Deel 1 Achtergrond

Het derde hoofdstuk van dit boek bevat de bespreking van één publicatie:

Deze publicatie is geschreven in het kader van een themanummer van het WPNR, waarbij het thema ‘rechtsdwaling’ luidde. Het betreft een artikel geschreven in een betrekkelijk vroeg stadium van mijn onderzoek.

Uit jurisprudentie van de Hoge Raad blijkt dat de notaris (in de context van risico’s verband houdend met gelijk oversteken) in beginsel aansprakelijk kan worden gehouden, indien hij één der partijen een “in beginsel vermijdbaar risico” heeft laten lopen. Het is niet onmogelijk dat de notaris, bij het afwikkelen van een transactie, in de veronderstelling verkeert dat hij één van beide partijen noodzakelijkerwijs een risico moet laten lopen. In het arrest dat centraal staat in de publicatie van dit hoofdstuk, doet precies deze situatie zich voor. De publicatie gaat – evenals de notaris in kwestie – uit van de veronderstelling dat de notaris in deze specifieke situatie noodzakelijkerwijs een van beide partijen het prestatierisico moet laten lopen. Zoals het evaluatiedeel van dit hoofdstuk zal uitwijzen is deze veronderstelling, in de context van de beschreven situatie, onjuist. Desalniettemin blijft de materie relevant voor de notarieel-deontologische invalshoek van dit onderzoek, in het bijzonder voor de vraag hoe de zo-even genoemde zinsnede (“een in beginsel vermijdbaar risico”) moet worden uitgelegd.

Onder de noemer ‘rechtsdwaling’ bespreek ik de positie van de notaris in deze veronderstelde civielrechtelijke spagaat (het moeten kiezen welke van beide partijen een zeker risico loopt bij de transactie). In hoeverre kan de notaris (dankzij rechtsdwaling) van aansprakelijkheid worden ontslagen jegens een partij, indien de alternatieve handelwijze – naar mening van de notaris – een vergelijkbaar risico voor de wederpartij met zich zou brengen? En welke rol speelt de (verplichte) beroepsaansprakelijkheidsverzekering van de notaris in dit verband?