2.0 Introductie

De afgelopen dertig jaar is er veel onderzoek gedaan naar rechtvaardigheid. Dit onderzoek is bij verschillende soorten besluitvormingsprocedures verricht, zoals gerechtelijke procedures, mediation, arbitrage, procedures bij de politie (bijvoorbeeld aanhoudingsprocedures) en procedures binnen bedrijven (bijvoorbeeld beoordelings-, ontslag- of reorganisatieprocedures). Mensen die in een besluitvormingsprocedure zijn verwikkeld willen in het algemeen graag een gunstige uitkomst. Dit lijkt heel vanzelfsprekend. Toch blijken mensen een gunstige uitkomst minder belangrijk te vinden dan vaak wordt gedacht. Onderzoek heeft aangetoond dat mensen namelijk (ook) veel waarde hechten aan een rechtvaardige procedure (Lind & Tyler, 1988; Thibaut & Walker, 1975).

Wat maakt nu dat procesdeelnemers een besluitvormingsprocedure rechtvaardig vinden? Deze vraag beantwoord ik in paragraaf 2.1 door het belangrijkste onderzoek naar rechtvaardigheid in de afgelopen 30 jaar te bespreken. Vervolgens komt in paragraaf 2.2 de vragenlijst aan de orde die in dit onderzoek is gebruikt om de ervaren rechtvaardigheid van partijen en advocaten bij de comparitie na antwoord te meten. Ten slotte wordt in paragraaf 2.3 het belang van een (hogere) ervaren rechtvaardigheid duidelijk. In die paragraaf beschrijf ik wat de effecten zijn (in bijvoorbeeld gedrag en houding) als een procesdeelnemer de gevolgde procedure rechtvaardig vindt.