruikbepaling geldt voor alle situaties dat iemand een onderneming verkoopt en later weer met toepassing van de BOR erft of geschonken krijgt. De voorgestelde antimisbruikbepaling geldt dus niet alleen voor de recht-toe-recht-aan situatie tussen ouders en kinderen, maar geldt ongeacht de relatie tussen de verkoper, de schenker en de verkrijger van de schenking onderscheidenlijk de erflater en de verkrijger van de erfenis.

Met deze maatregel wordt in de basis de toepassing van de BOR uitgesloten voor zover de onderneming op enig eerder moment in bezit is geweest van de verkrijger. De uitsluiting is maximaal het bedrag van de verkoopsom die betrekking had op het ondernemingsvermogen in de verkochte onderneming.

Als deze antimisbruikmaatregel uitsluitend zou zien op de destijds verkochte onderneming zou dat tot discussie kunnen leiden of de verkregen onderneming nog wel dezelfde onderneming is als de eerder verkochte onderneming. Een onderneming kan in de loop van de tijd namelijk veranderen, bijvoorbeeld door herstructurering of wijziging van de activiteiten. Daarom is deze antimisbruikmaatregel ook van toepassing als de verkregen onderneming op de een of andere manier een voortzetting is van de verkochte onderneming.

Deze bijdrage is bijgewerkt tot 1 december 2025 in verband met de aanlevertermijn voor publicatie. Wijzigingen en aanpassingen, die na deze datum in de concept-Eindejaarsregeling 2025 of in de Wet IB 2001 of in de Successiewet zijn gedaan, zijn dan ook niet meegenomen.

Informatie: vtboa@xs4all.nl