9 Declaratoir versus zuiver declaratoir

Vóór de introductie van deze driedeling maakten Nederlandse auteurs slechts een onderscheid tussen veroordelende (condemnatoire) en niet-veroordelende (declaratoire en constitutieve) vonnissen.1 Omdat constitutieve vonnissen2 vaak in de vorm van een rechterlijke verklaring werden uitgesproken (bijvoorbeeld ‘verklaart de overeenkomst ontbonden’) noemde men, aldus Scheltema, deze vonnissen ook wel ‘declaratoir’.3 Het eigenlijke declaratoire vonnis noemde men dan, ter onderscheiding van het constitutieve vonnis, ‘zuiver declaratoir’.4

Hoewel de constitutieve en declaratoire vonnissen met de driedeling van Parser een eigen naam hebben gekregen – en de term ‘zuiver declaratoir vonnis’ dus overbodig is geworden – gebruiken sommige schrijvers de term nog steeds.5Zij gebruiken de term voor vonnissen waarbij de rechter slechts een bestaande rechtstoestand of rechtsverhouding vaststelt.6 Met declaratoire vonnissen bedoelen zij vonnissen waarbij de rechter een bestaande rechtstoestand of rechtsverhouding vaststelt en daarnaast bijvoorbeeld een veroordeling uitspreekt. Andere auteurs gebruiken voor die laatste vonnissen de term ‘gemengde vonnissen’. Vonnissen waarbij de rechter alleen een bestaande rechtstoestand of rechtsverhouding vaststelt, noemen zij ‘declaratoire vonnissen’.7

Voor het vonnis waarbij de rechter volstaat met vaststellen van de bestaande rechtstoestand of rechtsverhouding bestaan dus twee termen, te weten ‘declaratoir vonnis’ en ‘zuiver declaratoir vonnis’. Ik zal hierna de term ‘zuiver declaratoir vonnis’ niet meer gebruiken. Die term leidt mijns inziens slechts tot verwarring. Het vonnis waarbij de rechter alleen de rechtstoestand of rechtsverhouding vaststelt, noem ik een ‘declaratoir vonnis’. Het vonnis waarbij de rechter niet volstaat met het vaststellen van de rechtsverhouding in het dictum, noem ik een ‘gemengd vonnis’.