6.1 Inleiding en opbouw

In het vorige hoofdstuk besprak ik het sluiten van een verzekeringsovereenkomst bij coassurantie en de mededingingsaspecten die daarbij een rol spelen. In dit hoofdstuk staat het sluiten van een verzekeringsovereenkomst bij een pool centraal en zal ik onderzoeken hoe het mededingingsrecht daarbij een rol speelt. Een pool is kort gezegd een groep van (her)verzekeraars die gezamenlijk op basis van vooraf besproken voorwaarden risico’s (her)verzekert. Dat kan spanning geven met het mededingingsrecht, omdat concurrerende verzekeraars met elkaar afspraken maken. Het onderbrengen van risico’s in pools roept met name vragen op in het licht van het kartelverbod en het verbod op misbruik van een machtspositie. Staat het de bij een pool aangesloten verzekeraars bijvoorbeeld wel voldoende vrij om risico’s ook buiten de pool om te accepteren? In hoeverre bestaat het gevaar dat een pool op de (Nederlandse) verzekeringsmarkt een dominante marktpositie inneemt?

Als gezegd ziet dit hoofdstuk op het sluiten van een verzekeringsovereenkomst bij een pool. Voorstelbaar is dat er binnen een pool ook gebruik wordt gemaakt van standaardvoorwaarden en afspraken worden gemaakt voor de afwikkeling van schade(s). Die aspecten laat ik in dit hoofdstuk buiten beschouwing, omdat zij in andere hoofdstukken aan bod zullen komen.1 De vraag die in dit hoofdstuk zal worden beantwoord, is in hoeverre spanning bestaat tussen het sluiten van een verzekeringsovereenkomst bij een pool en het mededingingsrecht, in het bijzonder het kartelverbod en verbod op misbruik van een machtspositie. Om die vraag te kunnen beantwoorden zal ik eerst in par. 6.2 kort bespreken wat pools precies zijn en hoe het verzekeren in pools verloopt. Vervolgens bespreek ik in par. 6.3 de zelfregulering die in Nederland bestaat ten aanzien van het verzekeren in (intermediaire) pools. Daarna kom ik in par. 6.4 toe aan de kern van dit hoofdstuk: de toepassing van het kartelverbod op samenwerking tussen verzekeraars in pools. Omdat het ook mogelijk is dat het verzekeren in pools onder de toepassing valt van het verbod op misbruik van een machtspositie, bespreek ik de toepassing daarvan in par. 6.5. In par. 6.6 vestig ik aandacht op de mogelijkheid dat een pool gezien kan worden als een coöperatieve joint venture. Ik kom tot een conclusie in par. 6.7.