4.4 Conclusie

131. Overeenkomsten van achterstelling zijn in de eerste plaats overeenkomsten als alle andere. Daarom spelen bij de uitleg van overeenkomsten van achterstelling alle gezichtspunten een rol die in het algemeen bij de uitleg van overeenkomsten een rol spelen. De achterstelling geeft een bijzondere uitwerking aan enkele gezichtspunten bij de uitleg van overeenkomsten en maakt enkele gezichtspunten in het bijzonder relevant.

Overeenkomsten van achterstelling gesloten tussen de junior en de schuldenaar zijn bestemd om de rechtspositie van derden, de senior, te beïnvloeden. Dat is op zichzelf onvoldoende om die overeenkomsten op een bijzondere manier uit te leggen.

Bijkomende omstandigheden kunnen daar wel toe leiden. Als de overeenkomst een derdenbeding bevat wordt de senior door aanvaarding daarvan partij bij de overeenkomst. Vervolgens moet bij de uitleg van de overeenkomst rekening worden gehouden met de bijzondere wijze van toetreding van de senior.

Als de overeenkomst een algemene achterstelling bevat kan die aanleiding zijn om die overeenkomst objectief uit te leggen. Omdat algemene achterstellingen vaak voorkomen in achtergestelde obligaties valt dit vaak samen met een tweede argument om dergelijke achterstellingen objectief uit te leggen. De obligatiehouders worden aan de obligatievoorwaarden gebonden zonder dat zij betrokken waren bij de totstandkoming daarvan.

Ook het doel van de achterstellingsovereenkomst kan een rol spelen bij de uitleg daarvan. Dit gezichtspunt moet echter met enige scepsis worden benaderd, omdat een al te ruim beroep op het doel van de achterstelling de grondslag onder de beperkingen van de schuldeisersbevoegdheden van de junior dreigt weg te slaan. Het doel van de achterstelling is om de senior zekerheid te bieden, maar de beperking van de schuldeisersbevoegdheden van de junior rust op de instemming van de junior en niet op het doel van de achterstelling om de senior gerust te stellen.

De toepassing van andere gezichtspunten bij de uitleg van een achterstellingsovereenkomst wordt minder gekleurd door het bijzondere karakter van de achterstellingsovereenkomst. De hoedanigheden van partijen en de samenhang met andere overeenkomsten werken bijvoorbeeld op de gebruikelijke manier door in de uitleg van de overeenkomsten van achterstelling.

De wijze waarop achterstellingsovereenkomsten in de praktijk worden toegepast maakt sommige gezichtspunten relevanter dan andere. De achterstelling van verkopersleningen en aandeelhoudersleningen in het midden- en kleinbedrijf gebeurt meestal op basis van de standaarddocumentatie van de financierende bank. Bovendien zijn de junioren in dat geval doorgaans minder professionele partijen dan de senior. Dit kan aanleiding zijn om dergelijke overeenkomsten subjectief uit te leggen en bij twijfel bovendien contra proferentem. Daarentegen worden achterstellingsovereenkomsten in de leveraged finance doorgaans gesloten tussen zeer professionele partijen die een uniforme en objectieve uitleg van hun overeenkomst beogen. Bij de uitleg van dergelijke overeenkomsten komt de taalkundige interpretatie dus nog meer gewicht toe dan bij andere overeenkomsten.