4.3.2 Het verkrijgen van inlichtingen van partijen

De bovenstaande stelling is voorgelegd aan partijen en advocaten. Voor de rechter was de stelling net wat anders: ‘alle informatie die van belang is voor het nemen van een goede beslissing is op tafel gekomen’. Deze laatste stelling geeft nog scherper weer, wat er met het doel ‘het verkrijgen van inlichtingen van partijen’ in artikel 88 Rv door de wetgever is bedoeld. Omdat het voor partijen die niet juridisch onderlegd zijn, lastig is in te schatten welke informatie van belang is ‘voor het nemen van een goede beslissing’, is deze zinsnede in hun stelling weggelaten. Dit is bij advocaten ook gedaan, omdat er in het onderzoek naar gestreefd is, aan partijen en advocaten zoveel mogelijk dezelfde stellingen voor te leggen. Het nadeel van deze aanpak is, dat de antwoorden van de rechter minder goed vergelijkbaar zijn met die van partijen en advocaten. Voor toekomstig onderzoek wordt deze aanpak dan ook niet aanbevolen. Hieronder worden alle antwoorden wel met elkaar vergeleken, maar het bovenstaande moet hierbij niet uit het oog worden verloren.

De antwoorden van de rechters op de stelling zijn significant positiever dan die van partijen en advocaten (tabel 51).1 Mogelijk komt dit doordat rechters heel goed weten wat zij zelf nog nodig hebben aan rechtens relevante informatie voor het wijzen van vonnis. Advocaten zullen in het algemeen ook gericht zijn op deze rechtens relevante informatie, maar kunnen met de rechter van mening verschillen over de vraag wat daar precies onder valt en wat niet. Partijen ten slotte kijken waarschijnlijk niet zozeer naar rechtens relevante informatie, maar meer naar de informatie die volgens hen belangrijk is. Zij hanteren waarschijnlijk een ander referentiekader dan de rechter.

Er zijn geen significante verschillen in het antwoord op de stelling gevonden tussen (1) eisers en gedaagden, (2) advocaten van eisers en die van gedaagden en (3) de deelnemers van de twee rechtbanken.

Aan de 41 partijen (24.2%), de 30 advocaten (16.3%) en de 13 rechters (12.8%) die het oneens of zeer oneens waren met de stelling vroegen de onderzoekers tijdens de interviews waarom dit zo was. Elf partijen gaven aan, dat de rechter bepaalde onderwerpen niet behandelde of zij niet de kans kregen hierover iets te zeggen. Een aantal van die reacties is weergegeven in box 11. Mogelijk zijn de aspecten waarover deze partijen nog iets hadden willen zeggen, juridisch niet van belang of waren de stukken en onderwerpen waarover de rechter geen vragen meer stelde, reeds duidelijk. De antwoorden geven echter wel aan, dat deze partijen met andere verwachtingen de rechtszaal binnenkwamen dan hetgeen feitelijk gebeurde. Zestien partijen gaven aan, dat door één of beide partijen (al dan niet bewust) informatie was achtergehouden of onjuiste informatie naar voren was gebracht. Zes van hen zeiden dat beide partijen dit hadden gedaan, zes anderen zeiden dat alleen de ander dit gedaan had en vier van hen bekenden zelf informatie te hebben achtergehouden. In box 12 is een aantal van deze antwoorden op een rijtje gezet.

Verder waren de redenen wisselend waarom partijen vonden dat niet alle relevante informatie op tafel was gekomen. Zij gaven onder meer aan dat de rechter te laat ingediende stukken geweigerd had, er nog bewijslevering zou gaan plaatsvinden, de partij onderbroken werd door de eigen advocaat, de rechter bekende niet alle stukken te hebben gelezen, er te veel gebeurd was in de zaak en de zaak onlosmakelijk verbonden was met een aantal andere zaken.

Ook acht advocaten vonden dat niet alle relevante informatie in de zaak op tafel gekomen was doordat zij de kans niet hadden kregen over bepaalde aspecten iets te zeggen of dat de rechter sommige onderwerpen niet/nauwelijks behandelde. Zes advocaten gaven aan, dat de zaak te complex was om alle relevante informatie binnen de beschikbare zittingstijd te bespreken. De overige antwoorden van advocaten varieerden nogal, wat ook blijkt uit een greep uit deze antwoorden in box 13.

Waarom vonden 13 rechters dat nog niet alle informatie die van belang is voor het nemen van een goede beslissing op tafel was gekomen tijdens de zitting? Vijf rechters gaven aan, nog niet alle relevante stukken in hun bezit te hebben. Vier rechters zeiden dat er op de zitting te veel nieuwe informatie naar voren was gekomen en zij genoodzaakt waren repliek en dupliek te gelasten. De reacties van de overige vier rechters liepen uiteen en zijn weergegeven in box 14.

Zijn ten slotte de aanwezigen van dezelfde zitting het met elkaar eens over de mate waarin de relevante informatie in de zaak op tafel is gekomen? Er zijn slechts vier significante correlaties gevonden die laag tot matig zijn (tabel 52). Erg veel overeenstemming over de mate van doelbereik is er dus niet. De twee hoogste gevonden correlaties zijn die tussen de antwoorden van respectievelijk de eiser en zijn advocaat (.456) en die van de gedaagde en zijn advocaat (.453).

* deze correlatie is significant: p < .05 (2-tailed)