De uitvoering van Europese subsidieregelingen in Nederland (R&P nr. SB6) 2012/6.3.3.3:6.3.3.3 Een wettelijke grondslag in de Europese subsidieregelgeving

De uitvoering van Europese subsidieregelingen in Nederland (R&P nr. SB6) 2012/6.3.3.3

6.3.3.3 Een wettelijke grondslag in de Europese subsidieregelgeving

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

In de wetsgeschiedenis bij artikel 4:23 van de Awb is door de regering erkend dat een Europese verordening kan dienen als wettelijke grondslag voor de verstrekking van Europese subsidies die kwalificeren als Awb-subsidies.1 Indien in een Europese subsidieverordening de verstrekking van de Europese subsidie is opgedragen aan een Nederlands bestuursorgaan, is derhalve voldaan aan het vereiste van een grondslag in een wettelijk voorschrift.2 Het is juister om te stellen dat het nationale bevoegdheidsrecht in dat geval niet relevant is.3 Met de Europese verordening staat de bevoegdheid van het Nederlandse bestuursorgaan vast, wat de Awb daarover ook zegt.

In dit onderzoek is meer dan eens geconstateerd dat uit alle onderzochte Europese subsidieverordeningen niet duidelijk wordt welk specifiek Nederlands bestuursorgaan bevoegd is de Europese subsidie te verstrekken.4 Om deze reden kunnen Europese subsidieverordeningen niet dienen als wettelijke grondslag in de zin van artikel 4:23, eerste lid, van de Awb.5 De bevoegdheid tot verstrekking van Europese subsidies voor de lidstaat, de beheersautoriteit, 'de bevoegde autoriteit' is weliswaar neergelegd in de Europese subsidieverordening, maar de institutionele bevoegdheid, dat wil zeggen de bevoegdheid van een Nederlands bestuursorgaan om de Europese subsidie daadwerkelijk te verstrekken, moet nog worden neergelegd in het nationale recht.6 Dat hierover in de praktijk misverstanden bestaan, laat de toelichting op het Besluit EFRO zien. Hierin wordt opgemerkt dat de wettelijke grondslag als bedoeld in artikel 4:23, eerste lid, van de Awb is te vinden in de EFRO-verordening.7 Gelet op het vorenstaande, is dit veel te kort door de bocht gesteld. Aan het vereiste van de wettelijke grondslag is immers pas voldaan indien in een nationale wettelijke regeling het specifieke Nederlandse bestuursorgaan is aangewezen en de activiteiten worden genoemd waarvoor subsidie wordt verstrekt. Deze opvatting wordt bevestigd in de jurisprudentie van de Nederlandse bestuursrechters.

Zo overweegt de ABRvS in de uitspraak van 19 april 2006 met betrekking tot een Europese subsidie die in het kader van het EOGFL-O is verstrekt dat - ongeacht de vraag of een bestuursorgaan op nationaal niveau een bevoegdheid rechtstreeks aan een verordening kan ontlenen - in dit geval niet is voorzien in een nationale wettelijke regeling, waarin de lidstaat heeft bepaald dat provinciale staten dan wel het college de bevoegdheid heeft uit de aan de Staat toegekende Europese gelden de desbetreffende subsidies te verstrekken en onder welke voorwaarden dat dient te gebeuren.8 In de uitspraak van 3 januari 2007 overweegt de ABRvS dat in de Verordening nr. 1260/1999 en de Verordening nr. 1784/1999 geen nationaal bestuursorgaan is aangewezen dat bevoegd is tot het verstrekken van subsidies gefinancierd uit het Europees Sociaal Fonds.9 Deze verordeningen bevatten volgens de ABRvS derhalve geen wettelijke grondslag voor subsidieverstrekking in de zin van artikel 4:23, eerste lid, van de Awb. De wettelijke grondslag dient dan ook op nationaal niveau te worden gevonden.

Het voorgaande betekent dat op nationaal niveau moet worden bepaald welk Nederlands bestuursorgaan wordt belast met de verstrekking van de Europese subsidies. Indien in een Europese subsidieverordening duidelijk is omschreven voor welke activiteiten Europese subsidies kunnen worden verstrekt, is het voldoende dat in het nationale recht wordt neergelegd welk Nederlands bestuursorgaan bevoegd is de Europese subsidies bedoeld in de desbetreffende Europese subsidieverordening te verstrekken.10 Indien daarbij in een Europese verordening is bepaald dat de beheersautoriteit de projecten selecteert waaraan een Europese subsidie wordt verstrekt, is voldoende dat in het nationale recht is neergelegd welk Nederlands bestuursorgaan als beheersautoriteit zal fungeren. Indien uit een Europese verordening onvoldoende duidelijk wordt voor welke activiteiten subsidie kan worden verstrekt, dient dit op nationaal niveau te worden gespecificeerd.11 De precieze activiteiten waarvoor een Europese subsidie kan worden verstrekt behoeven niet per se in een wet in formele zin of een provinciale verordening te worden neergelegd; zij kunnen ook in een nadere ministeriële regeling of een gedelegeerde verordening worden uitgewerkt.12 Dit laatste is te verkiezen, nu iedere nieuwe programmaperiode nieuwe Europese subsidieverordeningen en -besluiten worden vastgesteld die pas kort voor aanvang van de programmaperiode beschikbaar zijn. Dit voorkomt dat iedere programmaperiode de wet in formele zin of de primaire provinciale verordening moet worden gewijzigd, hetgeen nu eenmaal tijd kost.13 Het eenvoudigst is dan ook om in een wet in formele zin of provinciale verordening neer te leggen dat het desbetreffende bestuursorgaan bevoegd is tot subsidieverstrekking voor bepaalde ruim omschreven activiteiten.

Voor de bepalingen die zijn neergelegd in Europese subsidiebesluiten van algemene strekking die zijn gericht tot de lidstaten geldt dat zekerheidshalve ervan moet worden uitgegaan dat zij niet kunnen worden aangemerkt als een wettelijk voorschrift in de zin van artikel 4:23, eerste lid, van de Awb op basis waarvan Europese subsidies kunnen worden verstrekt.14 Zoals in paragraaf 6.3.2 is besproken zijn zij — anders dan Europese verordeningen — niet rechtstreeks toepasselijk in de lidstaten. Daarbij komt dat ook in Europese subsidiebesluiten niet is geregeld welk specifiek Nederlands bestuursorgaan bevoegd is om de Europese subsidie te verstrekken.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.