Rb. Maastricht, 23-03-2011, nr. 141542 / HA ZA 09-763

Eiseressen, verder respectievelijk te noemen: ‘QM IT, Xcent en QM Uitzendbureau’, drijven ondernemingen die zich bezig houden met de detachering van arbeidskrachten op het gebied van automatisering.

Gedaagde sub 1, verder te noemen: ‘IT4U Beheer’ is enig aandeelhouder en bestuurder van gedaagde sub 2, verder te noemen: ‘BVS’ en van de besloten vennootschap Informatie Technologie for You Projecten B.V, verder te noemen: ‘IT4U Projecten’. De bestuurder van IT4U Beheer is de heer [bestuurder], verder te noemen: ‘[bestuurder]’.

IT4U Projecten exploiteert een adviesbureau op het gebied van – kort gezegd – automatisering. BVZ houdt zich bezig met subsidieadvies.

Op 14 en 15 januari 2009 heeft SenterNovem ter toetsing van de rechtmatigheid van de over 2007 toegekende afdrachtvermindering een controle uitgevoerd bij Xcent en QM Uitzendbureau. In het daarover opgestelde rapport van 30 maart 2009 (productie 45 bij dagvaarding) wordt onder meer geconcludeerd dat:

Bij beschikkingen van 8 mei 2009 heeft SenterNovem aan eiseressen meegedeeld de over het jaar 2008 afgegeven S&O-verklaringen te corrigeren en de toegekende afdrachtvermindering te stellen op nihil. Over het jaar 2007 hebben Xcent en QM Uitzendbureau een gecorrigeerde belastingaangifte gedaan, met dien verstande dat daarin geen afdrachtvermindering is meegenomen.

Eiseressen hebben ten laste van gedaagden conservatoir derdenbeslag gelegd.

Het geschil

Na vermindering van eis vorderen eiseressen samengevat - veroordeling van gedaagden, hoofdelijk dan wel ieder voor een deel, tot betaling van € 111.783,84 en van € 2.842,00 voor buitengerechtelijke kosten, alles vermeerderd met rente, met veroordeling van gedaagden in de proceskosten.

Ter onderbouwing van hun vordering verwijzen eiseressen naar de hiervoor onder 2 weergegeven feiten en voeren verder – kort gezegd - het volgende aan.

De tussen eiseressen enerzijds en IT4U Projecten en BVS anderzijds gesloten overeenkomsten zijn nietig, althans vernietigd, althans ontbonden, althans gedaagden hebben onrechtmatig gehandeld jegens eiseressen. De vernietiging heeft tot gevolg dat de overeenkomsten nimmer hebben bestaan, zodat de rechtsgrond van de door IT4U Projecten en BVS gezonden facturen is komen te vervallen. Eiseressen hebben derhalve onverschuldigd betaald.

Gedaagden voeren verweer. Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.

De beoordeling

Bij antwoord is door IT4U Beheer gesteld dat zij geen contractuele relaties met eiseressen heeft (gehad), hetgeen op de comparitie van 4 december 2009 door eiseressen is erkend. Omdat feitelijke grondslag van de vorderingen van eiseressen voortvloeit uit het door hen aangaan van overeenkomsten – die volgens hen later nietig of vernietigbaar bleken – moet aanstonds worden geconcludeerd dat de vorderingen tegen IT4U Beheer moeten worden afgewezen. Eiseressen zullen worden veroordeeld in de aan de zijde van IT4U Beheer gerezen proceskosten. Omdat het verweer beperkt is kunnen blijven, worden deze kosten begroot op € 710,00 aan salaris advocaat, zijnde een half punt van het toepasselijke liquidatietarief. De door IT4U Beheer gevorderde veroordeling tot betaling van nakosten zal niet worden gegeven, nu de rechtbank van oordeel is dat niet met voldoende zekerheid kan worden vastgesteld dat deze kosten zullen worden gemaakt.

Bij de verdere beoordeling stelt de rechtbank voorop de tussen de betrokken partijen aan de hand van de overeenkomsten tot stand gekomen verhoudingen, die schematisch als volgt kunnen worden weergegeven:

Eiseressen hebben (onder meer aangevoerd) dat de door hen met IT4U Projecten en BVS gesloten overeenkomsten nietig zijn omdat deze in strijd zijn met de openbare orde en goede zeden. De rechtbank honoreert die stelling op basis van de hierna uiteen te zetten redenen.

Aan de uitleen van arbeidskrachten aan IT4U Projecten zouden eiseressen niets verdienen, nu daartegenover de vergoeding voor het gebruik van EosX stond. Een en ander wordt met zoveel woorden bevestigd in het onder 2.8 aangehaalde e-mailbericht, waarin namens Xcent wordt gemeld dat de samenwerking geheel is gebaseerd op de subsidieaanvraag.

Het doel van de door het samenstel van afspraken ontstane constructie was kennelijk met name dat er ‘subsidie’ zou worden verkregen die zou worden verdeeld tussen BVS (15%) en eiseressen (85%).

Eiseressen hebben in deze procedure gemeld te betwijfelen of er daadwerkelijk sprake is geweest van S&O-werkzaamheden. Daarover overweegt de rechtbank het volgende.

Geen der partijen heeft enige ter zake dienende toelichting gegeven over de inhoud van het EosX-project of hetgeen in dat kader inmiddels tot stand is gekomen. Alleen voorhanden is de door BVS / IT4U Projecten opgestelde informatiebrochure (productie 7 bij dagvaarding), waarin slechts wordt gemeld dat de transformatierobot bronnen kan transformeren naar doelen en dat de transformatierobot daarvoor voorschriften gebruikt alsmede dat de S&O-werkzaamheden zouden moeten dienen voor het ontwikkelen van die voorschriften. Enige helderheid over de inhoud van het EosX-project geeft deze tekst derhalve niet.

Gesteld noch gebleken is verder dat eiseressen ooit gebruik hebben gemaakt van de EosX en evenmin dat dit op enig moment serieus is overwogen.

Al met al blijft volledig in nevelen gehuld wat het EosX-project is en waarop de in dat kader geclaimde S&O-werkzaamheden betrekking hadden. Dat klemt temeer nu dit project de spil van de constructie behoorde te zijn.

Dat er daadwerkelijk S&O-werkzaamheden zijn verricht in het kader van het EosX-project acht de rechtbank dan ook ongeloofwaardig.

Ook overigens is onaannemelijk dat het daadwerkelijk de bedoeling van partijen is geweest dat er (veel) uren in S&O zouden worden gestoken. Eiseressen zouden daarvoor de facto immers geen vergoeding ontvangen – het gebruik van de EosX kan namelijk niet als vergoeding gelden – terwijl de in te zetten arbeidskrachten wel zouden moeten worden betaald (door eiseressen). Deze vaststelling vindt zijn bevestiging in het feit dat – zoals eiseressen stellen en BVS niet betwist – er in 2007 en 2008 totaal (525 + 496 =) 1.021 arbeidsuren zijn geleverd, waar er bij SenterNovem gedurende die jaren 52.000 zijn geclaimd. Eiseressen hebben ook gesteld (3.9 dagvaarding) dat hen door IT4U Projecten en BVS is voorgerekend dat de opbrengst voor eiseressen per saldo 85% van ‘de subsidie’ zou bedragen, hetgeen door BVS niet is betwist. Een dergelijke opbrengst kan echter alleen worden behaald indien er niet of nauwelijks kosten voor arbeidskrachten worden gemaakt.

De conclusie die moet volgen uit deze feiten en omstandigheden, is dat er niet of nauwelijks S&O-werk is verricht en dat dit ook niet de bedoeling is geweest.

Om nog een andere reden acht de rechtbank het eveneens onaannemelijk dat, in ieder geval, BVS en IT4U Projecten daadwerkelijk van plan zijn geweest om middels de constructie ‘subsidiabele’ werkzaamheden te doen plaatsvinden. Zoals SenterNovem in haar rapport van 30 maart 2009 ook opmerkt, kan het enkele uitzenden of detacheren van arbeidskrachten immers niet worden geduid als het (doen) verrichten van S&O-werkzaamheden. BVS heeft, onder verwijzing naar uitspraken van het College van Beroep voor het Bedrijfsleven, betoogd dat uitzend- en detacheringswerkzaamheden in bepaalde gevallen toch voor de tegemoetkoming in aanmerking komen. Er moet dan echter sprake zijn van een duidelijk herkenbare inhoudelijke bemoeienis met de S&O-werkzaamheden van de zijde van de uitlener, bijvoorbeeld doordat deze zelf sturing geeft aan het werk of dat het werk door de desbetreffende werknemer wordt georganiseerd. BVS stelt weliswaar dat hiervan sprake is, maar onderbouwt dat niet. In de omstandigheid dat – uitgaande van de brochure van IT4U Projecten en BVS en de door IT4U Projecten neergelegde nadere afspraken – het IT4U Projecten was die de EosX verder ontwikkelde en in dat kader arbeidskrachten inleende van uitzend- of detacheringsbureau, had het op de weg van BVS gelegen die onderbouwing wel te geven. Over de plannen met of van de ingeleende arbeidskrachten en/of de uitvoering daarvan is echter niets gesteld. Het staat daarmee in rechte vast dat van werkzaamheden die voor tegemoetkoming in aanmerking zouden komen nooit sprake is geweest, hetgeen IT4U Projecten en BVS tevoren geacht moeten te hebben geweten.

Tot slot moet worden opgemerkt dat onverklaard blijft het feit dat er kennelijk geen verband bestaat tussen de ‘waarde’ van de mogelijkheid tot gebruik van de EosX door eiseressen en de daarvoor overeengekomen vergoeding, nu deze vergoeding uitsluitend afhankelijk was van het subsidiebedrag, dat weer werd bepaald door het door BVS namens eiseressen opgegeven aantal S&O uren. Het vermoeden dringt zich op dat de aldus overeengekomen vergoeding slechts diende om de facturen voor het (op papier) ter beschikking stellen van arbeidskrachten ‘weg te boeken’.

Gelet op het onder 4.3.1 tot en met 4.3.2.4. overwogene moet het er, bij gebreke van een andere plausibele verklaring, voor worden gehouden dat de door IT4U Projecten en BVS bedachte constructie enkel tot doel had de WBSO-tegemoetkoming te verkrijgen, die zou worden verdeeld tussen BVS enerzijds en (in het hier besproken geval) eiseressen anderzijds, terwijl er op deze tegemoetkoming geen recht bestond. Onder verwijzing naar de hiervoor aangehaalde feiten en omstandigheden, concludeert de rechtbank verder dat eiseressen dat – op zijn minst – hebben (moeten) voorzien.

De van deze constructie deel uitmakende rechtshandelingen zijn daarmee nietig want in strijd met de openbare orde en de goede zeden.

De op basis van de aldus nietige overeenkomsten door eiseressen gedane betalingen aan BVS zijn, zoals eiseressen terecht stellen, onverschuldigd betaald. De vordering tot terugbetaling daarvan is derhalve toewijsbaar, met dien verstande dat aan elk van eiseressen de door haar aan BVS betaalde som moet worden gerestitueerd.

BVS zal derhalve worden veroordeeld om in hoofdsom te betalen

De wettelijke rente zal worden toegewezen als gevorderd, nu tegen de door eiseressen gehanteerde ingangsdatum geen verweer is gevoerd.

De vordering tot betaling van buitengerechtelijke incassokosten zal worden afgewezen, nu BVS daartegen verweer heeft gevoerd en iedere onderbouwing zijdens eiseressen ontbreekt.

De eveneens door eiseressen gevorderde veroordeling tot betaling van nakosten zal niet worden gegeven, nu de rechtbank van oordeel is dat niet met voldoende zekerheid kan worden vastgesteld dat deze kosten zullen worden gemaakt.

Aan het verzoek van eiseressen om dit vonnis te waarmerken als een Europese executoriale titel zal geen gehoor worden gegeven, omdat er geen sprake is van een niet-betwiste schuldvordering.

BVS zal als de grotendeels in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten worden veroordeeld. De proceskosten aan de zijde van eiseressen worden, op basis van het toegewezen bedrag, begroot op: