4.1 Conversie en minderheidsbescherming

Wanneer aandelen worden omgezet in aandelen waaraan andere rechten en/of verplichtingen zijn verbonden kan dat ingrijpende gevolgen hebben voor aandeelhouders. Wanneer aandeelhouders zelf tot een vermindering van rechten of een toename van verplichtingen besluiten of daarmee instemmen, is dat hun eigen keuze. Waar echter aandeelhouders door de omvang van hun aandelenbelang en het daaraan verbonden stemrecht niet bij machte zijn een statutenwijziging tegen te houden die een vermindering van hun rechten of een verzwaring van hun plichten inhoudt wordt dit anders.

Voor zowel de NV als de BV geldt de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid (2:8 lid 2 BW). De door een statutenwijziging in zijn zeggenschaps- of financieel-economische belangen getroffen aandeelhouder kan gehele of gedeeltelijke vernietiging van het besluit vorderen indien de belangen van de aandeelhouder door het besluit op onredelijke wijze of in onredelijke mate worden geschaad.1 Dit moet naar ik meen niet al te snel worden aangenomen. Wie deelneemt in een vennootschap weet dat de statutaire regels door een besluit van de algemene vergadering kunnen worden veranderd.2 Echter, er zijn gevallen denkbaar waarin een minderheidsaandeelhouder niet door wettelijke regels van minderheidsbescherming wordt beschermd, maar een besluit toch in strijd met de redelijkheid en billijkheid kan worden geacht wanneer de minderheidsaandeelhouder daardoor onredelijk in zijn belangen wordt geschaad. Zo kan een besluit tot uitgifte van een dusdanig aantal preferente aandelen waardoor de winstverwachting van een minderheidshouder van gewone aandelen volstrekt illusoir wordt in strijd zijn met de redelijkheid en billijkheid wanneer de minderheidsaandeelhouder door uitsluiting van het voorkeursrecht niet in staat wordt gesteld een deel van de nieuw uit te geven aandelen te nemen.

Het beginsel van de redelijkheid en billijkheid brengt weliswaar met zich mee dat een meerderheidsaandeelhouder bij een besluit tot statutenwijziging ook de belangen van minderheidsaandeelhouders in ogenschouw dient te houden, dit beginsel gaat niet zo ver dat een meerderheidsaandeelhouder zich dient op te stellen en zijn stemrecht dient uit te oefenen op een zodanige wijze dat de belangen van minderheidsaandeelhouders op geen enkele wijze kunnen worden geschaad of zelfs verminderd. Om de belangen van minderheidsaandeelhouders op cruciale punten te beschermen voorziet de wet in een aantal bijzondere bepalingen ter bescherming daarvan. Deze bepalingen zijn voor conversie bij statutenwijziging relevant omdat zij medebepalend zijn voor de wijze waarop en de voorwaarden waaronder conversie kan plaatsvinden. Ten aanzien van conversie op grond van een statutaire conversieregeling dient de vraag te worden beantwoord hoe deze zich verhoudt tot minderheidsbescherming. Gezien hun relevantie voor conversie volgt hierna een overzicht van de wettelijke bepalingen van minderheidsbescherming, eerst van de NV en daarna van de BV.