Rb. Maastricht, 01-06-2011, nr. 141312 / HA ZA 09-728

Voor de aansprakelijkheid van Coman Holding voor de schuld van Coman Engineering & Contracting B.V. wordt door BAM een beroep gedaan op de navolgende schriftelijke verklaring, welke door Coman Holding op 29 januari 2008 bij de Kamer van Koophandel werd gedeponeerd:

Onder deze verklaring is als plaats vermeld Elsloo en als datum 10 januari 2008.

Voorts is op deze verklaring de navolgende (handgeschreven) tekst opgenomen: ‘ingangsdatum: 1-1-2006. (tel. Info dhr. [naam] d.d. 30-1-2008)’ (productie 5 BAM, idem productie 1 Coman Holding c.s.).

BAM voert aan dat Coman Holding door het afgeven van deze verklaring in aanmerking heeft willen komen voor een concernvrijstelling van de voorschriften voor de jaarrekening over het boekjaar 2006. Volgens BAM ligt in het feit dat door Coman Holding gebruik is gemaakt van deze verklaring om een geconsolideerde jaarrekening over het boekjaar 2006 uit te brengen besloten dat Coman Holding aansprakelijk is voor schulden die voortvloeien uit rechtshandelingen door Coman Engineering & Contracting B.V. in 2006 verricht. Het standpunt van BAM gaat zelfs nog wat verder: in de literatuur en de jurisprudentie is de heersende opvatting dat aan deze verklaring in verband met de bescherming van schuldeisers geen beperking in de tijd kan worden gesteld. De verklaring heeft, aldus BAM, onbeperkt terugwerkende kracht.

Naar het oordeel van de rechtbank is tegen het hiervoor in alinea 4.2 weergegeven standpunt van BAM door de gedaagden terecht ingebracht dat BAM geen rechten tegenover Coman Holding kan ontlenen aan het in artikel 2:403 BW bepaalde, doch uitsluitend aan de door Coman Holding gedeponeerde verklaring. Wat de namens Coman Holding afgegeven verklaring betekent zal, tegen de achtergrond van het feit dat deze is afgegeven om daarmee te voldoen aan één van de voorwaarden voor het gebruik van een geconsolideerde jaarrekening, door uitleg daarvan moeten worden vastgesteld.

Degenen die de verklaring hebben afgegeven hebben een beperking aangebracht in de tijd: Coman Holding aanvaardt alleen aansprakelijkheid voor schulden die voortvloeien uit rechtshandelingen die zijn verricht na het tijdstip van het afgeven van de verklaring. Hier uit volgt dat deze verklaring voor de aansprakelijkheid van Coman Holding voor schulden die voortvloeien uit rechtshandelingen die werden verricht namens Coman Engineering & Contracting B.V. voorafgaande aan dat tijdstip geen consequenties heeft. Dat in de verklaring ook nog is opgenomen de tekst: ‘(of enig ander moment)’ heeft naar het oordeel van de rechtbank geen betekenis. Gelet op het ingangstijdstip dat direct daarvoor in deze verklaring tot uitdrukking is gebracht, is deze toevoeging zinledig of maakt deze verklaring, wanneer deze toevoeging toch in aanmerking wordt genomen en de verklaring als één geheel in beschouwing wordt genomen, obscuur en daarmee voor het geheel zonder betekenis.

BAM heeft subsidiair aangevoerd dat de in de verklaring opgenomen datum van 10 januari 2008 uitsluitend een aanduiding is van de datum waarop de verklaring werd ondertekend, zodat de verklaring niet zo mag worden geïnterpreteerd dat door deze verklaring af te geven Coman Holding alleen aansprakelijkheid aanvaardt voor schulden die zijn ontstaan uit rechtshandelingen die namens Coman Engineering & Contracting B.V. na die datum zijn verricht. Mede in aanmerking genomen de vermelding op de verklaring ‘ingangsdatum: 1-1-2006’, welke is gesteld direct onder de bewoordingen ‘met ingang van heden (of enig ander moment)’, en de voor dergelijke verklaringen gebruikelijk te hanteren bewoordingen moet volgens BAM de verklaring aldus worden uitgelegd, dat de aansprakelijkheid zich uitstrekt tot schulden ontstaan door rechtshandelingen verricht na 1 januari 2006. In elk geval, aldus BAM, moet de onduidelijkheid van het ingangstijdstip, gelet op het feit dat de verklaring bedoeld is om schuldeisers te beschermen, in dit geval ten nadele van Coman Holding worden uitgelegd. BAM stelt voor de verklaring zo uit te leggen dat deze geen beperking in de tijd kent.

Volgens gedaagden is de tekst: ‘ingangsdatum: 1-1-2006. (tel. info dhr. [naam] d.d. 30-1-2008)’ geplaatst door een medewerker van de Kamer van Koophandel. Deze medewerker was niet bevoegd aanpassingen te doen in de namens Coman Holding door de (middellijke) bestuurders [gedaagde 2] en [gedaagde 3] afgegeven verklaring. Eén en ander is door BAM niet weersproken, zodat aan deze toevoeging op die grond in beginsel geen rechtsgevolgen voor Coman Holding kunnen worden verbonden. BAM heeft echter aangevoerd dat er geen reden was te twijfelen aan de juistheid en de strekking van de toevoeging met betrekking tot de ingangsdatum, zodat zij er op mocht vertrouwen dat ook dit deel van de verklaring namens Coman Holding werd afgelegd. Door gedaagden wordt hiertegen — onder meer — ingebracht dat consultatie van de gegevens van het handelsregister direct duidelijk maakt dat de van de datum 10 januari 2008 afwijkende vermelding van een tijdstip waarop de verklaring zijn werking zou moeten verkrijgen, geen verklaring is die afkomstig is van een bestuurder van Coman Holding. Naar het oordeel van de rechtbank zijn de omstandigheden van dit geval, in het bijzonder de vermelding bij deze verklaring: ‘tel. info dhr. [naam]’ en de tegenstrijdigheid van het tijdstip, voor een zorgvuldig handelende persoon aanleiding deze consultatie te verrichten, alvorens aan de verklaring het vertrouwen te ontlenen dat de werking ten aanzien van rechtshandelingen door Coman Engineering & Contracting B.V. zich inderdaad ook uitstrekt over het tijdvak gelegen tussen 10 januari 2008 en 1 januari 2006. Dat BAM deze consultatie, waaruit volgens gedaagden zou zijn gebleken dat de betreffende heer [naam] geen bestuurder is van Coman Holding, heeft gedaan, is gesteld noch gebleken. Aan een uitleg van de verklaring ten voordele van BAM, in die zin dat in verband met de onduidelijkheid aan de verklaring de beoogde beperking in tijd geheel wordt ontzegd, komt de rechtbank daarom niet toe.

Voor de aansprakelijkheid van [gedaagde 2] en [gedaagde 3] doet BAM in de dagvaarding een beroep op het feit dat zij bestuurders zijn van Coman Holding. Bij de comparitie na antwoord heeft BAM vervolgens gesteld dat zij bestuurders zijn van Coman Engineering & Contracting B.V. Uit de overgelegde documenten blijkt dat het één noch het ander juist is. De rechtbank neemt aan dat BAM de aan de vorderingen tegen [gedaagde 2] en [gedaagde 3] BAM ten grondslag gelegde aansprakelijkheid baseert op het optreden van het bestuur van Coman Engineering & Contracting B.V. via de bepaling van artikel 2:11 BW, welk artikel als volgt luidt:

Gelet op het ontbreken van elk verweer op dit punt gaat de rechtbank uit van het feit dat Coman Holding c.s. de stellingen van BAM op dezelfde wijze hebben begrepen, zodat de voormelde veronderstelling van de rechtbank Coman Holding c.s. niet in hun verdediging schaadt.

Voor de aansprakelijkheid van [gedaagde 2] en [gedaagde 3] wordt door BAM voorts een beroep gedaan op het feit dat zij namens Coman Engineering & Contracting B.V. de onderhandelingen met BAM hebben gevoerd en dat het (onder-)aannemingscontract door [gedaagde 3] werd ondertekend, terwijl zij op 16 februari 2007 respectievelijk 21 december 2007 en de daar aan voorafgaande periode waarin met BAM werd onderhandeld al wisten of redelijkerwijs hadden moeten weten dat Coman Contracting & Engineering B.V. de uit de overeenkomst met BAM voortvloeiende financiële verplichtingen niet kon nakomen en deze vennootschap voor die verplichtingen ook geen verhaal zou bieden. Volgens BAM is onder deze omstandigheden het aangaan van deze overeenkomst respectievelijk het afgeven van de schuldbekentenis een onrechtmatige daad tegenover BAM, waardoor de bestuurders van de vennootschap voor de hierdoor veroorzaakte schade persoonlijk aansprakelijk zijn.

BAM stelt dat Coman Engineering & Contracting B.V. rekening moest houden met de noodzaak van een toevoeging uit eigen middelen op het project van circa twee miljoen Euro. Onder verwijzing naar geconsolideerde cijfers (productie 29 BAM) heeft BAM aangevoerd dat het eigen vermogen van het concern een negatief saldo te zien gaf en over de jaren 2006 en 2007 het concern verdere verliezen leed. Voorts wordt gewezen op het feit dat op 30 maart 2006, bij gelegenheid van de (middellijke) verwerving van de aandelen door [gedaagde 2] en [gedaagde 3], het eigen vermogen van Coman Engineering & Contracting B.V. is teruggebracht tot het door de wet vereiste minimum, te weten € 18.000. Aan de hiervoor weergegeven argumenten ontleent BAM de conclusie dat er binnen Coman Engineering & Contracting B.V. geen financiële basis was om het vooraf al inzichtelijke risico van dit bouwproject op te vangen.

Dat van meet af aan bekend was dat het project, waarvoor BAM als onderaannemer werd geëngageerd, voor Coman Engineering & Contracting B.V. een verlies zou opleveren, wordt door de gedaagden weersproken. Volgens Coman Holding c.s. was dat project winstgevend indien de opdrachtgever ook het meerwerk zou betalen. Het meerwerk beloopt volgens Coman Holding c.s. een bedrag van circa 1,6 miljoen Euro. Volgens Coman Holding c.s. is door BAM van de verpanding van alle uit hoofde van de aannemingsovereenkomst bestaande en toekomstige vorderingen van Coman Engineering & Contracting B.V. op de opdrachtgever, daaronder mede te begrijpen vorderingen uit meerwerk, mededeling gedaan aan de opdrachtgever, ten gevolge waarvan Coman Engineering & Contracting B.V. niet meer bevoegd is de vorderingen te innen. Deze bevoegdheid, zowel als de bevoegdheid in rechte nakoming van de betaling te vorderen, komt daardoor volgens Coman Holding c.s. op grond van artikel 3:246 BW slechts toe aan BAM.

Voor het aannemen van aansprakelijkheid van [gedaagde 2] en [gedaagde 3] voor de schade van BAM is ruimte indien zij bij het aangaan van de overeenkomst van BAM met Coman Engineering & Contracting B.V. wisten of redelijkerwijze behoorden te begrijpen dat laatst genoemde vennootschap niet, of niet binnen een redelijke termijn aan haar verplichtingen zou kunnen voldoen én deze vennootschap geen verhaal biedt voor de schade die BAM door de toerekenbare tekortkoming van Coman Engineering & Contracting B.V. zal lijden. Gelet op hetgeen hiervoor in alinea 2.2 van de feiten is weergegeven moet de conclusie zijn dat zich thans de feitelijke situatie voordoet dat Coman Engineering & Contracting B.V. niet, of in elk geval niet binnen een redelijke termijn aan haar verplichtingen voldoet. Vervolgens is de vraag of zich ook de situatie voordoet dat Coman Engineering & Contracting B.V. geen verhaal biedt voor de schade die BAM hierdoor lijdt. In dat verband wordt door Coman Holding c.s. terecht gewezen op het pandrecht dat op 21 december 2007 ten behoeve van BAM is gevestigd op alle uit hoofde van de aannemingsovereenkomst bestaande en (op dat moment) toekomstige vorderingen van Coman Engineering & Contracting B.V. op Horeca Exploitatie Maatschappij Brabant B.V. Waar door Coman Holding c.s. onbetwist het standpunt is ingenomen dat Coman Engineering & Contracting B.V. een vordering heeft op de opdrachtgever inzake meerwerk ter waarde van circa 1,6 miljoen Euro en door BAM niet wordt gesteld, en aan de rechtbank ook niet is gebleken van een vergeefse poging van BAM het pandrecht uit te oefenen of van rechtens relevante argumenten om af te zien van het recht van BAM zich met voorrang op andere schuldeisers van Coman Engineering & Contracting B.V. te verhalen op deze vordering op Horeca Exploitatie Maatschappij Brabant B.V. kan niet worden geconcludeerd dat Coman Engineering & Contracting B.V. geen verhaal biedt. In deze laatste afweging is door de rechtbank het feit betrokken dat de omvang van deze verpande vordering de omvang van de vordering van BAM op Coman Enginering & Contracting B.V. ruimschoots overtreft. De vraag of [gedaagde 2] en [gedaagde 3] inderdaad wisten of redelijkerwijze behoorden te begrijpen dat Coman Contracting & Engineering B.V. niet of niet binnen een redelijke termijn aan haar verplichtingen zou kunnen voldoen kan, gelet op het voorgaande, onbeantwoord blijven.

Naar het oordeel van de rechtbank komt aan het feit dat door [gedaagde 2] namens Coman Engineering & Contracting B.V. een schuldbekentenis werd afgegeven geen zelfstandige betekenis toe. Deze bekentenis heeft namelijk betrekking op een schuld van Coman Engineering & Contracting B.V. aan BAM die al enige tijd voor het afleggen van deze verklaring was aangegaan. In overeenstemming met het verweer van Coman Holding c.s. is de rechtbank van oordeel dat deze verklaring van 21 december 2007 evenmin geen grond kan opleveren voor aansprakelijkheid van [gedaagde 2] en [gedaagde 3], zodat de vordering van BAM jegens [gedaagde 2] en [gedaagde 3] moet worden afgewezen.

Als de in het ongelijk gestelde partij moet BAM worden veroordeeld in de kosten van de procedure in conventie. De rechtbank begroot deze kosten aan de zijde van gedaagden op € 4.938 wegens vast recht en € 7.740 (3x tarief VII) voor salaris advocaat.