Rb. Den Haag, 14-10-2013, nr. AWB 12-40033 en 13-6945

Verweerder heeft de aanvraag van eiser afgewezen op grond van artikel 31, eerste lid, in samenhang met artikel 31, tweede lid, aanhef en onder k, van de Vw 2000. Verweerder acht artikel 1(F), aanhef en onder a, b en c, van het Verdrag betreffende de status van Vluchtelingen van Genève van 28 juli 1951, zoals gewijzigd bij Protocol van New York van 31 januari 1967 (Vluchtelingenverdrag) van toepassing. Verweerder stelt zich op het standpunt dat eiser als leidinggevende dan wel commandant van het Front Nationaliste et Intégrationniste (FNI) en als voorzitter van het Front Populaire pour la Justice au Congo (FPJC) in verband kan worden gebracht met het voorbereiden en uitvoeren van aanvallen op burgers, daaronder begrepen het doden van burgers, seksueel misbruik van vrouwen, het houden van vrouwen en meisjes als slaaf, het rekruteren en inzetten van kindsoldaten, het tewerkstellen van personen onder erbarmelijke omstandigheden (in de mijnen), schending van het VN(wapen)embargo, het uitspreken van straffen en uitvoeren van executies zonder berechting, en plundering. Verweerder stelt zich daarnaast op het standpunt dat eiser bij terugkeer naar de DRC geen reëel risico loopt op een behandeling die in strijd is met artikel 3 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). In het besluit heeft verweerder voorts opgenomen dat het besluit niet de rechtsgevolgen heeft als opgesomd in artikel 45 van de Vw 2000, nu eiser zich in de rechtsmacht van het International Criminal Court (ICC) bevindt. In de huidige situatie kan geen sprake zijn van rechtmatig verblijf in Nederland en/of uitzetting. Een tegen dit besluit ingesteld beroep heeft, gelet op het vorenstaande dan ook niet de in artikel 82 van de Vw 2000 genoemde opschortende werking.

Ten aanzien van de feiten

De rechtbank betrekt bij de beoordeling de volgende door partijen niet betwiste feiten. Eiser is geboren in Aru, in de provincie Oriental in de DRC en behoort tot de bevolkingsgroep van de Lendu. Eiser heeft in 2002 en 2003 werkzaamheden verricht voor de EMOI (Etat-Major Opérationnel Intégré) en hij was sinds de oprichting in 2007 de voorzitter van het FPJC. Eiser is op 2 september 2010 aangehouden en heeft vervolgens tot zijn vertrek naar Nederland in de DRC in de gevangenis gezeten.

Eiser is op 27 maart 2011, als getuige voor het ICC te Den Haag, onder de verantwoordelijkheid van de Victims and Witness Unit (VWU) van het ICC, Nederland binnengekomen. Eiser heeft bij het ICC getuigenverklaringen afgelegd op verzoek van de verdediging in de zaak van ‘The Prosecutor v. [B] and [C]’. Eiser heeft vervolgens op 12 mei 2011 een asielaanvraag ingediend.

De minister van Buitenlandse Zaken heeft op verzoek van verweerder een individueel ambtsbericht betreffende eiser uitgebracht, gedateerd 9 november 2012 (kenmerk DCM/MA-U120504.0039) (hierna: individueel ambtsbericht).

Het wettelijk kader

Op grond van artikel 45, eerste lid, van de Vw 2000 geldt de beschikking waarbij een aanvraag tot het verlenen van de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, bedoeld in artikel 28, of voor onbepaalde tijd, bedoeld in artikel 33, wordt afgewezen, als terugkeerbesluit, tenzij reeds eerder een terugkeerbesluit tegen de vreemdeling is uitgevaardigd en aan de daaruit voortvloeiende terugkeerverplichting niet is voldaan, en heeft deze van rechtswege tot gevolg dat:

Op grond van artikel 82, eerste lid, van de Vw 2000 wordt de werking van het besluit omtrent een verblijfsvergunning opgeschort totdat de beroepstermijn is verstreken of, indien beroep is ingesteld, op het beroep is beslist.

Op grond van artikel 31, eerste lid, van de Vw 2000 wordt een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd als bedoeld in artikel 28 van de Vw 2000 afgewezen indien de vreemdeling niet aannemelijk heeft gemaakt dat zijn aanvraag is gegrond op omstandigheden die, hetzij op zichzelf, hetzij in samenhang met andere feiten, een rechtsgrond voor verlening vormen.

In artikel 31, tweede lid, aanhef en onder k, van de Vw 2000 is bepaald dat bij het onderzoek naar de aanvraag mede wordt betrokken de omstandigheid dat de vreemdeling een gevaar vormt voor de openbare orde of nationale veiligheid.

Op grond van artikel 3.107, tweede lid, Vreemdelingenbesluit 2000 wordt, indien artikel 1 (F) van het Vluchtelingenverdrag aan het verlenen van een verblijfsvergunning aan de vreemdeling op grond van artikel 29, eerste lid, onder a, van de Vw in de weg staat, aan die vreemdeling evenmin een verblijfsvergunning verleend op één van de andere gronden, bedoeld in artikel 29 van die wet.

Op grond van artikel 1(F) van het Vluchtelingenverdrag zijn de bepalingen van dat Verdrag niet van toepassing op een persoon ten aanzien van wie er ernstige redenen zijn om te veronderstellen dat:

Op grond van artikel 3 van het EVRM mag niemand worden onderworpen aan folteringen of aan onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen.

Op grond van artikel 6, eerste lid, van het EVRM, voor zover van belang, heeft eenieder, bij het vaststellen van zijn burgerlijke rechten en verplichtingen of bij het bepalen van de gegrondheid van een tegen hem ingestelde vervolging, recht op een eerlijke en openbare behandeling van zijn zaak, binnen een redelijke termijn, door een onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat bij de wet is ingesteld.

Volgens paragraaf C4/3.11.3.2 van de Vreemdelingencirculaire (Vc) 2000 - ten tijde van belang - worden oorlogsmisdrijven gedefinieerd in artikel 8 van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof. Daarnaast zijn er nog andere - oudere - internationale instrumenten waarin oorlogsmisdrijven worden gedefinieerd, zoals het Neurenberg-Handvest (artikel 6 (b)). Voorbeelden van oorlogsmisdrijven zijn de handelingen zoals onder meer weergegeven in Neurenberg-Handvest van 1945 (artikel 6 (b)), het Genocide Verdrag van 1948 (artikel 1 tot en met 4), de vier Rode Kruisverdragen van Genève van 1949, de Aanvullende Protocollen I en II bij deze Verdragen van 1977, het Cultuurgoederenverdrag van Den Haag van 1954 (artikel 18 en 19), het Bupo (artikel 6 (recht op leven), 7 (verbod van foltering) en 8 (verbod van slavernij), het Antifolterverdrag, verschillende wapenverdragen zoals het Verdrag van Parijs inzake chemische wapens van 1993, en het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof van 1998 (artikel 8).

Schendingen van internationaal humanitair recht gedurende een gewapend conflict constitueren oorlogsmisdrijven, ongeacht of het gewapend conflict een internationaal of een intern karakter draagt. Voorts is van belang dat schendingen van het gemeenschappelijk artikel 3 van de verdragen van Genève van 1949, begaan gedurende een intern gewapend conflict, alsmede andere ernstige schendingen van de wetten en gebruiken die gelden ingeval van gewapende conflicten die niet internationaal van aard zijn, binnen het gevestigde kader van internationaal recht, krachtens artikel 8, tweede lid, onder c en e, van het Statuut van Rome, oorlogsmisdrijven constitueren.

Volgens voormelde paragraaf worden misdrijven tegen de menselijkheid gedefinieerd in artikel 7 Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof. Het gaat om handelingen die zijn gepleegd als onderdeel van een wijdverbreide of stelselmatige aanval gericht tegen een burgerbevolking, met kennis van de aanval. Deze handelingen kunnen ook in vredestijd gepleegd worden. Daarnaast zijn er nog andere - oudere - internationale instrumenten waarin misdrijven tegen de menselijkheid worden gedefinieerd, zoals het Neurenberg-Handvest (artikel 6 (c)).

Volgens voormelde paragraaf moeten de volgende misdrijven voorts worden aangemerkt als ernstig niet-politiek misdrijf in de zin van artikel 1(F) (b), ook indien de pleger zich beroept op de politieke aard van het delict:

Voormelde paragraaf vermeldt tot slot - voor zover van belang - het volgende. De doelstellingen van de VN staan opgesomd in de preambule en artikel 1 van het Handvest van de VN van 1945. De beginselen van de VN staan opgesomd in artikel 2 van het Handvest.

Artikel 1(F) (c) is van toepassing op gevallen van schendingen van deze doelstellingen en beginselen. Het heeft in het bijzonder betrekking op personen met een hoge openbare functie die uit hoofde van hun verantwoordelijkheden handelingen hebben bevolen of toegestaan die in strijd zijn met genoemde doelstellingen en/of beginselen, alsmede op personen die verantwoordelijkheid hebben gedragen voor dergelijke handelingen, bijvoorbeeld omdat zij deel uitmaakten van de veiligheidsdiensten.

[..]

De volgende handelingen vallen in ieder geval onder artikel 1(F) (c):

Volgens paragraaf 3.11.3.3 van de Vc 2000 is de bewijslast voor het aantonen van artikel 1(F een bijzondere. De Minister moet aantonen dat er 'ernstige redenen' zijn om te veronderstellen dat de vreemdeling onder de criteria van artikel 1(F) valt. De veronderstelling dat artikel 1(F) van toepassing is hoeft niet bewezen te worden volgens de in het strafrecht gehanteerde bewijsmaatstaf, maar moet niettemin zorgvuldig worden gemotiveerd.

Als er ernstige redenen zijn om te veronderstellen dat de vreemdeling zich aan een in artikel 1(F) bedoelde handeling heeft schuldig gemaakt, dient betrokkene, wil hij voorkomen dat op hem artikel 1(F) van toepassing zal worden verklaard, één en ander gemotiveerd te weerleggen. Teneinde te kunnen bepalen of betrokkene individueel voor artikel 1(F)-handelingen verantwoordelijk dient te worden gehouden, wordt onderzocht of ten aanzien van betrokkene kan worden aangenomen dat hij weet heeft gehad of had behoren te hebben van het plegen van het betreffende misdrijf/de betreffende misdrijven ('knowing participation') én of hij op enige wijze hieraan persoonlijk heeft deelgenomen ('personal participation'). Indien hiervan sprake is kan aan betrokkene artikel 1(F) worden tegengeworpen. Hiertoe wordt gebruik gemaakt van de 'personal and knowing participation test' (artikel 25 en 27 tot en met 33 Statuut van Rome). Er is ondermeer sprake van 'personal participation' wanneer betrokkene een misdrijf als bedoeld in artikel 1(F) heeft gefaciliteerd, dat wil zeggen dat zijn handelen en/of nalaten in wezenlijke mate heeft bijgedragen aan het misdrijf. Onder wezenlijke bijdrage dient te worden verstaan dat de bijdrage een feitelijk effect heeft gehad op het begaan van een misdrijf en dat het misdrijf hoogstwaarschijnlijk niet op dezelfde wijze zou hebben plaatsgevonden indien niemand de rol van betrokkene had vervuld dan wel indien betrokkene gebruik had gemaakt van mogelijkheden het misdrijf te voorkomen.

Volgens paragraaf C4/3.11.3.4 van de Vc 2000, voor zover van belang, kan zich de situatie voordoen dat aan de vreemdeling op grond van artikel 1(F) van het Vluchtelingenverdrag geen verblijfsvergunning wordt verleend, maar dat tegelijkertijd aannemelijk is dat hij bij terugkeer een risico loopt op een behandeling in strijd met artikel 3 van het EVRM. In deze gevallen wordt bij het nemen van het besluit beoordeeld:

a. of artikel 3 EVRM zich duurzaam verzet tegen uitzetting van de vreemdeling naar het land van herkomst; en, zo ja,

b. of het blijvend onthouden van een verblijfsvergunning disproportioneel is.

In artikel 2 van het op 7 juni 2007 gesloten Zetelverdrag tussen het Internationaal Strafhof en het Gastland (Zetelverdag) is het volgende bepaald:

This Agreement shall regulate matters relating to or arising out of the establishment and the proper functioning of the Court in the host State. It shall, inter alia, provide for the long-term stability and independence of the Court and facilitate its smooth and efficient functioning, including, in particular, its needs with regard to all persons required by the Court to be present at its seat and with regard to the transfer of information, potential evidence and evidence into and out of the host State. This Agreement shall also regulate matters relating to or arising out of the establishment and proper functioning of the Secretariat in the host State, and its provisions shall apply, mutatis mutandis, to the Secretariat. This Agreement shall, as appropriate, regulate matters relating to the Assembly, including its Bureau and subsidiary bodies.

Artikel 8 van het Zetelverdrag luidt, voor zover van belang, als volgt:

The premises of the Court shall be under the control and authority of the Court, as provided under this Agreement.

Except as otherwise provided in this Agreement, the laws and regulations of the host State shall apply on the premises of the Court.

The Court shall have the power to make rules, operative within its premises, as are necessary for the carrying out of its functions. The Court shall promptly inform the competent authorities upon the adoption of such rules. No laws or regulations of the host State which are inconsistent with rules of the Court under this paragraph shall, to the extent of such inconsistency, be enforceable within the premises of the Court.

[…]

Any dispute between the Court and the host State as to whether rules of the Court come within the ambit of this provision or as to whether laws or regulations of the host State are inconsistent with rules of the Court under this provision shall promptly be settled by the procedure set out in article 55 of this Agreement. Pending such settlement, the rule of the Court shall apply and the law and/or regulation of the host State shall be inapplicable on the premises of the Court to the extent that the Court claims it to be inconsistent with its rules.

Op grond van Artikel 88 van de Rijkswet van 20 juni 2002 tot uitvoering van het Statuut van het Internationaal Strafhof met betrekking tot de samenwerking met en bijstand aan het Internationaal Strafhof en de tenuitvoerlegging van zijn vonnissen (Uitvoeringswet) is de Nederlandse wet niet van toepassing op vrijheidsontneming ondergaan op last van het Strafhof binnen in Nederland aan het Strafhof ter beschikking gestelde ruimten.

In the matter at hand, the three detained witnesses were transferred to the Court pursuant to article 93(7) of the Statute for the purposes of giving testimony. Article 93(7) further provides that the transferred person shall remain in custody and that when the purposes of the transfer have been fulfilled, the Court shall return the person without delay to the requested State – in this case, the DRC.

The witnesses completed their testimony on Tuesday, 3 May 2011. At this juncture, the Chamber considers that it must settle only the issue of whether an immediate application of article 93(7) of the Statute would not constitute a violation of the detained witnesses’ rights to apply for asylum.

As matters stand, the Chamber is unable to apply article 93(7) of the Statute in conditions which are consistent with internationally recognised human rights, as required by article 21(3) of the Statute. If the witnesses were to be returned to the DRC immediately, it would become impossible for them to exercise their right to apply for asylum and they would be deprived of the fundamental right to effective remedy. Furthermore, were the Chamber to decide to oblige the Host State to cooperate with the Court in order to return the witnesses to the DRC immediately by transporting them to the airport, it would be constraining the Netherlands to violate the witnesses’ rights to invoke the non refoulement principle.”

Zoals uit de geciteerde overwegingen volgt, is het ICC van oordeel dat onmiddellijke uitvoering van de op artikel 93, zevende lid, van het Statuut gebaseerde afspraken met de DRC in afwachting van de vaststelling van de verplichtingen van Nederland op grond van het refoulement verbod reeds in strijd komt met de verplichtingen van het ICC op grond van artikel 21, derde lid, van het Statuut en de verplichtingen van Nederland op grond van het refoulementverbod. Indien in de asielprocedure vast komt te staan dat het terugsturen van eiser naar de DRC schending van het refoulementverbod oplevert, is dat des te meer het geval. Bovendien volgt uit de geciteerde overwegingen – zoals ook in de praktijk is gebleken – dat het ICC geen uitvoering geeft aan de afspraken met de DRC zolang de asielprocedure van eiser daaraan in de weg staat.

De conclusie is dan ook dat weliswaar van doorkruising van de afspraken van het ICC met de DRC sprake is indien aan eiser op grond van artikel 45 van de Vw 2000 rechtmatig verblijf zou worden toegekend en bij het toepassen van artikel 82 van de Vw 2000, maar dat deze doorkruising gerechtvaardigd is op grond van artikel 21, derde lid, van het Statuut en het refoulementverbod.

Overigens sluit dit ook aan bij de overwegingen van het EHRM in rechtsoverweging 76 van het hiervoor aangehaalde arrest in de Longa zaak, waar het EHRM zijn vaste jurisprudentie citeert dat ook indien een staat een deel van zijn bevoegdheden heeft overgedragen aan een internationale organisatie, de staat verantwoordelijk blijft indien die organisatie geen gelijkwaardige bescherming van EVRM-rechten biedt. Daarvan zou sprake zijn indien het ICC zich zou houden aan de afspraak eiser naar de DRC terug te sturen, terwijl tegelijkertijd is vastgesteld dat sprake is van een refoulementverbod. Op grond van de jurisprudentie van het EHRM is dat in strijd met het EVRM en is Nederland daarvoor verantwoordelijk. Doorkruising van de afspraken van het ICC met de DRC zou in zo’n geval daarom gerechtvaardigd zijn.

Uit het voorgaande volgt dat verweerder ten onrechte de rechtsgevolgen van artikel 45 en 82 van de VW 2000 heeft uitgesloten. De beroepsgrond slaagt. Het beroep is al hierom gegrond wegens strijd met het motiveringsvereiste. In het kader van finaliteit zal de rechtbank ook de overige beroepsgronden beoordelen.

Beperkte kennisname van de aan het individueel ambtsbericht ten grondslag gelegde stukken

De rechtbank heeft de onderliggende stukken van het individueel ambtsbericht opgevraagd bij de minister van Buitenlandse Zaken. Bij brief van 18 april 2013 de minister een beroep gedaan op artikel 8:29 van de Awb en de rechtbank meegedeeld dat alleen de rechtbank kennis mag nemen van de aan het ambtsbericht ten grondslag liggende vertrouwelijke stukken. De rechtbank acht de beperking van de kennisneming van de vertrouwelijke delen van de stukken gerechtvaardigd vanwege de bescherming van de bronnen. Nu beide partijen ter zitting daartoe toestemming hebben gegeven, zal de rechtbank mede op grond van de vertrouwelijke onderliggende stukken uitspraak doen.

De bewijswaarde van de door verweerder gebruikte bronnen

All of the armed groups have committed war crimes, crimes against humanity and violations of human rights law on a massive scale in Ituri. Unarmed civilians have been deliberately killed, contrary to article 3 common to the Geneva Conventions, often solely on the basis of their ethnicity. Attacks on villages have been accompanied by the killing of several thousands of civilians, widespread looting and destruction of housing and social structures, abduction of civilians, including women for sexual slavery, rape and torture (see section A below)

Lendu combatants engaged in inhumane acts such as mutilation and cannibalism, often under the effect of drugs prepared by their traditional healers. They abducted children and women for forced labour and sexual slavery. According to two eyewitnesses who were released, Lendu combatants told them that they were not killing Hema children but giving drugs to “transform them into Lendu”. Hundreds of Hema women were sexually abused and forced into working for the combatants. Many children and women of Hema origin were never released (see section A).

[..]

All of the armed groups have recruited and trained children to turn them into combatants. According to some estimates, 40 per cent of each militia force could be composed of children under 18 years of age. Given the uncertain figures for the total strength of the armed groups, it is impossible to give accurate figures for children. Current estimates suggest 6,000 children in armed groups, with several thousand others possibly involved in local defence groups.

[..]

Both Hema and Lendu combatants attacked territories belonging to other ethnic communities for different reasons: in some cases to punish them for having hosted enemy combatants, in others, because they took one side or the other in the conflict. Some towns, such as Mongbwalu, Mahagi and Aru, were attacked for control of their natural or financial resources. Regardless of the reasons for the attack, both Lendu and Hema militia parties committed similar types of exactions: mass killing of civilians, destruction of social infrastructures, looting of goods, abduction of women for sexual slavery and forced labour.

In de uitspraak van het ICC van 14 maart 2012, kenmerk ICC-01/04-01/06, inzake [F] (hierna: de zaak [F]), staat onder de feiten ondermeer het volgende opgenomen:

543. The evidence in the case demonstrates beyond reasonable doubt that during the entirety of the period covered by the charges there were a number of simultaneous armed conflicts in Ituri and in surrounding areas within the DRC, involving various different groups.

[..]

546. From March 2003, at the latest, the FRPI was an organised armed group as it had a sufficient leadership and command structure, participated in the Ituri Pacification Commission, carried out basic training of soldiers and engaged in prolonged hostilities, including the battles in Bogoro and Bunia (between March and May 2003).

547. Extensive evidence has been given during the trial concerning the UPC/FPLC’s involvement in the fighting involving rebel militias (namely the RCD-ML and Lendu militias, including the FRPI) that took place in Ituri between September 2002 and August 2003. The Chamber heard evidence that the UPC/FPLC, assisted by the UPDF, fought the RCD-ML in Bunia in August 2002. In November 2002, the UPC/FPLC fought Lendu combatants and the APC in Mongbwalu. The UPC/FPLC fought the APC and Lendu militias in Bogoro (March 2003), and it was in conflict with Lendu militias in Lipri, Bambu and Kobu (in February and March 2003), Mandro (March 2003), and Mahagi, among other areas. In early March 2003, fighting between the UPC/FPLC and the UPDF and several Lendu militias, including the FRPI, ended in the withdrawal of the UPC/FPLC from Bunia. However, in May 2003 the UPC/FPLC army returned to Bunia where it clashed with Lendu militias, again including the FRPI, resulting in a number of casualties.

Verweerder verwijst ten aanzien van seksueel geweld tegen vrouwen onder andere naar het rapport van augustus 2010 van de UNHCR: ‘Democratic Republic of the Congo, 1993-2003, Report of the Mapping Exercise documenting the most serious violations of human rights and international humanitarian law committed within the territory of the Democratic Republic of the Congo between March 1993 and June 2003’, dat vermeldt:

605. Numerous rapes were thus reportedly committed by the Lendu militia, which

subsequently became the FNI and the FRPI, and by the Hema of the UPC, over the course of successive battles to capture Bunia. Women and girls were abducted and taken to military quarters or private houses to be raped by elements of the UPC. At Songolo and at Nyakunde, women and girls were systematically raped and hundreds more forced into slavery by the assailants during violent attacks conducted by the UPC and the Ngiti and Lendu militias respectively in these areas. In May 2003, Lendu militia, supported by the APC (the RCD-ML’s army) apparently engaged in mutilation and sexual torture during their offensive against the UPC for control of Bunia. Cases of female mutilation are said to have been common during attacks carried out by both camps. [..]

606. [..] In March 2003, in the mining region of Kilo and Mongbawbu, members of the FNI allegedly raped and forced Hema women into slavery. They apparently cut off the breasts and genitalia of Hema and Nyali women who were too exhausted to carry their loads any further. Between May and December 2003, the Médecins sans frontières health post in Bunia treated 822 rape victims aged between 13 and 25.”

[..]

641. [..] Women abducted from Bogoro following the attack of the Lendu and

Ngitis militia of the FNI and FRPI reported that some of them were thrown into waterfilled

holes from which they were regularly removed to be raped by soldiers and their

commanding officers. The female prisoners were sometimes also raped by other

prisoners.

9.3.4 Met betrekking tot de bewijswaarde van de in 9.3.3 genoemde rapporten van de VN en de UNHCR overweegt de rechtbank als volgt.

Het Special report on the events in Ituri, January 2002-December 2003’ van de Verenigde Naties (VN) van 16 juli 2004 is door het ICC in zijn uitspraak van 14 maart 2012 inzake [F] geaccepteerd als bewijs (bewijsstuk EVD-OTP-00623). De rechtbank ziet dan ook geen aanleiding om te twijfelen aan deze bron.

In het rapport van augustus 2010 van de VN ‘Democratic Republic of the Congo, 1993-2003, Report of the Mapping Exercise documenting the most serious violations of human rights and international humanitarian law committed within the territory of the Democratic Republic of the Congo between March 1993 and June 2003’ staat in paragraaf 7 de wijze van onderzoek vermeld. Ten aanzien van de gehanteerde bewijsmaatstaf staat het volgende vermeld:

The question was therefore not one of being satisfied beyond reasonable doubt that a violation was committed, but rather of reasonably suspecting that the incident did occur. Reasonable suspicion is defined as “necessitating a reliable body of material consistent with other verified circumstances tending to show that an incident or event did happen. Assessing the reliability of the information obtained was a two-stage process involving evaluation of the reliability and credibility of the source, and then validity and veracity of the information itself.

Volgens het rapport was het doel van het rapport niet zozeer om daders te identificeren, maar om op een inzichtelijke wijze de ernst van de gepleegde schendingen duidelijk te maken. Het rapport bevat een beschrijving van meer dan 600 gewelddadige incidenten die hebben plaatsgevonden in de DRC in de periode van maart 1993 tot juni 2003. Elk genoemd incident wordt ondersteund door ten minste twee onafhankelijke bronnen die zijn geïdentificeerd in het rapport. Meer dan 1500 documenten over de betrokken periode zijn geanalyseerd om per regio een eerste lijst vast te stellen van de belangrijkste schendingen. Vervolgens zijn meer dan 1280 getuigen gehoord om de schendingen in de lijst te ondersteunen of ontkrachten.

De rechtbank stelt vast dat de bevindingen uit dit rapport sporen met het ‘Special report on the events in Ituri, January 2002-December 2003’ Daarbij overweegt de rechtbank dat de informatie voor wat betreft de strijd bij Bogoro in februari 2003 wordt bevestigd door het de uitspraak van het ICC van 18 december 2012 inzake [C]. Het ICC overweegt dienaangaande als volgt:

337. In light of the foregoing, the Chamber is able to find that the attack on Bogoro began at around 5 a.m. on 24 February 2003. The attackers, who included children, came from several different directions, via roads and tracks leading from localities mostly inhabited by Ngiti and Lendu. It can be stated on the basis of the various testimonies that there were Ngiti combatants from Walendu-Bindi collectivité and Lendu combatants from Bedu-Ezekere groupement in Bogoro on that day.

338. The Chamber further notes that there is a wealth of evidence to show that during and after the 24 February 2003 attack, inhabitants of Bogoro were killed, women were raped and some were kept in captivity by the attackers, property was pillaged and, lastly, buildings were attacked and destroyed.

Daarvan uitgaande en gezien de beschreven onderzoeksmethode en de omvang van het onderzoek ziet de rechtbank geen aanleiding om te twijfelen aan de passages uit dit rapport die verweerder aan het bestreden besluit ten grondslag heeft gelegd. Eiser heeft geen concrete aanknopingspunten aangevoerd om tot een ander oordeel te komen.

9.3.5 De rechtbank concludeert dat verweerder met de in overweging 9.3.3 opgenomen verwijzingen voor zover het de periode van eind 2002 tot 2003 betreft afdoende heeft gemotiveerd dat strijders van het FNI en de FRPI betrokken waren bij het voorbereiden en uitvoeren van aanvallen op burgers, daaronder begrepen het doden van burgers, seksueel misbruik van vrouwen, het houden van vrouwen en meisjes als slaaf, het rekruteren en inzetten van kindsoldaten en plundering. Naar het oordeel kunnen deze misdrijven als misdrijven tegen de menselijkheid, en ernstige niet-politieke misdrijven worden gekwalificeerd.

9.3.6 Vervolgens dient beoordeeld te worden of verweerder zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat eiser individueel verantwoordelijk kan worden gehouden voor de misdrijven als hiervoor bedoeld. Daarbij is van belang de beantwoording van de vragen of eiser wist of had behoren te weten dat strijders van de FRPI en het FNI zich schuldig hebben gemaakt aan vorenbedoelde misdrijven (‘knowing participation’) en of eiser als mededader kan worden beschouwd (‘personal participation’).

Nu zoals volgt uit overweging 9.2.2 niet aannemelijk is dat eiser commandant was van het FNI en uit de bewijsmiddelen ook geen andere band met het FNI naar voren komt, kan eiser niet verantwoordelijk worden gehouden voor door FNI-strijders gepleegde misdrijven.

De rechtbank is echter wel van oordeel dat verweerder zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat eiser weet heeft gehad of had behoren te hebben van het plegen van de misdrijven door strijders van de FRPI in Bogoro. De rechtbank overweegt dienaangaande dat eiser door de weg te wijzen aan mensen van de FRPI contact heeft gehad met strijders. Gelet op het hoge percentage kinderen dat volgens de in overweging 9.3.3 bronnen deel uitmaakte van de milities, acht de rechtbank aannemelijk dat eiser wist dat er bij de strijders kinderen aanwezig waren. De rechtbank merkt daarbij op dat het ICC voor kindsoldaten uitgaat van een leeftijd van jonger dan vijftien jaar. Ook van de overige misdrijven acht de rechtbank in ieder geval aannemelijk dat eiser daarvan had kunnen weten. Uit het door verweerder genoemde ‘Special report on the events in Ituri, January 2002-December 2003’ van de VN van 16 juli 2004 blijkt dat in de periode 2002 tot aan de strijd bij Bogoro door milities op grote schaal dergelijke mensenrechtenschendingen werden gepleegd. Ook uit het algemeen ambtsbericht van de minister van Buitenlandse zaken van juni 2003 blijkt dat in Ituri dergelijke mensenrechtenschendingen veelvuldig voorkwamen. Daarmee was destijds algemeen bekend dat deze misdrijven in gevechten tussen de milities plaatsvonden. De rechtbank wijst er daarbij op dat eiser in zijn nader gehoor heeft verklaard dat hij zelf voorafgaande aan de strijd bij Bogoro voor het oorlogsgeweld was gevlucht en dat hij vluchtende burgers de weg heeft gewezen. Dat ondersteunt het oordeel dat eiser van de misdrijven in ieder geval heeft kunnen weten.

De rechtbank is voorts van oordeel dat verweerder zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat eiser op enige wijze hieraan persoonlijk heeft deelgenomen dan wel de misdrijven direct heeft gefaciliteerd (‘personal participation’). De rechtbank volgt verweerder in zijn standpunt dat eisers rol als gids essentieel was voor de uitvoer van onder meer de aanval op Bogoro, aangezien hij zelf heeft verklaard dat hij de weg heeft gewezen omdat er geen lokale kennis aanwezig was bij de mensen van de FRPI. Gelet op zijn verklaringen was hij verder betrokken bij de planning van aanvallen, het gidsen van troepen en de levering van wapens aan troepen van onder meer de FRPI. Daarmee heeft hij persoonlijk deelgenomen aan de begane misdrijven of in ieder geval in wezenlijke mate aan deze misdrijven bijgedragen. De rechtbank volgt niet het betoog van eiser dat hem artikel 1(F) van het Vluchtelingenverdrag niet kan worden tegengeworpen omdat het conflict in Ituri was geconcentreerd op gebiedscontrole en dat geen sprake geweest van moord en vervolging op basis van etniciteit. Nog daargelaten de juistheid van dit betoog, is een gewapend conflict in welke zin dan ook onderworpen aan internationaal humanitair recht, waarbij de mensenrechten dienen te worden gerespecteerd. Gelet op de verweten gedragingen is daaraan niet voldaan.

9.3.7 Eiser heeft nog betoogd dat hem de hiervoor genoemde handelingen niet kunnen worden verweten omdat hij gedwongen werd door de EMOI om voor hen te werken. In zijn nader gehoor heeft eiser verklaard dat hij in de periode 2002/2003 voor de EMOI heeft gewerkt. De dwang bestond eruit dat hij, als hij dit niet zou doen, zou worden uitgeleverd aan de Hema-bevolkingsgroep en de Oegandezen. Eiser heeft dit niet nader geconcretiseerd. De rechtbank stelt voorts vast dat eiser de genoemde werkzaamheden gedurende een langere periode heeft verricht. Niet aannemelijk is dat eiser zich gedurende deze gehele periode niet aan de gestelde dwang heeft kunnen onttrekken. Verweerder heeft de gestelde dwang daarom terecht niet aannemelijk geacht.

Ten aanzien van de tegenwerping van artikel 1(F) van het Vluchtelingenverdrag in verband met eisers positie bij het FPJC

9.4.1 Vervolgens is aan de orde of verweerder aan eiser artikel 1(F) van het Vluchtelingenverdrag heeft kunnen tegenwerpen omdat hij als voorzitter van het FPJC verantwoordelijk was voor door verweerder aan het FPJC toegeschreven misdrijven.

9.4.2 Verweerder heeft ter onderbouwing van zijn standpunt gewezen op het rapport van de VN Veiligheidsraad van 10 november 2008 ‘Report of the Secretary-General on children and armed conflict in the Democratic Republic of the Congo’, een VN-nieuwsbericht van 7 april 2009, het algemeen ambtsbericht van de minister van Buitenlandse zaken inzake de DRC van juni 2009 en een VN nieuwsbericht van 16 oktober 2008. Verder heeft verweerder verwezen naar eisers verklaringen in het eerste gehoor van 30 mei 2012 en 1 juni 2012 en het aanvullend 1F-gehoor van 26 juli 2012.

9.4.3 In het rapport van de VN Veiligheidsraad van 10 november 2008 staat:

The Front populaire pour la justice au Congo (FPJC) under the command of

Colonel [eiser], which was formed out of factions of Ituri rebel groups that

refused to disarm, is responsible for new outbreaks of fighting and insecurity in the

region.

In het VN-nieuwsbericht van 7 april 2009 staat:

On 31 March, a group calling itself the Popular Front for Justice in the Congo (FPJC) attacked villages in the Ituri district between 50 and 80 kilometres south-east of Bunia, the administrative capital.

A few days later, on 2 April, the self-styled Revolutionary Front for Peace in the Ituri (FPRI) launched a counter attack in the area, UNHCR said.

According to the agency, in September 2008 FPJC splintered from the FPRI, a notorious group which has refused to participate in the peace process and has been blamed for major human rights violations in Ituri.

Many of the newly displaced include persons who were uprooted in raids mounted by the FRPI in 2006 in Ituri district and who were assisted to return to their homes by UNHCR in late 2006, Mr. [G] [spokesperson for the UN High Commissioner for Refugees (UNHCR)] said.

Uit het algemeen ambtsbericht van de minister van Buitenlandse zaken inzake de DRC van juni 2009 blijkt dat in de verslagperiode (van juni 2008 tot en met mei 2009) gevechten tussen de FARDC (regeringsleger) en het FPJC zorgden voor onveiligheid in Ituri. Het FPJC bestaat naar schatting uit 400 tot 1000 soldaten en werd geleid door kolonel [eiser], een voormalig leider van het FRPI, aldus het ambtsbericht. In september en oktober 2008 voerde het FPJC volgens het ambtsbericht in Ituri aanvallen uit op de FARDC in het gebied ten zuiden van Lake Albert en in de omgeving van Irumu. In november 2008 werd Marabo, ongeveer 30 km ten zuidwesten van Bunia aangevallen door het FPJC. Met een gezamenlijk offensief van de FARDC en MONUC kon het FPJC worden teruggedrongen, maar de aanwezigheid van soldaten in Marabo zorgde daarna voor spanningen. Zo werden bij gebrek aan een militaire basis huizen bezet en waren er berichten van diefstal en verkrachting door FARDC-soldaten. Ook eind december zou sprake zijn geweest van gewapende confrontaties waarbij het FPJC betrokken was. In maart en april 2009 vond een nieuwe serie gevechten tussen het FPJC en de FARDC ten zuiden van Bunia plaats. Daarnaast blijkt uit de ambtsberichten van januari en december 2010 dat tussen het FPJC en de FARDC gevechten plaatsvinden en dat de milities geregeld aanvallen uitvoerden op dorpen, waarbij werd geplunderd, huizen in brand werden gestoken, vrouwen werden verkracht en burgers werden ontvoerd.

In het VN nieuwsbericht van 16 oktober 2008 staat:

In the early hours of Wednesday morning, 15 October, militia members of the Front Congolais pour la Justice au Congo (FPJC) attacked and captured FARDC positions at Nyakunde. Then they headed for Marabo but were stopped by Moroccan peacekeepers and forced to retreat to Nyakunde.

The militia's attack spread panic among the civil population in Marabo who took refuge in the areas around MONUC's compound. 600 people found refuge in a newly established makeshift camp. About 700 people in Nyakunde were reportedly held up by militia members who looted the hospital.

In het eerste gehoor van 30 mei en 1 juni 2012, verklaarde eiser dat hij de coördinator van het FPJC was en dat hij de chef van de beweging was en min of meer beheerste wat er binnen de beweging gebeurde. Op de vraag of hij ook coördinator was van de militaire tak van het FPJC antwoordde eiser voorts in het aanvullend 1F-gehoor van 26 juli 2012:

“Jazeker, onze doelstelling was de militairen bewuster maken van het belang om bij ons te komen, zodat wij tegen de regering konden vechten.”

Eiser heeft op 2 mei 2011 bij het ICC, verklaard dat het FPJC een politiek-militaire organisatie was.

9.4.4 Met betrekking tot de betrouwbaarheid van de in overweging 9.4.3 genoemde bronnen oordeelt de rechtbank als volgt. De ambtsberichten zijn deskundigenberichten. Verweerder mag van de juistheid van een ambtsbericht uitgaan tenzij er concrete aanknopingspunten zijn om hieraan te twijfelen. De stelling van eiser dat het algemeen ambtsbericht van juni 2009 en het ambtsbericht van januari 2010 elkaar tegenspreken wat betreft aantallen rebellen is naar het oordeel van de rechtbank geen aanknopingspunt voor twijfel aan de ambtsberichten als deskundigenberichten, nu de ambtsberichten van schattingen uitgaan. Verder heeft eiser enkel gesteld dat het FPJC niet zelfstandige aanvallen heeft uitgevoerd, maar zich louter heeft verdedigd. Deze enkele stelling acht de rechtbank onvoldoende om aan de juistheid van de ambtsberichten te twijfelen. De overige door verweerder genoemde bronnen worden ondersteund door het ambtsbericht, zodat er geen aanleiding is om de inhoud hiervan niet aannemelijk te achten. Ook de informatie uit de onderliggende stukken van het individuele ambtsbericht, waarin staat dat de FPJC nog niet erg actief was en in het stadium van oprichting verkeerde, leidt niet tot een ander oordeel. De betreffende informatie is door de minister van Buitenlandse zaken niet opgenomen in het individueel ambtsbericht. Bovendien staat de informatie vermeld in hetzelfde brondocument als waarin de positie van eiser bij het FNI is opgenomen. Deze informatie heeft de rechtbank in overweging 9.2.2 niet betrouwbaar geacht.

9.4.5 Ten aanzien van de in overweging 1 genoemde misdrijven is de rechtbank van oordeel dat verweerder met de in overweging 9.4.3 opgenomen verwijzingen afdoende heeft gemotiveerd dat door strijders van de FPJC werd geplunderd, en dat vrouwen werden verkracht. Dit zijn misdrijven tegen de menselijkheid en ernstige niet-politieke misdrijven. De rechtbank is verder van oordeel dat verweerder gelet op de rapporten en landeninformatie over de situatie in Ituri vanaf 2008 tot eisers arrestatie in 2010, zoals genoemd in het besluit, en de positie van eiser als voorzitter van het FPJC aannemelijk heeft gemaakt dat eiser weet heeft gehad of had behoren te hebben van het plegen van de misdrijven door de milities van het FPJC ( ‘knowing participation’). De rechtbank is voorts van oordeel dat verweerder zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat eiser als hoogste leidinggevende binnen de FPJC de misdrijven in ieder geval heeft gefaciliteerd (‘personal participation’).Dat blijkt immers uit zijn eigen verklaringen, vermeld onder 8.4.3. Verder is niet gebleken dat eiser heeft geprobeerd concreet enige invloed uit te oefenen om de begane misdrijven te beteugelen en te voorkomen.

Conclusie ten aanzien van het tegenwerpen van artikel 1(F) van het Vluchtelingenverdrag