9.2.2.2 Schadevergoeding in geld of in natura

Een schuldenaar is in principe gehouden schadevergoeding in geld te voldoen, maar de schuldeiser kan in rechte vorderen dat de schuldenaar de schade in een andere vorm dan betaling van een geldsom voldoet. Artikel 6:103 luidt:

Schadevergoeding in natura dient ertoe de schuldenaar niet alleen financieel, maar ook feitelijk in een vergelijkbare toestand te brengen als die waartoe correcte nakoming had geleid. Het staat buiten twijfel dat de mogelijkheden die met schadevergoeding in natura kunnen worden gerealiseerd verder reiken dan de mogelijkheden van nakoming. De modaliteiten van schadevergoeding in natura zijn in principe onbegrensd:1

Vooral de Franse jurisprudentie getuigt van een grote diversiteit aan uitkomsten die via schadevergoeding in natura kunnen worden gerealiseerd.2 Zo is als schadevergoeding in natura gekwalificeerd: de verplichting van een schuldenaar een schuld van de schuldeiser over te nemen;3 de verplichting voor een uitgever een addendum te sturen naar alle abonnees van een telefoonboek, omdat de adresgegevens van een betalende adverteerder ten onrechte niet in het telefoonboek waren opgenomen;4 de nietigverklaring van een koopovereenkomst gesloten in strijd met een eerdere koopovereenkomst waarbij de tweede koper alsmede de verkoper opzettelijk de uitvoering van de eerste overeenkomst wilde beletten;5 het overdragen van een onroerende zaak.6

Interessant te signaleren is dat de Duitse wetgever, anders dan de Nederlandse wetgever (art. 6:103), een duidelijke voorkeur heeft voor schadevergoeding in natura. § 249 Abs. 1 en § 251 Abs. 1 BGB gaan uit van het primaat van schadevergoeding in natura. De gedachte is dat schadevergoeding in natura mogelijk beter het nadeel van de schuldeiser compenseert dan schadevergoeding in geld:7

Hoewel schadevergoeding in natura in Duitsland de hoofdregel is, geschiedt de veroordeling tot schadevergoeding in de praktijk echter veelal in geld.8