Rb. Den Haag, 13-05-2024, nr. NL 24.13368 en NL 24.13369

In het bestreden besluit heeft verweerder gesteld dat er nog steeds geen reden voor verweerder is om de asielaanvraag aan zich te trekken. De gezondheid van eiseres en haar kinderen en de steun van haar broer en zus zijn niet voldoende om aannemelijk te maken dat sprake is van bijzondere, individuele omstandigheden. Gelet op het interstatelijk vertrouwensbeginsel mag er van worden uitgegaan dat ook in Letland medische zorg van vergelijkbare kwaliteit beschikbaar is. Niet is gebleken dat Nederland het aangewezen land is voor behandeling. De familieband met de broer en zus is niet nader onderbouwd en niet is gebleken van een afhankelijkheidsrelatie. Ten aanzien van het belang van de kinderen stelt verweerder zich op het standpunt dat ingevolge artikel 20, derde lid, van de Dublinverordening de situatie van de minderjarige kinderen onlosmakelijk verbonden is met de situatie van eiseres. Derhalve valt de situatie van de kinderen in beginsel onder de verantwoordelijkheid van Letland. In principe is het altijd in het belang van een minderjarige om bij de ouder te blijven. Er zijn ook geen bijzondere feiten en omstandigheden aangevoerd die zo nadelig voor de kinderen zijn dat er een andere belangenafweging moet worden gemaakt. De enkele verklaring dat de kinderen minderjarig zijn en veel stress hebben ervaren is daartoe in ieder geval ontoereikend. Verweerder verwijst naar het informatiebericht 2022/77. Er zijn, gelet op bovenstaande overwegingen, geen aanwijzingen dat het voor het welzijn en de sociale ontwikkeling van de kinderen noodzakelijk is dat eiseres en haar kinderen in Nederland moeten blijven.

In het verweerschrift heeft verweerder zich wederom op het standpunt gesteld dat geen sprake is van bijzondere, individuele omstandigheden zodat verweerder de asielaanvraag niet aan zich hoeft te trekken. Verweerder heeft eerst erop gewezen dat artikel 17 van de Dublinverordening een discretionaire bevoegdheid is en dat het artikel een facultatief karakter heeft. De ervaringen van eiseres en haar kinderen in Letland hebben geen zelfstandige betekenis in de toetsing van artikel 17 van de Dublinverordening, maar deze worden betrokken bij de vraag of sprake is van systeemfouten. Verweerder heeft herhaald dat niet gebleken is van een specialistische behandeling waarvoor Nederland het aangewezen land voor is. Daarbij is er nog geen diagnose gesteld. Dat eiseres en haar kinderen familie in Nederland hebben is ook onvoldoende om als bijzondere omstandigheid aan te merken. Verweerder stelt zich op het standpunt dat in de besluitvorming ten aanzien van de belangen van de kinderen reeds voldoende is gemotiveerd dat en waarom de belangen van de kinderen niet maken dat verweerder de asielaanvraag van eiseres onverplicht inhoudelijk zou moeten behandelen en verwijst daarvoor naar het bestreden besluit. De kinderen zijn pas korte tijd in Nederland en hun situatie verschilt niet van andere kinderen die met hun ouders worden overgedragen. Niet is duidelijk op basis van welke informatie of expertise overdracht schadelijk zou zijn voor de kinderen, zoals in de steunverklaringen van het Taalcentrum [......] en de voetbalclub [naam] wordt gesteld. Uit de steunverklaringen volgt ook niet dat het voor het welzijn en de sociale ontwikkeling van de kinderen noodzakelijk is dat eiseres en de kinderen in Nederland moeten blijven.

7. De rechtbank stelt als eerste vast dat nu niet langer het interstatelijk vertrouwensbeginsel ten aanzien van Letland wordt betwist, enkel de standpunten met betrekking tot artikel 17 van de Dublinverordening ter beoordeling van de rechtbank staan.

8. De rechtbank is van oordeel dat de besluitvorming met betrekking tot de kinderen onzorgvuldig is geweest. De rechtbank legt dat hierna uit.

9. Ingevolge artikel 3, eerste lid, van het IVRK3.vormen bij alle maatregelen betreffende kinderen, ongeacht of deze worden genomen door openbare of particuliere instellingen voor maatschappelijk welzijn of door rechterlijke instanties, bestuurlijke autoriteiten of wetgevende lichamen, de belangen van het kind de eerste overweging.

In artikel 12, eerste lid, van het IVRK staat dat een kind dat in staat is zijn of haar mening te vormen, het recht heeft die mening te uiten in een procedure die hem of haar (in)direct aangaat. Het tweede lid van dit artikel bepaalt dat het kind daartoe in de gelegenheid moet worden gesteld, hetzij rechtstreeks, hetzij door tussenkomst van een vertegenwoordiger of een daarvoor geschikte instelling. Deze verplichting geldt zowel in gerechtelijke procedures als in bestuurlijke procedures.

Het VN-Kinderrechtencomité4.(hierna: het Comité) geeft nadere duiding aan de bepalingen in het IVRK. Dit doet het Comité via General Comments en aanbevelingen5.. De General Comments en aanbevelingen zijn juridisch niet-bindend maar geven wel een belangrijke aanwijzing hoe de artikelen van het IVRK door bestuurlijke en gerechtelijke autoriteiten moeten worden geïnterpreteerd6..

General Comment nr. 127.gaat over artikel 12 van het IVRK. In deze General Comment staat als uitgangspunt dat iedere minderjarige in staat moet worden geacht zijn mening te vormen en dus te worden gehoord8.. Een minderjarige mag zelf kiezen of hij gebruik maakt van het recht om zijn mening te geven9.. En om effectief gebruik te kunnen maken van het recht om te worden gehoord, moet het kind daarover worden geïnformeerd10..

In een aanbeveling van 20 september 2018 heeft het Comité bepaald dat in asiel- en migratiezaken een minderjarige informatie dient te ontvangen over de procedure en dat de minderjarige standaard in de gelegenheid moet worden gesteld om te worden gehoord11.. In een andere aanbeveling heeft het Comité geoordeeld dat bij een procedure over een verblijfsvergunning het noodzakelijk is dat de minderjarige de gelegenheid krijgt te worden gehoord, nu een dergelijke vergunning een enorme impact heeft op het leven en de toekomst van de minderjarige12.. Ook moet een minderjarige de gelegenheid krijgen te worden gehoord wanneer zijn belangen hetzelfde zijn als die van zijn ouder(s)13..

In een gezamenlijk General Comment met het VN-Comité voor de Bescherming van de rechten van alle migrantenwerkers en hun familieleden heeft het Comité aangegeven dat in zaken van internationale migratie kinderen steeds de gelegenheid moeten krijgen apart van hun ouders te worden gehoord14..

11. Artikel 24, eerste lid, van het Handvest15.bepaalt dat kinderen vrijelijk hun mening mogen uiten en dat aan hun mening in aangelegenheden die hen betreffen passend belang wordt gehecht in overeenstemming met hun leeftijd en rijpheid. Het tweede lid bepaalt dat bij alle handelingen betreffende kinderen, ongeacht of deze worden verricht door overheidsinstanties of particuliere instellingen, de belangen van het kind de eerste overweging vormen.

12. In artikel 6, eerste lid, van de Dublinverordening staat dat een lidstaat het belang van het kind in Dublinprocedures voorop dient te stellen. Het derde lid van dit artikel stelt dat de lidstaat daarbij in het bijzonder rekening houdt met, onder andere, de standpunten van de minderjarige, in overeenstemming met zijn leeftijd en maturiteit.

13. Verweerder heeft beleid ontwikkeld met betrekking tot de behandeling van Dublinzaken waarbij kinderen zijn betrokken16.. In het beleid staat dat de belangen van de kinderen uitdrukkelijk moeten worden betrokken in de besluitvorming. Uit paragraaf 4 ‘Hoe te handelen’ volgt dat het belang van het kind meer concreet en specifiek zal moeten worden getoetst, en dat daar al snel aanleiding toe zal zijn. In het besluit zal vervolgens uitdrukkelijk en gemotiveerd moeten worden ingegaan op onder andere de standpunten van de minderjarige, in overeenstemming met zijn leeftijd en maturiteit.

14. De rechtbank stelt vast dat in de onderhavige procedure verweerder niet heeft onderzocht wat de belangen van de kinderen zijn. Desgevraagd heeft verweerder dit ter zitting beaamd. Volgens verweerder is het ook aan de vreemdeling om eventuele belangen uit zichzelf aan te dragen en dat hiervoor de zienswijze had kunnen worden gebruikt. Verweerder ziet desgevraagd geen reden om in de Dublinprocedure de kinderen zelf over hun belangen te horen.

15. Naar het oordeel van de rechtbank verhoudt de handels- en zienswijze van verweerder in deze zaak zich niet tot de onder 9.1 t/m 12 weergegeven regelgeving noch met het eigen beleid van verweerder.

Nu verweerder nergens in de besluitvorming heeft onderzocht wat een overdracht naar Letland voor de kinderen betekent en wat anderszins de belangen van de kinderen zijn waar verweerder in de besluitvorming rekening mee moet houden, is het besluit dus onzorgvuldig voorbereid. Gelet op dit zorgvuldigheidsgebrek gaat het beroep gegrond, zal het bestreden besluit worden vernietigd en zal verweerder een nieuw besluit moeten nemen.

De rechtbank merkt daarbij op dat het nu de meest aangewezen weg lijkt om de kinderen aan te bieden hen te horen, al dan niet via- of in overleg met een instantie als de Raad voor de Kinderbescherming. [appellant 1] is immers 15 jaar en [appellant 2] bijna 13 jaar en verwacht mag worden dat zij in staat zijn over de voorliggende situatie hun mening te vormen en deze ook zelf over het voetlicht te kunnen brengen. De rechtbank merkt daarbij op dat het horen op een kindvriendelijke wijze dient plaats te vinden, in een kindvriendelijke omgeving waarbij zoveel mogelijk moet worden voorkomen dat het gesprek een ondervraging is17..

17. In het kader van finale geschilbeslechting wenst de rechtbank nog het volgende op te merken. De wijze waarop verweerder de belangen van de kinderen heeft gewogen is naar het oordeel van de rechtbank immers evenmin goed gegaan.

18. Zoals hierboven reeds aangegeven bepaalt artikel 3 van het IVRK dat bij alle maatregelen over kinderen, de belangen van de kinderen de primaire overweging vormen. Dit betekent dat verweerder met alle belangen van het specifieke kind rekening dient te houden en deze vervolgens dient af te wegen. Zoals meermaals in de jurisprudentie is uitgemaakt, betekent dit niet dat het belang van het kind een troefkaart is18.. Wel betekent het dat aan de specifieke belangen van het kind een zwaar gewicht toekomt. Artikel 6, eerste lid, van de Dublinverordening en artikel 24 van het Handvest zijn op het IVRK geïnspireerd en behelzen, mede gelet ook op de gelijkenis in bewoordingen, een soortgelijke opdracht in de besluitvormingsfase.

Naar het oordeel van de rechtbank verhouden de navolgende in de onderhavige zaak gegeven over- en/of afwegingen zich slecht tot deze opdracht:

- er zijn geen bijzondere feiten of omstandigheden die zo nadelig voor uw kinderen zijn dat er een andere (belangen)afweging moet worden gemaakt (p. 9 bestreden besluit);

- hun situatie verschilt niet van andere kinderen die met hun ouders samen worden overgedragen aan een andere lidstaat (p. 5 verweerschrift);

- voor het welzijn en de sociale ontwikkeling van de kinderen is het niet noodzakelijk dat eiseres en haar kinderen in Nederland moeten blijven (p. 9 bestreden besluit en p. 5 verweerschrift).

Verweerder legt hiermee een toets aan die enkel naar de vraag lijkt te kijken of er zeer zwaarwegende – ter zitting heeft verweerder de noodzakelijkheidseis laten vallen - redenen zijn om de kinderen en eiseres niet over te dragen. Zoals verweerder kennelijk gewoon is om te doen nu eiseres en haar kinderen ‘niet verschillen van andere kinderen die met hun ouders worden overgedragen naar een ander Dublinland’. Naar het oordeel van de rechtbank verwordt de opdracht uit artikel 3 van het IVRK, artikel 24 van het Handvest en artikel 6 van de Dublinverordening op deze wijze van een op papier krachtige waarborg tot in de praktijk een lege huls. Verweerder dient bij het nieuw te nemen besluit zich hier rekenschap van te geven.

Met betrekking tot de verdere motivering in het bestreden besluit ten aanzien van de belangen van de kinderen, merkt de rechtbank verder nog het volgende op.

Verweerder heeft in het bestreden besluit terecht als uitgangspunt genomen dat het in het belang van de kinderen is om bij hun moeder te blijven. Uit het dossier blijkt ook niet dat eiseres geen goede moeder voor haar kinderen is. De vraag die echter vervolgens moet worden gesteld is wat het belang van de kinderen verder is. Is dit samen met hun moeder in Nederland verblijven of samen met hun moeder naar Letland te worden overgedragen? Verweerder heeft hier niet, althans niet zichtbaar, naar gekeken.

De rechtbank kan verweerder voorts volgen in het standpunt dat van de opstellers van de namens het Taalcentrum [......] en voetbalclub [naam] gegeven steunverklaringen niet is gebleken dat zij over expertise beschikken om te bepalen of overdracht naar Letland schadelijk is voor de ontwikkeling van de kinderen. Dit maakt hun brieven echter niet zonder waarde. De opstellers beschrijven immers dat zij bij de kinderen een gunstige ontwikkeling hebben waargenomen vanaf het begin dat zij in Nederland zijn. Dit is een relevant gegeven dat bij de afweging van de belangen van de kinderen moet worden meegenomen, hetgeen verweerder in het bestreden besluit niet heeft gedaan. Op zitting heeft verweerder nog gesteld dat een dergelijke positieve ontwikkeling ook in Letland kan gebeuren. Hoewel dit het geval zou kunnen zijn, is deze stelling niet nader onderbouwd door verweerder. Naar het oordeel van de rechtbank zou verweerder daar wel eerst naar moeten kijken, te meer nu eiseres heeft verklaard dat haar kinderen bang zijn om naar Letland te gaan in verband met de gestelde ervaringen aldaar.

21. De overige door eiseres aangedragen beroepsgronden behoeven thans geen nadere bespreking.