Einde inhoudsopgave
Afscheiding van bestanddelen (O&R nr. 134) 2022/1.2.3
1.2.3 Niet-samengestelde zaken
mr. J.C.T.F. Lokin , datum 01-03-2022
- Datum
01-03-2022
- Auteur
mr. J.C.T.F. Lokin
- JCDI
JCDI:ADS645044:1
- Vakgebied(en)
Goederenrecht / Algemeen
Goederenrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
D. 41, 3, 30 pr. (Pomponius): “(…) Tria autem genera sunt corporum, unum, quod continetur uno spiritu et Graece hynoomenon [continuum] vocatur, ut homo tignum lapis et similia (…).” “Er bestaan drie soorten lichamelijke zaken, een eerste soort, die een niet-samengesteld geheel vormt en die in het Grieks een ‘wezenlijke eenheid’ wordt genoemd, bijvoorbeeld een slaaf, een balk, een steen en dergelijke”. De Romeinen zagen slaven niet als personen maar als zaken, zie D. 1, 5, 4, 1. Vgl. Baron (1896), p. 71: “Sache (res) bedeutet im Allgemeinen alles Dasjenige, was in sich einheitlich ist und einen bestimmten Vermögenswerth hat.”
Windscheid I (1891), p. 571.
De reivindicatio is sinds het formula-proces de actie van de eigenaar om de zaak op te eisen.
D. 6, 1, 1, 1 (Ulpianus): “Quae specialis in rem actio locum habet in omnibus rebus mobilibus, tam animalibus quam his quae anima carent, et in his quae solo continentur.” “Deze op een specifieke zaak gerichte actie is van toepassing bij alle roerende zaken, zowel bezielde als onbezielde, en bij zaken die op grond betrekking hebben.”
De Romeinen kenden drie categorieën (lichamelijke) zaken. Allereerst de niet-samengestelde zaken die een wezenlijke eenheid (unus spiritus) vormden, zoals een slaaf, een balk of een steen.1 Op een gedeelte van zo’n zaak kon geen afzonderlijk recht bestaan. Een pandrecht op de linkerhelft van een balk was niet mogelijk, net zomin als een afzonderlijk eigendomsrecht op de bovenbil van een koe. Pas als een deel werd afgescheiden, de linkerhelft van de balk werd afgezaagd of van de bovenbil van het rund een biefstuk werd gemaakt, stonden de Romeinen afzonderlijke rechten toe op die zaak. Door de verwijdering was dat deel zelf een afzonderlijke zaak geworden.2 De eigenaar van een niet-samengestelde zaak kon de revindicatie instellen.3 De revindicatie was de actie van de eigenaar van een zaak om het bezit van die zaak op te eisen. Deze eigendomsactie was gericht op een specifieke zaak.4 Op één zaak rustte maar één eigendomsrecht. Op twee zaken rustten twee eigendomsrechten. Eén eigendomsrecht op twee zaken was naar Romeins recht (en overigens ook naar Nederlands recht) niet mogelijk.