VI.1.1 Inleiding

De vaste commissie van Justitie van de Eerste Kamer bleek in 1987 een vooruitziende blik te hebben. In haar voorlopig verslag stelt ze de retorisch geformuleerde vraag of niet viel te verwachten dat

De vaste commissie verzocht vervolgens om een overzicht van de mogelijke maatregelen die de lange duur van de procedure konden bekorten.1 De minister gaf een dergelijk overzicht niet, maar dacht wel dat sprake kan zijn van langdurige procedures, iets wat een rechter ook niet kon voorkomen. Er was eventueel een comparitie van partijen mogelijk, wist de minister, en met art. 2:336 lid 4 BW is er alle ruimte een schikking te beproeven.2

De vraag bleek relevant te zijn. Het duurt doorgaans jaren voordat de uitstoting of uittreding van een aandeelhouder definitief is. De uittredingsprocedure tussen de gebroeders Hooymans is helaas een goed voorbeeld. Al op 8 november 1993 dagvaardde Geert zijn broers en medeaandeelhouders Wim en Hennie en vorderde hij de overname van zijn aandelen in het kapitaal van de Hooymansvennootschappen. Na ruim vijftien jaar procederen stelde de OK pas op 16 februari 2010 de waarde van de aandelen vast.3 Ook de strijd tussen twee andere broers is exemplarisch. Willem en Henny Sonder waren het eens over de uittreding van Willem. Het enige twistpunt betrof de waarde van de aandelen. De procedure ving aan met de dagvaarding op 3 september 1999 en eerst ruim negen jaar later heeft de OK in mei 2009 de te betalen prijs (bijna E 80.000) vastgesteld.4

Reden is dat in hoger beroep blijkt dat de deskundigenbenoeming en de waardering `dunnetjes wordt overgedaan'.5 Daarnaast gelden de woorden van Maeijer: 'Zoals zal blijken, is deze procedure betrekkelijk ingewikkeld.'6

Het gevolg is dat de ruziënde aandeelhouders de geschillenregeling in de praktijk links laten liggen. Meestal kiezen zij voor een enquêteprocedure. Soms wordt naast de geschillenregelingprocedure tevens een enquêteprocedure gestart. De onmiddellijke voorziening van deze procedure (art. 2:349a lid 2 BW) maakt een rechterlijk ingrijpen in de vennootschap in een vroeg stadium mogelijk.

De lange duur van de procedure is één van de belangrijkste oorzaken dat de geschillenregeling 'niet goed werkt'.7 In dit hoofdstuk staan de vertragende en andere procedurele aspecten centraal. Na een korte weergave van de voorgeschiedenis, bespreek ik enkele algemene kenmerken van de procedure in § VI.2. De eigenaardigheden van een geschillenregelingprocedure komen in de volgende paragraaf aan de orde. In § VI.4 beschrijf ik de wijzigingen die in het wetsvoorstel Flex-BV zijn opgenomen. Ik sluit af met mijn bevindingen en zal een voorstel doen voor procesrechtelijke aanpassingen in de wettekst van de geschillenregeling.