11.2.1 Inleiding

Wat is Verdenwerking' van een forumkeuze? Daaronder wordt in deze par. enerzijds verstaan de gebondenheid van een derde aan een forumkeuze en anderzijds het beroep van een derde op een forumkeuze. In beide gevallen is de derde (oorspronkelijk) geen partij bij de forumkeuze geweest. De forumkeuze is derhalve aanvankelijk niet tussen hem en zijn wederpartij tot stand is gekomen. In het eerste geval zal de derde meestal verweerder zijn en zich vaak verzetten tegen gebondenheid aan de forumkeuze. In het tweede geval zal de derde meestal eisende partij zijn en een beroep doen op de forumkeuze. Het zal niet steeds duidelijk zijn welke personen kunnen worden beschouwd als derde. Zijn rechtsverkrijgenden onder algemene titel te beschouwen als derden? In deze paragraaf worden alle personen die op het moment van totstandkoming geen partij waren bij de forumkeuze, als derden beschouwd. Daaronder vallen ook rechtsverkrijgenden onder algemene titel.

Par. 11.2 is als volgt ingedeeld. Eerst volgt een korte beschrijving van de aard van de forumkeuze en de gevolgen daarvan (par. 11.2.2).

Het Hof van Justitie heeft over derdenwerking vier arresten gewezen, te weten Gerling/Tesoro dello Stato,1 Tilly Russ/Nova,2 Castellettiffrumpy3 en Coreck Maritime/Handelsveem.4 Deze arresten zullen besproken worden in de Par. 11.2.3 (arrest Tesoro dello Stato) en 11.2.4 (overige arresten) teneinde inzicht te verschaffen in het probleem van derdenwerking bij forumkeuze: Een forumkeuze bindt in beginsel slechts partijen en kan dientengevolge niet aan derden worden tegengeworpen. Evenmin kunnen derden daaraan rechten ontlenen. Dit uitgangspunt kent echter uitzonderingen. In par. 11.2.5 ga ik de voorwaarden na waaronder de derde aan een forumkeuze kan zijn gebonden. Deze par. wordt gevolgd door par. 11.2.6 over de vraag welk recht van toepassing is op de overgang van de rechten en verplichtingen uit de forumkeuze op de derde, indien de derde een houder is van een cognossement.

Derdenwerking van een forumkeuze wordt soms aangenomen, zoals in geval van verkrijging van een cognossement. Aan de hand van bovengenoemde vier arresten zal moeten worden vastgesteld in welke verhouding de voorwaarden voor formele toepasselijkheid van art. 23 EEX-V°/17 Verdrag moeten worden beoordeeld. Het gaat om de voorwaarden dat één der partijen woonplaats in een EG-lidstaat respectievelijk verdragsluitende staat dient te hebben en de aanwijzing van een gerecht van een EG-lidstaat respectievelijk verdragsluitende staat. Gelden deze voorwaarden in de contractuele verhouding tussen de oorspronkelijke partij(en) of in de verhouding tussen de procespartijen ten tijde van het begin van de procedure (par. 11.2.7).

In aansluiting daarop zal (in par. 11.2.8) de vraag moeten worden beantwoord in welke verhouding de vormvoorschriften moeten zijn gerespecteerd: Is de oorspronkelijke verhouding ten tijde van de totstandkoming van de forumkeuze of de verhouding tussen de procespartij en doorslaggevend voor naleving van de vormvoorschriften?

Ten slotte komen in par. 11.2.9 scenario's aan bod waarin derdenwerking een rol speelt, te weten overgang onder algemene titel, faillissement en gebondenheid curator; cognossementen, overgang onder bijzondere titel (subrogatie, cessie), toetreding tot de overeenkomst, trustvoorwaarden, eiser als begunstigde van een forumkeuze (derdenbeding), statuten en aandeelhouders, lastgeving en vertegenwoordiging, accessoire en garantieovereenkomsten en massaclaims. Voor iedere mogelijke vorm van derdenwerking is een aparte subpar. in par. 11.2.9 opgenomen.