5.0 Inleiding

413. De conflictregel in het beginsel van nationale behandeling. Als gezegd heeft het onderzoek in Deel I ons geleerd dat het beginsel van nationale behandeling in de Berner Conventie en het Verdrag van Parijs niet alleen een non-discriminatie-beginsel, maar ook een conflictregel bevat, namelijk een pre-Savigniaanse, statutistische conflictregel die aan de hand van het formele-territorialiteitsbeginsel een toepasselijke wet stelt in de plaats van het rechtsvacum. Het beginsel van nationale behandeling vormt aldus het sluitstuk, en daarmee tegelijk de verankering, van het formele-territorialiteitsbeginsel in het internationale intellectuele-eigendomsrecht.

414. Als toepasselijke wet wijst de conflictregel in het beginsel van nationale behandeling dus de ingevolge het formele-territorialiteitsbeginsel toepasselijke wet aan, anders gezegd: de formeel-territoriaal en materieel-territoriaal toepasselijke wet, die in deze studie de 'wet van het land van import' wordt genoemd. Vertaald in hedendaagse terminologie: de conflictregel in het beginsel van nationale behandeling verwijst naar de combinatie van de lex loci protectionis (materiële territorialiteit) en de lex fori (formele territorialiteit). Het zal duidelijk zijn maar het wordt in dit Deel II nog uitgewerkt — dat die conflictregel dwingend en exclusief is (de verdragen laten geen andere conflictregels toe; geen `Auflockerung' dus) en dat zij alle aspecten van de bescherming van het desbetreffende intellectuele-eigendomsrecht bestrijkt (de verdragen laten geen dépegage toe; geen `Zersplitterung' dus); zij bestrijkt dus beschermingsaspecten zoals de inhoud van de bescherming (ontstaan, omvang, einde), de vraag wat wordt beschermd (`object-vraag') en de vraag ten gunste van wie het recht ontstaat (`subject-vraag').1

415. Heden. Het is deze vroeg negentiende-eeuwse conflictenrechtelijke oplossing die de Berner Conventie van 1886 en het Verdrag van Parijs van 1883 aan ons in de eenentwintigste eeuw doorgeven. Deze verdragen zijn immers nog altijd geldend recht.2 Zij zijn tegenwoordig zelfs veruit de belangrijkste verdragen op dit terrein, en zij gelden vrijwel overal ter wereld. Zo geldt de pre-Savigniaanse, statutistische conflictregel in het beginsel van nationale behandeling tot op de dag van vandaag. Maar dat is niet zonder problemen. Want tegenwoordig wordt deze conflictregel niet meer begrepen, en daardoor wordt haar bestaan vaak ontkend. Daarnaast rijst de vraag in hoeverre deze oude, statutistische conflictregel nog wel strookt met de hedendaagse rechtsopvattingen en rechtspraktijk.

416. Plan van behandeling. Deze problemen vormen de hoofdthema's van dit hoofdstuk 5, dat als volgt is opgebouwd. Eerst wordt, in par. 5.1, vastgesteld dat de conflictregel in het beginsel van nationale behandeling tegenwoordig niet meer wordt begrepen en wordt gezocht naar een verklaring daarvoor. Met die verklaring is voor het geldende recht de conflictenrechtelijke puzzel volledig opgelost: er is dan immers verklaard dat en waarom het beginsel van nationale behandeling een conflictregel bevat, en welke conflictregel dat is (hoofdstukken 1 tot en met 4), en er is verklaard waarom wij die conflictregel tegenwoordig niet meer begrijpen (par. 5.1). Deze onderzoeksresultaten, en hun verdere implicaties, worden in par. 5.2 geëvalueerd. Vervolgens wordt in par. 5.3 onderzocht in hoeverre de statutistische conflictregel in het beginsel van nationale behandeling nog strookt met de hedendaagse rechtsopvattingen en rechtspraktijk, en of zij eventueel kan worden gemoderniseerd binnen de marges van het geldende recht. Ten slotte wordt een en ander kort geresumeerd in par. 5.4.