2.3.6 Conclusie

Uit de wetsgeschiedenis van de Wet VPB 1969 valt geen eenduidige rechtsgrond voor de vennootschapsbelasting te destilleren. Verwijzingen naar de leer van het globale evenwicht worden afgewisseld met beschouwingen over de verzelfstandigde positie van de open vennootschap. De leer van het globale evenwicht heeft met name betekenis ten aanzien van vennootschappen met aandeelhouders met een controlerend belang. Tegelijkertijd kan worden geconstateerd dat een globaal evenwicht voor dergelijke vennootschappen voor 2001 niet heeft bestaan en ook thans niet bestaat. Met betrekking tot de open vennootschappen is een grotere rol weggelegd voor de zelfstandigheidsgedachte. Deze gedachte wordt echter niet zo ver doorgevoerd dat het dividend in aftrek kan komen op de winst van de vennootschap.

Naar wenselijk recht kan de vennootschapbelasting verklaard worden vanuit de samenhang met de inkomstenbelasting. Het onderscheid dat in de vennootschapsbelasting wordt gemaakt tussen dividend en rente is, naar het mij voorkomt, niet per se in strijd met de leer van het globale evenwicht. Is het dividend bij de uitkerende vennootschap niet aftrekbaar, dan kan daarmee immers rekening worden gehouden in de inkomstenbelasting. De gecombineerde druk van de vennootschapsbelasting en de inkomstenbelasting over het dividend kan dan gelijk zijn aan de druk van de inkomstenbelasting over de rente.

Voor de vennootschapsbelasting vloeit uit de leer van het globale evenwicht verder voort dat dezelfde winst niet tweemaal in de heffing mag worden betrokken (het ne bis in idem-beginsel).

Is rente bij de debiteur niet in aftrek gekomen, dan hoort zij bij de crediteur niet nogmaals te worden belast. Daarom zou een schuldvordering onder de actieradius van de deelnemingsvrijstelling moeten vallen ingeval de rente bij de debiteur niet in aftrek is gekomen voor de vennootschapsbelasting.