2.2.2.b.i Travaux préparatoires

191. Bevestigingen in travaux préparatoires. Dat de verdragsopstellers zich bewust waren van de conflictregel in het beginsel van nationale behandeling blijkt ook uit de travaux préparatoires.1 Laten wij enkele voorbeelden onder de loep nemen. Daarbij dienen wij ons te realiseren dat, zoals al eerder ter sprake kwam, de conflictenrechtelijke betekenis van het beginsel van nationale behandeling voor de negentiende-eeuwers evident, logisch en nooit bestreden was.2 Men mag in dit opzicht derhalve niet teveel verwachten van de Berner travaux préparatoires.3 En hedendaags Savigniaans idioom zal men er sowieso niet in aantreffen. Wie echter onder de oppervlakte kijkt, ziet wel degelijk dat de Berner verdragsopstellers zich bewust waren van de conflictenrechtelijke kant van het beginsel van nationale behandeling.4

192. Zo zagen wij reeds hoe voorzitter Droz het conflictenrecht ter tafel bracht in zijn openingsrede tijdens de conferentie in 1884: moest de lex originis het algemene uitgangspunt van de conventie worden of het beginsel van nationale behandeling? Daarmee hebben de verdragsopstellers de vraag naar de toepasselijke wet onder ogen zien. Zij waren er op gewezen dat zij ook de lex originis tot toepasselijke wet konden maken — een mogelijkheid die zij verwierpen.5Het beginsel van nationale behandeling, zo realiseerde men zich tijdens deze beraadslagingen, heeft het voordeel dat de rechter alleen zijn eigen vertrouwde wet toepast: "le système du traitement national (...) dispensant le juge de connaltre les lois de tous les pays étrangers." 6 dat is een vaststelling die alleen mogelijk is indien men de conflictregel in het beginsel van nationale behandeling onderkent.

193. Dat de verdragsopstellers zich bewust waren van de conflictregel in het Berner beginsel van nationale behandeling is ook goed zichtbaar in de opgetekende discussie over de duur van de bescherming. De duur van de bescherming was een heet hangijzer. Zij varieerde sterk van land tot land. Daarom werd op dit punt in de bilaterale verdragen steevast een materiële-reciprociteitsuitzondering gemaakt, zoals wij al eerder zagen. De Zwitserse Bondsraad had in zijn ontwerp-conventie echter géén uitzondering voor de beschermingsduur opgenomen omdat hij streefde naar een zo zuiver mogelijk beginsel van nationale behandeling. Men constateerde dat het beginsel van nationale behandeling dan kon meebrengen dat een vreemd werk moest worden beschermd terwijl het in zijn land van oorsprong niet langer meer werd beschermd:

Ook dat is een vaststelling die alleen mogelijk is indien men de conflictregel in het beginsel van nationale behandeling onderkent.

194. Dit is ook zichtbaar bij de discussie over het omgekeerde geval. De Italiaanse delegatie drong aan op toevoeging van een zinsnede inhoudende dat de beschermingsduur voor vreemde auteurs niet langer zal zijn dan die voor nationale auteurs.8 Zo'n bepaling werd echter overbodig geacht omdat dit al uit het beginsel van nationale behandeling volgt Immers, zo merkte men op, het beginsel van nationale behandeling "stipule l'application aux étrangers de la loi nationale." 9 Violá, een kernachtig en duidelijk voorbeeld.

195. Een laatste voorbeeld, dat ook voor zich spreekt: de Commissie van de conferentie van 1885 verwoordde in haar rapport de strekking van het beginsel van nationale behandeling als "(...) à assurer aux auteurs étrangers le traitement accordé aux auteurs nationaux par la législation intérieure de chaque pays." 10