2.6.2.2 Rechtstreeks uit de wet blijkende enquêtegerechtigden

In art. 2:345 lid 1 BW, art. 2:346 BW en art. 2:347 BW is vastgelegd wie enquêtegerechtigd is. In zijn De Vries Robbé-I-beschikking oordeelde de Hoge Raad dat de opsomming van enquêtegerechtigden in de wet limitatief is bedoeld.1 Evenwel wordt art. 2:346 BW door diezelfde Hoge Raad ruim uitgelegd (zoals hierna zal blijken), zodat de kring van enquêtegerechtigden toch groter is dan op het eerste oog lijkt.

Ten aanzien van alle rechtspersonen zijn enquêtegerechtigd degenen aan wie deze bevoegdheden zijn toegekend in de statuten of bij overeenkomst met de rechtspersoon, de rechtspersoon zelf, bepaalde verenigingen van werknemers2 en de advocaat-generaal bij het gerechtshof te Amsterdam. Deze laatste is enkel enquêtegerechtigd als hij redenen van openbaar belang aan zijn verzoek ten grondslag kan leggen. In geval van faillissement is ook de curator enquêtegerechtigd. Ten aanzien van rechtspersonen met een raad van commissarissen is ook de raad van commissarissen enquêtegerechtigd en ten aanzien van vennootschappen met een one-tier board de niet-uitvoerend bestuurders.

Ook aandeelhouders kunnen enquêtegerechtigd zijn, afhankelijk van hun aandelenbezit. Indien het geplaatst kapitaal meer of minder dan € 22,5 miljoen bedraagt, zijn enquêtegerechtigd een of meer houders van aandelen of van certificaten van aandelen, die alleen of gezamenlijk ten minste een tiende gedeelte van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen of rechthebbenden zijn op een bedrag van aandelen of certificaten daarvan tot een nominale waarde van€ 225.000 of zoveel minder als de statuten bepalen.3 Indien het geplaatst kapitaal meer dan € 22,5 miljoen bedraagt, dan zijn enquêtegerechtigd een of meer houders van aandelen of van certificaten van aandelen, die alleen of gezamenlijk ten minste een honderdste gedeelte van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen of, indien de aandelen of certificaten – kort gezegd – beursgenoteerd zijn ten minste een waarde vertegenwoordigen van € 20 miljoen of zoveel minder als de statuten bepalen.

De groep van enquêtegerechtigden wordt voorts uitgebreid door art. 2:197 lid 4 BW en art. 2:198 lid 4 BW waarin is vastgelegd dat in het geval een recht van vruchtgebruik of pandrecht is gevestigd de vruchtgebruiker en pandhouder dezelfde bevoegdheden hebben als certificaathouders – hetgeen zich mede uitstrekt tot enquêtegerechtigdheid – indien aan de vruchtgebruiker en pandhouder het stemrecht is toegekend, of in de statuten is bepaald dat vruchtgebruikers en pandhouders dezelfde bevoegdheden hebben als certificaathouders.